Noodhulp

Food crisis paper ENG

In het rapport “Oorzaken van de honger: een overzicht van de voedselcrisis in Afrika” waarschuwt Oxfam dat het gemiddelde aantal voedselcrisissen in het continent sinds 1985 bijna verdrievoudigd is. Het rapport onderstreept dat voedselhulp als vorm van humanitaire actie vaak slechts een stuk van de oplossing biedt en dat meer steun aan de landbouw, aan de infrastructuur en een sociaal veiligheidsnet voor kwetsbare landen op de lange termijn van levensbelang zijn.

In bepaalde gevallen kan voedselhulp een geschikte actie zijn, maar uit het rapport blijkt dat deze vaak te laat komt, te duur is en te politiek gekleurd. Het toont ook aan dat de verwoesting door hiv/aids, door conflicten en klimaatsveranderingen de belangrijkste oorzaken van de voedselcrisissen zijn, waarvoor oplossingen mogelijk zijn.

Nu meer investeren voor de lange termijn

> Oxfamdirecteur Barbara Stocking, zei: “De cirkel van rampspoed en voedselonzekerheid in sommige delen van Afrika kan doorbroken worden als de wereldgemeenschap de oorzaken van de crisissen wil aanpakken. Er gaat wel meer geld naar humanitaire hulp, maar de donors en de regeringen bieden geen ernstige ondersteuning voor de noodzakelijke langetermijnaanpak om de armste mensen in Afrika te helpen.”

Het uitbrengen van dit rapport valt samen met vernieuwde waarschuwingen voor een humanitaire crisis in Niger, waar minstens een miljoen mensen bedreigd worden door een ernstige voedselonzekerheid nu de jaarlijkse schaarsteperiode (tussen juli en oktober) aangebroken is.

Ondertussen hebben 11 miljoen mensen in Oost-Afrika ook dringend hulp nodig. Een ervaren VN-medewerker beschrijft de situatie als een stille tsunami’. Oproepen van de VN voor meer financile middelen om de situatie het hoofd te bieden, blijven voortdurend voor een groot stuk onbeantwoord.

Het antwoord van de internationale gemeenschap op de voedselcrisis is ook simplistisch en biedt enkel voedselhulp. Hoewel sommige van de grootste donors de voedselhulp gelukkig in de ontwikkelingslanden aangekocht hebben, blijft de meeste voedselhulp uit het buitenland ingevoerd worden. Het kan tot vijf maanden duren vooraleer de hulp ter plaatse komt en de prijs kan tot 50 percent hoger liggen dan wanneer het voedsel plaatselijk aangekocht wordt.

Durven opteren voor een nieuwe aanpak

Voedselhulp kan een belangrijke rol spelen in noodsituaties, het kan mensenlevens redden. Maar toch mag het niet als het beste antwoord beschouwd worden wanneer er voedselonzekerheid heerst, zeker niet als de honger een gevolg is van armoede. Andere nieuwe oplossingen zoals financile transfers, voedselbonnen en geld voor werk’-programma’s kunnen een geschikt antwoord zijn.

Dat de kortzichtige korte termijnaanpak niet werkt, blijkt uit de vaststelling dat toenemende financile middelen voor humanitaire hulp de voorbije jaren voor gevolg had dat de steun voor de landbouwproductie in sub-Sahara Afrika met 43 percent verminderde tussen 1990-02 en 2000-02.

Conflicten, hiv/aids en klimaatsveranderingen versterken de voedselcrisis

 Meer dan de helft van de voedselcrisissen in Afrika wordt veroorzaakt door conflicten. De huidige situatie in Darfour, waar 3,4 miljoen mensen afhankelijk zijn van voedselhulp, vormt een klassiek voorbeeld van de verschrikkelijke humanitaire nood die door een conflict veroorzaakt wordt.

 hiv/aids eist een afgrijselijke tol van een van de sleutelelementen van de Afrikaanse voedselproductie - de mensen. Tegen 2020 zal een vijfde van de arbeidskrachten in de landbouw door aids opgeist zijn.

 De klimaatsveranderingen hebben verwoestende gevolgen voor het basisinkomen van kleine boeren en nomadenstammen van veehoeders in Afrika. Onderzoekers voorspellen zelfs dat zo’n 60 miljoen Afrikanen door honger dreigen om te komen door een stijging van de globale temperaturen tegen 2080.

> Barbara Stocking vervolgde: “Het zal de wereldgemeenschap op termijn een pak minder kosten door nu een grote investering te doen en de oorzaken van de honger aan te pakken, dan wel te blijven doorgaan met dezelfde aanpak sinds vijftig jaar om de honger in Afrika te bestrijden: te weinig en te laat.”

Steun aan basisinkomens, landbouw, gezondheid

Volgens de FAO - de Voedsel en Landbouworganisatie van de VN - is het aantal door mensenhanden veroorzaakte voedselcrisissen de voorbije twintig jaar verdubbeld. Maar wat mensenhanden hebben teweeggebracht, kunnen ze ook weer rechtzetten. Daarom roept Oxfam vandaag op tot de volgende acties:

 Regeringen van donorlanden, meer bepaald de VS, moeten hun beleid inzake voedselhulp opnieuw bekijken, hun hulp loskoppelen van voorwaarden, en trachten in verhouding meer voedselhulp plaatselijk aan te kopen. Ze moeten er ook voor zorgen dat hun tussenkomsten bijdragen tot het ondersteunen van een basisinkomen voor de mensen die bedreigd zijn.

 De Afrikaanse regeringen moeten zich schikken naar de verbintenissen die in 2003 tijdens de Afrikaanse Top werden aangegaan waarbij de nationale regeringen beloofden hun bijdragen voor landbouw tot 10 percent van hun budget op te trekken. Regeringen moeten ook plannen voor een sociale bescherming op lange termijn maken en de nodige middelen ter beschikking stellen voor te voorziene behoeften.

 Hulporganisaties, donors, de VN en regeringen moeten meer gebruik maken van vernieuwende alternatieven voor voedselhulp zoals programma’s gebaseerd op geld voor werk’ om ervoor te zorgen dat de armen in Afrika meer duurzame en flexibele hulp krijgen.

Enkele feiten en cijfers

 Sinds 1981 verdubbelde het aantal mensen in sub-Sahara Afrika dat van 1 dollar per dag moet leven: tot 313 miljoen in 2001 of 46% van de bevolking.

 In de DR Congo is 71% van de bevolking ondervoed. In Oeganda vertoont 48% van de kinderen tekenen van een groeistoornis als gevolg van chronische onevenwichtige voeding.

 Sinds 1997 is de humanitaire hulp aan Afrika verdrievoudigd, van 946 miljoen dollar tot iets meer dan 3 miljard dollar in 2003. Maar de ondersteuning van de landbouwproductie in sub-Sahara Afrika is sterk achteruit gegaan van gemiddeld 1,7 miljard dollar tussen 1990-02 tot 974 miljoen dollar in 2000-02.

 48% van het Wereldvoedselhulpprogramma komt uit de VS, vooral in de vorm van gesubsidieerde landbouwproducten. Het Wereldvoedselprogramma verkiest het voedsel op de plaatselijke of regionale markten te kopen, maar slechts een klein deel van de schenkingen aan het programma bestaat uit geld.

 In sub-Sahara Afrika leven 26 miljoen met hiv besmette mensen, en dat is 60% van de totale wereldbevolking die drager is van het virus. Tegen 2020 zal een vijfde van de werkkrachten in de landbouwsector in Zuidelijk Afrika door aids opgeist zijn.

Meer informatie, interviews, foto’s:

Food crisis paper ENG

Het volledige rapport “Causing Hunger: An overview of the food crisis in Africa”

 In Belgi: Thierry Kesteloot, 02 501 67 55 - tke(at)oxfamsol.be

 In Narobi/Oost-Afrika: Beatrice Karanja tel. +254-202 820 136 of +254-733 632 810 — bkaranja (at) oxfam.org.uk

 In Dakar/West-Afrika: Lauren Gelfand tel. +22-163 94 178 — lgelfand (at) oxfam.org.uk

 In Johannesburg/Zuid-Afrika: Caroline Hooper-Box tel. +27-824 603 184 — chooperbox (at) oxfam.org.uk