STOP! Werknemers zijn geen gereedschap

Voorafgaand onderzoek in Azi en een aantal landen van Latijns-Amerika heeft aangetoond dat vrouwen die in de exportindustrie tewerkgesteld zijn, zoals de kledingsector en de elektronica, als eerste afgedankt worden zonder loon of een vergoeding. In Azi zouden sekstraficanten ontslagen vrouwen benaderd hebben met de vraag voor hen te gaan werken in het Westen.

Het gedrag van bedrijven die onder druk staan om de kosten te verminderen en het gebrek aan steun vanwege de overheid vormen een directe bedreiging voor de gezondheid en het welzijn van de vrouwen. Hun gezinnen lopen eveneens rechtstreeks gevaar.

Bethan Emmett, auteur van het Oxfam-rapport "Paying the price for the economical crisis" zei: “ Vrouwen in arme landen vormen de motor van ontwikkeling en groei, zij hebben risico’s genomen en keihard gewerkt om voor hun gezinnen te zorgen. Nu wordt hun leven en dat van hun kinderen dubbel zo hard bedreigd. Het is onaanvaardbaar dat vrouwen die toch al in armoede moeten overleven nog eens de prijs moeten betalen voor de fouten van de rijke landen.”

Uit het Oxfam-onderzoek blijkt dat vrouwen vaak de meest onveilige jobs uitoefenen en van de minste rechten genieten. Velen zijn migranten die van het platteland komen, hun families thuis zijn afhankelijk van hun loon om te overleven en de kinderen naar school te laten gaan.

In Cambodja zijn bijvoorbeeld 90% van de arbeiders in de textielsector vrouwen. Sinds het begin van de crisis zijn in deze sector zo’n 30.000 jobs verloren gegaan. Meestal gebeurt dat zonder vooropzeg, zonder enige vergoeding of zonder het loon uit te betalen waarop de arbeidsters recht hebben. “Wij bivakkeren voor de poorten van het bedrijf om ons loon te krijgen”, zei de vroegere werkneemster Kry Chamnan tegen Oxfam.

In andere landen horen we hetzelfde verhaal: het klassieke verschijnsel in de exportindustrie -dat de basisrechten van arbeidsters ontkend worden- duikt nu meer en meer op. De leveranciers voelen de zware druk van de wereldwijd dalende vraag en van de bedrijven in de rijke landen en dus verminderen zij hun kosten hetgeen een rechtstreekse impact heeft op de meest kwetsbare arbeidsters.

Tweederangs, dus rechtenloos

Werkgevers maken misbruik van de tweederangspositie van vrouwen om de wettelijk erkende arbeidsrechten te ontwijken – in sommige gevallen dwingen zij werknemers ontslagbrieven te tekenen om te vermijden dat ze een opzegvergoeding zouden moeten betalen.

"Dit is een probleem in heel Azi: de bedrijfsleiders verdwijnen zonder de opzegvergoedingen te betalen of nadat ze maar een deel betaald hebben. Normaal moet het ministerie van Arbeid dan tussen komen, maar het lijkt alsof zij ook verdwenen zijn. De overheid laat gewoon gedijen... " - Niza Concepcion, lid van het "Committee of Asian Women", een regionaal netwerk van arbeidsters, partner van Oxfam-Solidariteit.

“Arbeidsters moeten nu het werk van drie personen doen voor hetzelfde loon en de werkgevers voeren de druk nog op – elke kleine fout is voldoende om hen aan de deur te zetten. En in dat geval hoeven ze geen verbrekingsvergoeding of ontslagpremie te betalen”, zei Xiao Hong, arbeidster in een fabriek in China.

“Onze bedrijfsleider zei dat de fabriek na de nieuwjaarsvakantie weer zou open gaan”, vertelt Fan, een Chinese arbeidster, “maar kijk nu eens, hier is niemand meer. De fabriekspoorten blijven gesloten. Er zijn andere bewakers. Elke bedrijfsleider zal zeggen dat de fabriek intact is en niet zal sluiten. Niemand vertelt je de waarheid. Maar wie hen gelooft, die is gewoon dom! Mij maken ze niets wijs!”

Ruth Cerna was een van de 1.700 arbeiders in El Salvador die in november 2008 ontslagen werd toen hun fabriek die machineonderdelen produceerde gesloten werd. “Vele vrouwen waren zwanger, vele vrouwen zijn ziek en hebben niets meer. De fabriek is al drie maanden dicht en wij hebben geen loon gekregen, geen enkele vergoeding (severance), geen sociale uitkering, niets…” zei ze.

Oxfam-onderzoekster Emmett zei: “Als er geen sociaal vangnet is zoals bijvoorbeeld een sociale uitkering dan belanden werkloze vrouwen snel in de armoede. Indien er niet vlug opgetreden wordt om de rechten van vrouwen die in armoede leven te beschermen, dan zal dit enorme gevolgen hebben voor de ontwikkeling en voor het leven van vrouwen en hun gezinnen in het bijzonder.”

Voor meer info:
 Myriam Gistelinck, onderzoekster Arbeidsrechten Tel. 02 501 67 78 — mgi(at)oxfamsol.be
 Het rapport met getuigenissen van arbeidsters: “Paying the price for the economical crisis”
 De Oxfam-eisen voor de G20-top van 2 april