Wereldwijd

Vakbondsoverleg
In de voormiddag is er tijd voor een vakbondsvergadering met de arbeid(st)ers van Willson, een ondergoedproducent uit Hongkong die 1.200 mensen tewerkstelt. Een dertigtal leden komt opdagen voor een uurtje overleg, ergens in een lokaal restaurantje in de buurt van de vele huurkamertjes waar veel van de arbeidsters wonen.

Er staat een punt op de agenda dat hoogdringend moet besproken worden. De voorzitter en vice-voorzitter van de fabrieksvakbond werden een maand geleden aan de deur gezet. Sindsdien is het aantal vakbondsleden van 240 naar 200 teruggelopen. Daar moet dus dringend iets aan gedaan worden. Ze besluiten om een tijdelijk comit aan te stellen, in afwachting van nieuwe sociale verkiezingen. Na wat over en weer gepraat over de nodige kwaliteiten van de nieuwe tijdelijke leidsters, stellen drie vrouwen zich kandidaat. Een van hen heeft maar twee jaar lagere school afgemaakt en is het schrijven verleerd, maar volgens Athit is dat niet zo’n groot probleem: “Overredingscapaciteiten zijn al even belangrijk.” Dus wordt er gestemd en kunnen de papieren met de nieuwe namen worden ingevuld om aan de werkgever over te maken. Een van hen zal ook de rol van penningmeester moeten overnemen. Een hele verantwoordelijkheid: de lidgelden van de vakbond staan op een bankrekening en moeten door het comit worden beheerd.

Arbeidsters aan het woord
Na afloop van de vergadering lopen de drie begeleiders van de federatie nog even mee om een praatje te maken met de andere vrouwen. De arbeidsters wonen meestal met vieren in een gedeeld kamertje van een paar vierkante meter groot. Ze betalen 5 dollar huur per maand. Het is een groot gebouw, met honderden van die kamertjes en daarnaast nog een gemeenschappelijke kook- en wasruimte.

"Waarom ik bij de vakbond ben?" zegt Srey Soh die bij Willson werkt. “Als ik problemen heb dan kunnen ze helpen. Ze gaan met me mee naar de baas om verlof te vragen, of als er een probleem is. Alleen durf ik dat niet zo goed.” “Vroeger wist ik niet eens hoeveel dagen verlof ik kon nemen” voegt ze er nog aan toe. Srey Soh, nauwelijks 19, verdient maandelijks ongeveer 65 dollar (45 dollar is het minimumloon voor een werkweek van 48 uur) maar moet daar lange uren voor werken. Het hangt er een beetje vanaf hoeveel orders er binnen lopen. Elke drie maanden kan ze ongeveer 60 dollar sparen en opsturen naar haar familie in de Prey Veng provincie.

Haar kamergenote Kok Song spaart een hoop meer, maar zij doet overwegend nachtwerk. De risico’s om ’s nachts over straat te lopen neemt ze er bij. Zij is ook bij de vakbond en betaalt regelmatig haar lidgeld, zo’n halve dollar per maand. Ze heeft het er graag voor over. Toen ze zwanger was durfde ze het niet te melden en was ze bang om haar baan te verliezen. Maar de vakbond heeft haar geholpen met de aanvraag voor zwangerschapsverlof.

Minimumlonen
Aan het open raam luistert een ander werkneemster van Willson mee. Toen de vakbondsleiders aan de deur gezet werden, zo vertelt ze, zag ze het nut er niet meer van in om lid te blijven. Al gauw ontstaat er een levendige discussie... Het gesprek evolueert naar een ander onderwerp: de eis voor het verhogen van de minimumlonen. “De president had het er onlangs over op de televisie: dat al die stakingen zeker niet gaan helpen om de lonen te verhogen, dat de fabrieken dan wellicht zullen verhuizen,” zegt Song. Thong haast zich om een kanttekening bij de uitlatingen van de president te plaatsen en zegt dat het zo’n vaart nog niet loopt, dat bedrijven meer kwijt zijn aan steekpenningen dan aan lonen, dat er ruimte is voor verhogingen... "We moeten afwachten wat de volgende stap zal zijn. Als hij aanbiedt om te overleggen, dan gaan we daar op in. Anders gaan we verder met de stakingen”.

Later die dag vertelt Thorn Ath, de voorzitter van C.CAWDU, dat de leden steeds onrustiger worden. De afgelopen zes maanden is er drie maal meer gestaakt dan anders. Wellicht heeft het allemaal te maken met de gestegen werkdruk en de lonen die helemaal niet worden aangepast. De ontevredenheid is momenteel zeer groot. Hij vindt het niet zo gemakkelijk om het juiste evenwicht te houden: enerzijds de vragen en de zorgen van de leden helpen oplossen, anderzijds arbeidsconflicten voorkomen. Nauwelijks 25 is hij. Een paar jaar terug werkte hij zelf nog in de fabriek, straks moet hij met de regering aan tafel om te onderhandelen.

Maar eerst moet Thorn Ath nog bij die andere vakbond langs, Thaipore Garments, om er te praten over een strategie voor collectieve arbeidsonderhandelingen. De zondagen van een Cambodjaanse vakbondsleider zijn goed gevuld...

Hilde Van Regenmortel

Hilde Van Regenmortel is programmabeheerder voor de regio Zuid-Azi bij Oxfam-Solidariteit, ze was eind juni 2006 op werkbezoek bij C.CAWDU en schreef dit verslagje ter plaatse.