Vrede en veiligheid

“Ik ben een oorlogskind uit Soedan”, zegt Emmanuel Jal, overlevende uit Darfur. “Als overlevende word ik geplaagd wordt door herinneringen, want wanneer ik de ogen sluit, zie ik de gezichten. Ik zie mijn moeder die gedood werd en mijn tante die voor mijn ogen werd verkracht. Hun gezicht staat voor altijd in mijn ziel gebeiteld. Wanneer de kinderen in Darfur hun ogen openen, zien zij dezelfde beelden. De verkrachtingen, de moorden,… Vandaag moeten de mensen er nog steeds vluchten om dekking te zoeken.”

“Als overlevende van de oorlog in Zuid-Soedan, moet ik mijn verhaal gebruiken om de smeulende oorlog in Darfur in de kijker te plaatsen. Mijn kindertijd werd volledig verpest door het geweld. Toen ik zeven was moest ik van thuis wegvluchten. Op mijn achtste was ik al soldaat, uitgerust met een AK47, toen ik deelnam aan een van de brutaalste oorlogen in Afrika. Vandaag zie ik dat hetzelfde lijden dat mijn familie moest ondergaan nog altijd talloze mensen treft in Darfur. Het doet me pijn dat de geschiedenis zich steeds opnieuw herhaalt.

Beloofde bescherming blijft uit

Het geweld in Darfur neemt voortdurend uitbreiding. Elke dag worden gemiddeld 1.000 mensen van hun thuis verdreven. Dit jaar zijn al bijna 200.000 mensen gevlucht naar een van de vluchtelingenkampen, waar nu al meer dan twee miljoen mensen een onderdak hebben gezocht. Maar de humanitaire hulp, waarmee deze vluchtelingen moeten trachten in leven te blijven, wordt voortdurend bedreigd. In de eerste helft van 2008 zijn volgens de hulpverleners al meer van hun voertuigen gekaapt dan in het voorbije jaar.

De gezamenlijke vredesmacht van de VN en de Afrikaanse Unie (UNAMID) moet toezicht houden op de situatie. Deze troepenmacht werd een jaar geleden door de VN-Veiligheidsraad in het leven geroepen; ze was bedoeld om de veiligheid van de bevolking in Darfur te verzekeren. Nu we een jaar later zijn – en na zes maanden activiteit van deze troepen op het terrein – blijkt er nog bitter weinig verbetering te zijn voor de bevolking. Het Darfur Consortium, een coalitie van 50 Afrikaanse ngo’s, verklaarde dat UNAMID de wereld dreigt te confronteren met een van zijn grootste gebroken beloften.

Veiligheidstroepen vleugellam

Het Darfur Consortium maakte een rapport over UNAMID dat vol pijnlijke getuigenissen staat. De stemmen van vluchtelingen en betrokkenen zouden het geweten van de wereldleiders moeten kunnen beroeren. Een vrouw smeekte: “Ze zeiden dat ze patrouilles zouden uitvoeren zodra ze over meer soldaten en uitrusting beschikken. Maar wat hebben wij daar aan? Wij vrouwen worden n aangevallen. Vorige week werd mijn vriendin door de Janjaweed meegenomen terwijl ze hout sprokkelde. Als de troepen pas volgend jaar patrouilles doen wanneer ze op volle sterkte zijn, zal dat mijn vriendin niet terugbrengen.” Een andere verklaarde: “Wij moeten de bescherming van het kamp verlaten om op zoek te gaan naar hout, voedsel of werk. Maar telkens als we buiten gaan worden er mensen geslagen, bedreigd of zelfs gedood. Er is niemand om ons te beschermen.”

Helaas worden deze getuigenissen niet gehoord. Het aantal vredestroepen is nog altijd zeer klein. Amper 10.000 van de nodige 26.000 soldaten zijn aan het werk in Darfur en daar werden dit jaar amper 600 nieuwe soldaten aan toegevoegd. De andere zijn moedige Afrikaanse soldaten die al patrouilles deden in Darfur als onderdeel van een vroegere veiligheidsmacht die mislukte.

Ze hebben zeker 20 extra helikopters en gepantserde voertuigen nodig om in Darfur efficinte patrouilles te kunnen uitvoeren, wetende dat dit gebied groter is dan vele Afrikaanse landen. De uitrusting is zelfs zo slecht dat soldaten van de Afrikaanse Unie in hun wanhoop hun helmen blauw verfden om te tonen dat zij tot de VN-vredesmacht behoren terwijl ze nog rondrijden met voertuigen waarop het blazoen van hun vroegere legereenheid prijkt.

Als gevolg van dit schrijnende gebrek aan materiaal en soldaten worden de UNAMID-soldaten, de zogenaamde beschermers, nu zelf potentile slachtoffers in Darfur. Op 8 juli werd een dodelijke raid op de vredesmacht uitgevoerd waarbij 7 Afrikaanse veiligheidstroepen gedood werden en anderen zwaar gewond raakten. Enkele dagen later werd weer een soldaat gedood.

In het spoor van deze aanval zei generaal Martin Luther Agwai, de bevelvoerder van UNAMID, zelf dat de slachtpartij onder de soldaten had kunnen vermeden worden indien ze over tactische legerhelikopters beschikt hadden om de milities te bestoken. Hij deed een wanhopige oproep voor meer soldaten. Voor de internationale gemeenschap kan de boodschap niet duidelijker zijn: er moet meteen actie komen!

Niet nog eens 20 jaar verwoesting!

Emmanuel Jal: “Ik heb al 20 jaar van dood en vernieling meegemaakt in het zuiden van Soedan. Mijn land mag niet nog eens gewurgd worden door opnieuw twintig jaar van oorlog en geweld. Als de wereldleiders deze moeilijke uitdaging niet aanpakken, kan Darfur in een spiraal van niet te stoppen geweld terechtkomen. Velen zullen door de geschiedenis beoordeeld worden indien UNAMID mislukt.

De regering van Soedan heeft een gevoelloos spel gespeeld met mooie maar inhoudsloze woorden. Zo weigerde ze de toegang voor troepen uit Noorwegen en Zweden, omdat de VN-resolutie zogezegd enkel toegang had voorzien voor “overwegend Afrikaanse soldaten”. Zelf verkies ik een Afrikaanse oplossing voor de Afrikaanse problemen, hoewel het duidelijk is dat Afrika wel de leiding kan nemen maar niet al het werk alleen kan doen. De mensen in Darfur moeten alle hulp krijgen die beschikbaar is, waar deze ook vandaan komt.

Zelfs de Nigeriaanse bevelhebber, Agwai, steunt de inzet van meer troepen en de hulp van andere landen. Dat de VN-veiligheidsraad een dergelijke misdadige interpretatie van haar resolutie over het mandaat van UNAMID toestaat, staat gelijk aan verraad ten aanzien van de bevolking in Darfur.

UNAMID, een deel van de oplossing

UNAMID zou een belangrijke rol kunnen spelen in de bescherming van de bevolking als de veiligheidsmacht op een zichtbare en sterke manier zou aanwezig zijn in de vluchtelingenkampen. Ze zou de vrouwen ook moeten begeleiden wanneer zij buiten het kamp hout sprokkelen of naar de markt gaan. Als de wereldleiders echt begaan zijn met de mensenrechten van de bevolking, dan moeten ze hun stortvloed van woorden laten gepaard gaan met financile middelen en de nodige uitrusting. Want wat zijn hun mooie woorden anders waard? Betekenen ze misschien dat mensen uit Darfur onbelangrijk zijn? Of dat ze minderwaardig zijn? Indien ze hun beloften breken, terwijl mensen verkracht en dorpen platgebrand worden, is dat de boodschap die de machtigen der aarde meegeven.

UNAMID kan zeker niet het volledige antwoord bieden op de Darfurkwestie en dat was ook nooit de bedoeling. Behalve de ontplooiing van veiligheidstroepen moeten er meer inspanningen geleverd worden om tot een onderhandeld staakt-het-vuren te komen en opnieuw vredesgesprekken aan te knopen. Als deze veiligheidstroepen echter niet slagen in dit beginstadium, dan zal vrede voor Darfur haast onbereikbaar worden.

“Als oorlogskind in Zuid-Soedan ben ik puur toevallig in leven gebleven”, vervolgt Emmanuel Jal. Zonder de hulp van hulpverleenster Emma McCune was ik wellicht gestorven… Ik wil al het mogelijke doen opdat de mensen in Darfur echt beschermd worden en de veiligheidstroepen de burgerbevolking voor de uitspattingen van de oorlog behoeden. Er zijn al zoveel beloften gedaan door wereldleiders, nu moeten die worden nagekomen.”

Over Emmanuel Jal
Hij is een gewezen kindsoldaat die vanuit Zuid-Soedan kon ontsnappen naar de vluchtelingenkampen in Kenia. Later werd hij een internationaal erkende hiphopzanger. Met zijn eerste album, dat hij samen met muzikanten uit het noorden van Soedan realiseerde, wilde hij de vrede in zijn land steunen. Onlangs kreeg zijn tweede album, “War child”, een warm onthaal van de internationale media. Emmanuel Jal voert campagne rond de problematiek van politiek en ontwikkeling in Soedan en heel Afrika. http://www.emmanueljal.org/

Meer info:
 Rapport over de werking van UNAMID in Darfur: “Putting People First: the Protection Challenge facing UNAMID in Darfur”
 Contactpersoon: Alun McDonald, Oxfam, Soedan Tel. Soedan +249 912 391 657 — satelite phone: +88 216 511 29087