Wereldwijd

(Foto’s Oxfam GB)

Gazastrook, hartje zomer, de zoveelste hete zomer op rij. Terugkijkend op de intensiteit van de afgelopen twee zomers op het politieke front, lijkt die van 2008 een stuk rustiger. Toegegeven. Geruchten over een mogelijke inval van Isral in Gaza veroorzaken veel onrust bij de bevolking. Nochtans blijft het recent overeengekomen bestand tussen Hamas en Isral overeind, ondanks schendingen langs beide zijden, en geeft het bestand velen hernieuwde hoop op een normaal leven.

Sinds Hamas een jaar geleden de Gazastrook overnam en de Isralische regering besliste om 1,5 miljoen inwoners te blokkeren op het kleine grondgebied, diende de definitie van het woord ‘normaal’ verscheidene keren te worden herzien. Trouwens, wat is normaal? Is het de levensstandaard van voor juni 2007? Gas kunnen vinden om eten klaar te maken of de vuilnis doorploeteren op zoek naar afval om te verbranden? Een slechtbetaalde baan zoeken als dagarbeider na maanden van werkloosheid? Tegenwoordig zeggen sommigen dat ‘normaal’ neerkomt op aanpassing en overleven.

“Meer doen met minder” lijkt het afgesproken motto. Toen Oxfam International ging samenzitten met vier van haar partners in Gaza om te achterhalen wat de impact was van 12 maanden blokkade op hun werkzaamheden, was hun engagement om verder te werken overduidelijk. Ze willen dat de oversteekpunten worden geopend en dat het normale leven kan worden hernomen. Hun hardnekkigheid en veerkracht is een les.

Patinten behandelen in Gaza

Gezondheidsstatistieken van de afgelopen 12 maanden tonen verontrustende trends die niet onopgemerkt voorbijgingen aan partnerorganisatie Palestinian Medical Relief Society (PMRS) – tevens partner van Oxfam-Solidariteit. Door de blokkade krijgen minder patienten uit Gaza toestemming voor een medische behandeling in Isral, zijn er vele geneesmiddelen tekort, stijgt het aantal gevallen van bloedarmoede bij kinderen alarmerend en dook de algemene levensstandaard naar beneden.

Abdel Hadi Abu Kussa werkt met PMRS sinds de oprichting in 1979. De organisatie wou tegemoet komen aan de vervallen en ontoereikende gezondheidsinfrastructuur veroorzaakt door de jarenlange militaire bezetting door Isral. Doorheen de jaren heeft hij vastgesteld hoe moeilijk de situatie geworden is voor de bevolking van Gaza.

“Door de toenemende armoede en het gebrek aan middelen voor door de overheid georganiseerde gezondheidszorg, komen mensen naar ons voor medische bijstand”, zegt Abu Kussa. “We hebben altijd zeer lage honoraria aangerekend voor de diensten die we aanbieden, omdat vooral de armsten naar ons komen. Maar recent hebben we onze prijzen moeten verlagen omdat patinten niet in staat zijn om zelfs maar 5 NIS (0,75 euro) te betalen voor hun medicatie. Alle geneesmiddelen kosten nu 2 NIS (0,30 euro) en, eerlijk gezegd, we geven het merendeel gratis weg.”

Met een werkloosheid van bijna 40% in de Gaza Strook en 50% van de gezinnen die onder de armoedegrens leeft, rest zeer weinig geld van het huishoudbudget voor gezondheidszorg en -in sommige gevallen- voor voedsel. “Een andere verontrustende trend is het toenemende aantal gevallen van bloedarmoede bij zwangere vrouwen en kinderen in de Gazastrook”, vertelt Abu Kussa. “We schatten dat 70% van de kinderen in de gemeenschappen waar wij werkzaam zijn, symptomen vertoont van een milde tot ernstige vorm van bloedaramoede.”

Hij schudt het hoofd: “We moeten mensen uitnodigen om met eigen ogen te komen zien wat gebeurt in Palestina. Het huidige Isralische beleid zal de vrede niet echt koesteren, weet je. Palestijnen en Israli’s hebben lange tijd gevochten. En faalden. Misschien is het tijd om naast mekaar te leren leven in vrede.”

Zaadjes planten

“Gazanen zijn werkelijk verward door de huidige situatie die alle aspecten van hun leven benvloedt”, zegt Fadi Al Hindi van het Ma’an Development Center. “We kunnen niets plannen en de gewone man heeft niet meer het gevoel de toekomst in eigen handen te hebben.”

Voor deze organisatie betekent de blokkade een verschuiving van agrarisch ontwikkelingswerk naar het bieden van noodhulp. “We kunnen slechts doen wat onze middelen ons toelaten te doen. Er is meer geld nodig om brandstof en materialen -die dagelijks duurder worden- te kunnen betalen. Als ze al ter beschikking zijn. Uiteindelijk heeft het impact op het beperkt aantal begunstigden dat we op dit ogenblik kunnen bijstaan”, zegt Fadi.

“De kost van materialen die we nodig hebben voor onze projecten zijn in de meeste gevallen gestegen met 50 tot 150%. Voor andere goederen is het zelfs erger. Vorig jaar bijvoorbeeld, kostte een zak cement van 50 kg 20-25 NIS (3-3,80 euro). Als we vandaag al cement vinden van goede kwaliteit, kost die wel 400 NIS. Pas een jaar geleden betaalden we 400 NIS voor een ton cement, niet voor een zak van 50 kg!”

Een andere partner, Agricultural Relief Committees (PARC), -tevens partner van Oxfam-Solidariteit- wordt eveneens geconfronteerd met ernstige problemen bij de import van materialen voor het herstel van landbouwwegen en voor de afbakening van stukken grond. “Omdat we niet aan metalen omheiningen geraken, hebben we beslist terug te keren naar een meer traditionele aanpak en zijn we gestart met het gebruik van kleine bomen om land af te bakenen”, zegt Ahmad Sourani, Directeur Externe relaties in Gaza.

“We hebben ook vastgesteld dat boeren zeer spaarzaam omgaan met hun zaaigoed. Aangezien we nooit op voorhand weten of de Isralische regering zaden en plantgoed zal binnenlaten tegen het volgende plantseizoen, bewaren de boeren het weinige zaaigoed dat ze nog hebben.”

Met de weinige middelen die beschikbaar zijn in de Gazastrook en de immer afnemende landbouwgronden wegens de uitbreiding van de bufferzone nabij de betonnen muur die Gaza omwalt, kunnen boeren werkelijk alle steun gebruiken. “Wij kopen bijvoorbeeld goederen van onze lokale boeren,” zegt Sourani, “die we vervolgens herverdelen onder behoeftige families. Dit geeft de boeren hoop en moedigt hen aan om door te gaan met het bewerken van hun braakliggende gronden. Als boeren hun oogst aan lage prijzen beginnen te verkopen, zullen velen uiteindelijk de boeken moeten neerleggen en hun land verlaten. We moeten ervoor zorgen dat boeren een eerlijke prijs krijgen, dat is essentieel voor onze voedselveiligheid.”

Opkomen tegen misbruik

Bij aanvang van de vergadering gaat Jaber Wishah onmiddellijk akkoord om het interview publiek te maken, ook zijn naam, en dit ondanks het feit dat de situatie soms gespannen is, voor hem en zijn mensen op het terrein. Jaber werkt voor het Palestinian Center for Human Rights (PCHR). “De realiteit van schending van mensenrechten in Palestina moet verteld worden en dat is wat PCHR doet, wie ook de inbreuk pleegt, Fatah, Hamas of Isral. We bekommeren ons over de slachtoffers van schendingen.” Jaber Wishah en zijn team werden soms geconfronteerd met intimidatie, maar ze volharden in hun aanklacht tegen de schending van mensenrechten.

Het grootste gevaar voor Gaza op dit ogenblik, schuilt volgens Jaber in de politieke, sociale en economische onzekerheid. “De aanpak van de moeilijke situatie in Gaza moet gebeuren vanuit het standpunt van de bevolking en moet rekening houden met de onzekerheid waarin de Gazanen leven en hun voor alles proberen hoop te geven. Ze moeten erop kunnen rekenen dat ze volgende maand hun loon krijgen, dat de scholen volgende week open en veilig zijn, dat ze morgen een rechtvaardige beoordeling krijgen als ze naar het gerecht stappen.”

“We moeten voorzichtig zijn wat betreft het aanklagen van misbruik, maar niet bang”, concludeert Jaber. “We moeten alles nauwgezet documenteren maar we mogen niet bang zijn om iets te zeggen.”

De partners van Oxfam International zijn resoluut over het feit dat in Gaza nog grote hoop heerst op een verbetering van de situatie “maar we moeten politici ervan overtuigen dat de politiek moet worden bepaald door de belangen van het volk en niet omgekeerd”, zegt Ahmad Sourani.