Control Arms

In het onderzoek “De miljarden die Afrika moest missen” hebben analisten voor het eerst de globale impact van conflicten op het BPI voor het gehele continent berekend. Het onderzoek wordt gepubliceerd op het ogenblik dat diplomaten uit de hele wereld bij de Verenigde Naties toekomen voor onderhandelingen over een Verdrag op de Wapenhandel.

De studie toont aan dat een oorlog, burgeroorlog of rebellie de Afrikaanse economische bedrijvigheid met gemiddeld 15% doet inkrimpen. Als gevolg van gewapende conflicten verliest het continent gemiddeld tot 18 miljard dollar per jaar.

Economische inkrimping remt ontwikkeling

“Het wapengeweld vormt een van de grootste bedreigingen voor de Afrikaanse ontwikkeling”, verklaarde Irungu Houghton, Oxfam-adviseur voor Afrikaanse politiek. “Schokkende cijfers want de realiteit is wellicht nog erger. Maar ze tonen hoe dan ook aan dat gewapende conflicten gemiddeld 18 miljard dollar per jaar kosten aan Afrika.” Dat geld zou volstaan om de HIV/aids-crisis op te lossen of om tuberculose en malaria te voorkomen. Hiermee zou de behoefte aan basisvoorzieningen zoals water, sanitair en onderwijs kunnen voldaan worden.”

Het onderzoekt toont ook aan dat 95 % van de Kalashnikovs die bij deze conflicten gebruikt worden van buiten Afrika komen. Kalashnikovs zijn het meest gebruikte wapen bij Afrikaanse conflicten. En de strijdkrachten die alle regels van oorlogsvoering overtreden en de mensenrechten schenden, worden doorgaans van uit het buitenland bevoorraad.

Wapens produceren of verschepen, eenzelfde verantwoordelijkheid

Joseph Dube is Afrikacordinator bij IANSA. Hij verklaarde: “Dit rapport beschrijft een serie vernietigende effecten van de slecht gereglementeerde internationale wapenhandel. Het wijst ook op de enorme omvang van het menselijke lijden dat erdoor wordt veroorzaakt. Als Afrikaan roep ik alle Afrikaanse regeringen en wapenproducerende landen op om een krachtig en efficint Verdrag op de wapenhandel te steunen.

Dit is een oproep voor internationale samenwerking want alleen lukt het niet. De regering die wapenfabrieken heeft, draagt evenveel verantwoordelijk dan deze die haar schepen voor het transport laat zorgen. Zo ook moeten overheden die vrachten laten lossen deze tot bij de bestemming volgen om zeker te zijn dat de wapens niet in de verkeerde handen terecht komen. Zonder een degelijke reglementering zal het lijden van de Afrikanen enorm groot blijven.”

Tussen 1990 en 2005 werden niet minder dan 23 Afrikaanse landen betrokken bij een conflict. Oxfam heeft samen met IANSA en Saferworld een schatting gemaakt van het BPI van deze landen mocht er geen conflict geweest zijn. Tijdens de oorlog in Guine-Bissau bijvoorbeeld, van 1998 tot 1999, werd de groei geraamd op 5,24% zonder conflict. De rele groei was slechts min 10,15%.

Indirecte kosten en verloren kansen wegen nog zwaarder

Deze methode geeft hoogstwaarschijnlijk nog een onderschat resultaat. Ze houdt immers geen rekening met de economische impact in de buurlanden, waar de politieke onzekerheid en de vluchtelingenstroom ook sporen nalaten. De methode omvat bovendien enkel de periode van de gevechten, terwijl bepaalde kosten zoals de toegenomen militaire uitgaven en de achteruitgang van de economie ook na de gevechten blijven bestaan.

In de door oorlog getroffen landen betekenen de kosten van het geweld (zoals de militaire uitgaven en de vernietiging van de infrastructuur) nog niets in vergelijking met de indirecte kosten en de verloren kansen. Die kosten omvatten:
 de inflatie, de schuld en een hoge werkloosheid,
 inkomsten van de natuurlijke rijkdom die aan individuen ten goede komen en die niet voor het welzijn van de staat genvesteerd worden,
 meer mensen, vooral vrouwen en kinderen, die ten gevolge van het conflict sterven en niet zozeer door de gevechten op zich.

De meest gebruikte wapens bij Afrikaanse conflicten zijn aanvalswapens zoals de Kalashnikov en meer bepaald de AK-47. Deze wapens worden haast allemaal buiten Afrika geproduceerd. De Afrikaanse regeringen zijn overtuigd dat de toevloed van wapens moet gecontroleerd worden en ze hebben al hoopgevende initiatieven op regionaal vlak genomen. Dit zijn belangrijke stappen maar zij kunnen de problematiek van de handel niet alleen oplossen. De wapenhandel is een wereldwijde economie en er is een internationaal, bindend wettelijk verdrag nodig.

Oxfam, IANSA en andere ngo’s voeren campagne voor een Verdrag op de wapenhandel dat de overdrachten van wapens verbiedt indien deze kunnen gebruikt worden voor ernstige schendingen van de mensenrechten of de humanitaire rechten of als zij de ontwikkeling in gevaar kunnen brengen. Dit verdrag zou de handel in wapens voor de wettelijke verdediging van een land, voor de politie en voor de bescherming van de vrede niet in het gedrang brengen.

Achtergrond

 In 2006 stemden 153 staten voor een Verdrag op de wapenhandel, 24 staten onthielden zich en enkel de Verenigde Staten stemden tegen.
 De staten hebben hun visie op een Wapenhandelverdrag bekendgemaakt aan de Secretaris Generaal van de VN. Nu wordt het verdrag besproken door de VN-afgevaardigden binnen de Eerste Commissie van de Algemene Vergadering, het forum waar debatten over wapencontrole plaatsvinden.
 In 2008 zal een groep van overheidsdeskundigen, gekozen door de Secretaris Generaal, samenkomen om de volgende stappen van het Verdrag op de wapenhandel uit te werken.
 Een Verdrag op de Wapenhandel kan wapentransfers beletten indien deze gebruikt worden bij overtredingen van het Internationaal recht.
 Meer dan een miljoen mensen uit 160 landen tekenden de petitie van Control Arms, waarmee ze een strengere aanpak van de internationale wapenhandel vragen.
 Begin dit jaar ondertekende een aantal oorlogscorrespondenten zoals Christiane Amanpour van CNN, Sebastian Junger van Vanity Fair en Jon Lee Anderson van The New Yorker een brief die wereldwijd in kranten gepubliceerd werd om het Verdrag op de Wapenhandel.

Voor meer informatie:

 Sean Kenny: +44 7881 655 715, skenny (at) oxfam.org.uk
 Caroline Hooper-Box (Zuid-Afrika): +27 12 342 4837, gsm +27 82 468 1905, chooperbox (at) oxfam.org.uk
 Het volledige (Engelstalige) rapport: Africa’s Missing Billions"

Africa’s Missing Billions