2015, de tijd loopt

Het rapport “Trading Away Access to Medicines – How the European Union’s trade agenda has taken a wrong turn” van Oxfam en Health Action International (Europe) valt samen met het recente nieuws dat India en Brazilië een klacht bij de WTO hebben ingediend tegen de Europese Commissie nadat Nederland geneesmiddelen tegen onder andere HIV in beslag had genomen.

Die medicijnen waren via Europa onderweg van India naar Brazilië, Colombia en Nigeria. In het rapport staat te lezen dat sinds eind 2008, Duitsland en Nederland in totaal al 19 zendingen van generische medicijnen bestemd voor ontwikkelingslanden onderschept hebben, hoewel deze zendingen legaal plaatsvonden onder de regels van de Wereldhandelsorganisatie.

De dubbele standaarden van de EU
“De EU voert de druk op overheden van ontwikkelingslanden op zodat ze afzien van hun recht om betaalbare generische medicijnen aan te schaffen ter bescherming van de volksgezondheid. Dit recht maakt nochtans uitdrukkelijk deel uit van de wereldhandelsregels”, zegt Katrien Vervoort, beleidsmedewerkster van Oxfam-Solidariteit.

“Bovendien probeert de EU via haar bilaterale handelsakkoorden strengere intellectuele eigendomsrechten op te leggen dan diegenen die gelden onder het bestaande TRIPS-akkoord.”, aldus nog Vervoort. (*)
 Terwijl de EU maatregelen doordrukt waardoor de prijs van medicijnen in ontwikkelingslanden gevoelig zal stijgen, probeert ze binnen de EU de prijzen te verlagen. 24 van de 27 EU-lidstaten hebben stappen gezet om prijscontroles voor medicijnen toe te passen.
 De Europese Commissie is ook een onderzoek gestart naar de farmaceutische industrie om misbruiken van intellectuele eigendomsrechten in de EU aan het licht te brengen. Op deze manier hanteert de EU dubbele standaarden, één voor de rijke landen en één voor de arme landen.

Gezondheid promoten ipv onbetaalbaar te maken
Omdat de armste mensen in ontwikkelingslanden 20 tot 60% van hun uitgaven voor gezondheidszorg aan medicijnen spenderen, zullen zij het zwaarst getroffen worden door deze maatregelen. “Miljoenen arme mensen moeten medicijnen uit eigen zak betalen. De minste prijsstijging kan ze dus onbetaalbaar maken. Het beleid van de EU is hiervoor rechtstreeks verantwoordelijk ”, stelt Katrien Vervoort.

Het rapport “Trading Away Access to Medicines” gaat dieper in op een aantal aspecten van dit Europese beleid:
 De EU promoot een nieuw globaal kader om intellectuele eigendomsrechten af te dwingen waardoor de toegang tot generische medicijnen in ontwikkelingslanden wordt vertraagd;
 De EU belet dat de Wereldgezondheidsorganisatie vooruitgang boekt met nieuwe modellen voor onderzoek en ontwikkeling (R&D) die tegemoet komen aan de gezondheidsbehoeften in ontwikkelingslanden;
 De laatste jaren werd meer geïnvesteerd in R&D voor ontwikkelingslanden maar de inspanning van de EU blijft nog steeds onvoldoende.

Het Europees beleid mist elke coherentie en het zet de verwezenlijking van de Millenniumdoelstellingen rond gezondheid op de helling. De EU investeert meer in de gezondheid van de Europeanen maar ontzegt ontwikkelingslanden de toegang tot betaalbare geneesmiddelen waarmee ze de volksgezondheid kan verbeteren, zo besluit dit rapport.

Het wordt tijd dat de EU haar beleid in diverse domeinen op elkaar afstemt. Zowel het ontwikkelingsbeleid als het handelsbeleid van de Europese Commissie en van haar lidstaten moeten de toegang tot gezondheidszorg en betaalbare medicijnen promoten.

Meer info:
 Katrien Vervoort, Beleidsmedewerkster Sociale Basisvoorzieningen bij Oxfam-Solidariteit
Tel: 0494 23 02 53 — kve (at) oxfamsol.be
 Rapport "Trading Away Access to Medicines"

OVER TRIPS

Het TRIPS-akkoord (over handelsgerelateerde aspecten van intellectuele eigendomsrechten) vormt een globaal patentsysteem dat de toegang tot betaalbare generische geneesmiddelen beperkt. Het is er echter niet in geslaagd de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen voor arme landen te versnellen.

Het TRIPS-akkoord en de Doha Verklaring over TRIPS en volksgezondheid (2001) staan overheden toe om wettelijke beschermingsmaatregelen te gebruiken en flexibiliteit in te roepen zodat zij de volksgezondheid boven de toepassing van intellectuele eigendomsregels kan stellen.

De Minst Ontwikkelde Landen (MOL) hebben tijd tot 2016 om het TRIPS-akkoord in zijn geheel toe te passen.