Honger in de Sahel

“Er resten me nog twee geiten”, zegt Aminata Ndhaye terwijl ze haar jongste kind de borst geeft. Zij woont met haar vijf kinderen in Kagnade, een gemeenschap in het zuiden van Mauritanië. Oxfam bezoekt verschillende dorpen om de situatie van de bevolking in te schatten. Telkens weer krijgt de organisatie slecht nieuws te horen. De bevolking verliest haar bestaansmiddelen en wordt armer. “Ik heb een koe of een geit minder”, zo klinkt het. Soms hebben de mensen al hun werktuigen verloren.

Meer dan 13 miljoen mensen in Mauritanië, Burkina Faso, Mali, Tsjaad, Niger, Senegal en Gambia zien de toestand verslechteren. Het gebrek aan regenval heeft de landbouwopbrengst sterk doen krimpen, er is minder grasland voor de dieren. En bovendien zijn de prijzen van voedsel ook nog eens enorm gestegen. Deze zone van West- en Centraal Afrika beleeft een crisis die zonder dringende hulp kan evolueren tot een ware humanitaire ramp.

Slapeloze nachten en gevaar voor ondervoeding
“Mijn echtgenoot verdient per week zo’n 6.000 UM (ongeveer 15 euro) met de verkoop van hout en dat is ook ongeveer het bedrag dat wij nodig hebben om rijst voor een week te kopen. We hebben tien kinderen en een elfde kindje is op komst terwijl we momenteel geen inkomen hebben”, vertelt Assid Mint Mana. Ze rust uit onder een tentzeil in het dorp Natriguel. “De kinderen zijn niet opgewassen tegen de honger, dus als er niet genoeg voedsel is, verdeel ik mijn deel onder hen.”

Het dochtertje dat ze in haar armen houdt, wordt behandeld tegen ondervoeding. En de veel te magere zwangere vrouw vreest voor het leven van de baby in haar schoot. Ze weet heel goed dat zij behoorlijk moet eten om de toekomstige baby alle kansen te geven. De komende maanden zou de zoon van mevrouw Assid een van de 1,5 miljoen ondervoede kinderen kunnen worden, indien er geen dringende hulpverlening op gang komt, aldus UNICEF.

In Mourtagal, een andere gemeenschap in het zuiden van Mauritanië, vertelt Samba Dyemba: “De vrouwen hier komen niet meer toe aan een goede nachtrust. Na vele lange nachten van gepieker en zonder slaap besliste Samba naar Nouakchott te gaan om werk te zoeken. Als 50-jarige weduwe zag ze er erg tegen op om naar de stad te trekken, maar ze wist dat ze iets moest ondernemen zodat haar gezin de komende maanden geen honger zou lijden. “Zodra het regenseizoen begint, kom ik weer naar huis”, zei ze om zichzelf wat moed in te spreken. Ze weet zeer goed dat de regenval de voorbije jaren alsmaar onregelmatiger geworden is en dat de honger zich als een chronische ziekte geïnstalleerd heeft.

Vrouwen komen met hun kinderen naar de stad, op zoek naar werk
In de meeste dorpen van Mauritanië, waar zo’n 700.000 mensen bedreigd worden, vind je voornamelijk alleenstaande vrouwen met kinderen en ouderlingen. De meeste mannen zijn weggetrokken, op zoek naar werk als dagloner want na herhaaldelijke mislukte oogsten hebben de gezinnen al hun bezittingen opgebruikt. Er zit niets anders op dan het levensnoodzakelijke op de markt te kopen. Dit betekent dat de bevolking geld moet verdienen. En omdat het grasland ook steeds schaarser werd, zijn andere gezinnen al vijf maanden vroeger dan gewoonlijk naar een buurland moeten immigreren. Omdat de situatie steeds penibeler wordt, hebben nu ook vrouwen als Samba hun dorp moeten verlaten, op zoek naar werk en een inkomen. Zij komen naar de stad met hun kinderen en hopen daar te kunnen overleven.

Nochtans heeft het leven in de stad zijn eigen moeilijkheden. “Ik verdiende in Nouakchott 700 UM (2 euro) per dag met afwassen maar dat geld had ik nodig om de huur te betalen en wat eten en water te kunnen kopen”, legt Gollera Diaw uit. Ze toont haar handen die er verweerd uitzien als gevolg van de afwasmiddelen. “Mijn man is blind, dus ik ben de enige die voor ons gezin kan zorgen. Uiteindelijk heb ik beslist om terug te keren naar mijn dorp. Daar kan ik ten minste op mijn familie rekenen als ik hulp nodig heb.” Die befaamde solidariteit van de Afrikaanse gemeenschappen wordt volgens Gollera momenteel zwaar op de proef gesteld “want dit is al een moeilijk jaar geweest voor iedereen en de mensen kunnen niet veel langer voor elkaar blijven zorgen.”

Steun om de vicieuze cirkel van de honger te doorbreken
“Als ik geen geld heb, eten we slechts een keer per dag”, zegt Houley Abdoulaye Ba aan Gollea Diaw. “En wanneer gebeurt dat dan”, wil zij weten? Daarop schetst Houley kort hoe ze moet rekenen om toch telkens weer te kort te schieten. “Wij hebben 1.650 MU (4 euro) per dag nodig om ons gezin te voeden maar mijn man verdient slechts 10.000 MU (26 euro) per maand. En meer hebben wij niet.”

En dan rekent Houley zich nog bij de gelukkigen want de voorbije weken heeft zij hulp gekregen van Oxfam. “Met geld dat ik van de organisatie gekregen heb, kon ik rijst, olie en suiker kopen voor de hele familie”, zegt ze.

In het zuiden van Mauritanië genieten 9.000 van de meest kwetsbare personen van een financiële bijdrage, in het kader van een hulpproject dat Oxfam er opgezet heeft. Daarnaast werden nog andere vormen van steun voorzien, zoals geld-voor-werkactiviteiten, de verdeling van veevoeder en het herstellen van waterputten. Op die manier wil Oxfam het leven en de bestaansmiddelen van 20.000 mensen in het land beschermen. Haar doelstelling is om op termijn minstens 70.000 mensen bij te staan.

Maar als we willen dat de rekeningen van Aminata, Dyemba, Assid en miljoenen andere gezinnen, die door de crisis in de Sahel getroffen worden, op het einde van de maand kloppen, dan zal er dringend veel meer hulp nodig zijn. Dat is de enige manier om de vicieuze cirkel van de honger te doorbreken.
BLOG vanuit Mauritanie © Irina Fuhrmann