[San Salvador beter voorbereid op rampen]

Noodhulp

8 juli 2008

San Salvador beter voorbereid op rampen

Op 19 maart 2008 werden zeven gemeentelijke noodhulpbrigades officieel erkend door de burgemeester van San Salvador. Ze maken deel uit van een project rond ‘Disaster Risk Reduction’ dat Oxfam-Solidariteit in nauwe samenwerking met de organisatie Procomes uitvoert.

El Salvador staat bloot aan de grillen van de natuur: aardbevingen, overstromingen, landverschuivingen, vulkaanuitbarstingen, orkanen,... Die fenomenen worden natuurrampen als gevolg van armoede, uitsluiting en verkeerde politieke beslissingen waardoor de bevolking niet voorbereid en dus kwetsbaar is, niet genformeerd is over wat te doen in noodgevallen,... De rijkdom in het land is zeer ongelijk verdeeld, vele inwoners zijn laag geschoold, wonen in risicogebieden, leven in gammele huizen die bij een ramp instorten, enz.

De toenemende verstedelijking en het gebrek aan ruimtelijke ordening zorgen voor chaotische en gevaarlijke situaties. Dat alles maakt vele Salvadoranen erg kwetsbaar als zich een ramp voordoet. De nationale autoriteiten werken nauwelijks rond Disaster Risk Reduction (DRR) of het verminderen van de kwetsbaarheid van de bevolking.

Overstromingen in Las Brisas

Dat er immer gevaar dreigt werd in oktober 2005 ondermeer in de wijk Las Brisas nog maar eens bewezen, in de nasleep van orkaan Stan. Een aantal inwoners had zich verenigd in een comit, onder meer om beter te kunnen reageren bij natuurrampen. Maar in de praktijk wisten ze niet goed hoe te werk te gaan, hoe noodplannen uit te werken...

Eladio Alvarez Aguilar: “Het bleef maar regenen en wij van het comit vreesden dat de nabijgelegen rivier zou overstromen. Bovendien dachten we dat het hogergelegen terrein naar beneden zou komen, omdat een bouwbedrijf er de bomen had weggehaald. De meeste wijkbewoners wilden hun huizen niet verlaten en bleven de regenbui thuis uitzitten. We bleven aandringen en toen het peil van de rivier steeg, verlieten vele mensen toch hun huizen. Een aantal deed dit pas toen het water tot aan hun borst stond. Maar goed ook want zoals we gevreesd hadden kwam de grond boven de wijk los en bedolf een groot aantal huizen...”

Oxfam-Solidariteit bood noodhulp na de ramp. We zorgden voor zuiver water, voedsel, tijdelijk onderdak... Nadien startte een rehabilitatieproject, waarbij opnieuw huizen gebouwd werden. In 2007 ging in Las Brisas het DRR-project van Oxfam-Solidariteit en partnerorganisatie Procomes van start: over hoe zich voorbereiden op en hoe reageren bij rampen.

In de wijk werd een gemeentelijke noodhulpbrigade gevormd. De leden kregen vorming over wat te doen bij een ramp, hoe een evacuatie in zijn werk gaat, er werd een noodplan uitgewerkt, vluchtwegen aangeduid, risicogebieden gedentificeerd, een opvanghuis genstalleerd,... In totaal werden 30 inwoners lid van de brigade.

Beter voorbereid

Eladio Alvarez Aguilar is vandaag lid van de noodhulpbrigade: “Elk jaar gebeuren er rampen, dat weten we. Maar nu zijn we niet meer zo bang als vroeger. We zijn rustiger, want er ligt een gedetailleerd noodplan klaar. We weten hoe we moeten reageren bij een ramp, of het nu een overstroming, landverschuiving of aardbeving is.

We werken zoveel mogelijk preventief, weten hoe we de impact van een ramp kunnen beperken, weten waar we naartoe kunnen bij een evacuatie,... We weten hoe we na de ramp aan de heropbouw moeten beginnen. We hebben speciale hesjes, zodat bij een ramp voor iedereen duidelijk is wie lid is van de brigade. Binnenkort organiseren we een rampensimulatie, maar het is nu al duidelijk dat we op alle vlakken veel beter voorbereid zijn dan vroeger.”

“De leden van de brigades vertelden aan vrienden, familie en buren wat ze leerden tijdens de vormingen en zo zijn veel meer mensen genformeerd. Ook de contacten met de gemeentelijke hulpdiensten en met het gemeentebestuur zijn veel verbeterd dankzij dit project. Uiteindelijk is het essentieel dat vooral de inwoners goed weten hoe ze moeten reageren bij een ramp. Want de bestuursleden wisselen, maar de inwoners blijven. En zij zullen als eersten in actie moeten komen als er een ramp gebeurt. Daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen betrokken worden. Waar het comit vroeger alleen uit mannen bestond, nemen vandaag veel vrouwen deel aan de brigades.”

“En dat is belangrijk!” vult een vrouw (rechts op de foto) aan. “Niet alleen omdat vrouwen net zo goed recht hebben op die informatie en vorming als mannen, of omdat ze een eigen inbreng hebben. Vaak is een vrouw ook alleen thuis met de kinderen wanneer zich een ramp voordoet. Dan moet zij toch ook weten wat te doen, hoe en waar ze haar gezin in veiligheid kan brengen? Ik ben lid van het milieucomit binnen de brigade. Dat betekent dat ik onder meer het rivierwater in de gaten hou, of het niet vervuild is bijvoorbeeld. In samenwerking met de Universiteit van San Salvador laten we het water onderzoeken. Als we iets opmerken, stappen we naar de gemeente.”

Geslaagd project

Het DRR-project, dat in mei 2008 afloopt, omvat veel meer dan het vormen en opleiden van de noodhulpbrigade in Las Brisas. In totaal werden in 14 wijken brigades opgericht en DRR-plannen opgesteld. Per district werden noodplannen uitgewerkt, in vijf scholen in de regio werden vormingen en evacuatieoefeningen gegeven, het project werd in de dorpen algemeen bekend gemaakt via flyers, straattheater, infoborden, enz. Er werden twee regionale noodcordinatiecentra opgericht, in de gemeentelijke diensten werden rampenteams opgezet en opgeleid, er werd een systeem van vroege waarschuwing voor rampen uitgewerkt, er werden zes vluchthuizen ingericht,...

Veel concrete verwezenlijkingen dus. Het project zorgde er bovendien voor dat overheidsdiensten, op verschillende bestuursniveaus gelinkt aan verschillende politieke partijen, voor het eerst samenwerken. Dankzij die toenadering kennen de diensten elkaar beter, er is een zekere communicatie ontstaan,... En dat zal bij een volgende ramp voor een vlottere samenwerking zorgen omdat er meer vertrouwen tussen de partijen is gegroeid.

Pilar Serrano werkt voor Procomes, de partnerorganisatie van Oxfam-Solidariteit die het project begeleidde. “We mogen van een succes spreken. In El Salvador bestaat geen DRR-traditie, maar de mensen van de wijken reageerden zeer positief. Zij dragen het project en steken er hun energie in. Ook de gemeentebesturen zijn zeer tevreden. Helaas hebben ze het financieel moeilijk om zelf dergelijke projecten uit te bouwen, maar we zien dat ze elementen overnemen. Er zijn verantwoordelijkenn van andere gemeenten die ons aanspreken omdat ze zien hoe goed het project werkt,... Het blijft dus niet bij de wijken waar het project loopt. “

“Voor ons was het belangrijk om ook de vrouwen te betrekken. Niet alleen als lid van de brigades, maar ook als cordinatrices en verantwoordelijken. Dat proces verliep niet overal even vlot, maar eens het project gestart was, kwamen steeds meer vrouwen zich aanmelden. Nu tellen de brigades soms meer vrouwen dan mannen! De erkenning van de zeven brigades uit het vijfde district is een hoogtepunt in een intens proces, waar we allemaal naar toe geleefd hebben. Als Procomes zijn we zijn trots op wat we bereikt hebben, en de brigades des te meer!”

Auteur: Lieve Reynebeau

Meer weten over het project rond risicobeheersing en voorbereiding op rampen in El Salvador?

PDF - 1.2 MB

Een uitgebreid verslag over het verloop van het project en de analyses die eruit getrokken werden, in het Spaans.

PDF - 653.1 kB

Een brochure voor het grote publiek over risicobeheersing en de voorbereiding op rampen, met veel tekeningen gellustreerd, in het Spaans.



Dit project kwam tot stand met de steun van de Europese Commissie, programma voor rampenparaatheid van het Departement voor Humanitaire Hulp (DIPECHO)

  • (PDF - 1.2 MB)
  • (PDF - 653.1 kB)
 
 

Acties en projecten in El Salvador

 

Partners in El Salvador