[Wet tegen huiselijk geweld eindelijk goedgekeurd in Mozambique]

Wereldwijd

15 september 2009

Wet tegen huiselijk geweld eindelijk goedgekeurd in Mozambique

Na jaren lobbywerk en woelige debatten, werd deze zomer door het nationale parlement van Mozambique eindelijk een wet tegen huiselijk geweld goedgekeurd. Fidélia Chemane, programmabeheerder van Oxfam-Solidariteit in Mozambique vertelt over de moeilijkheden en de beperkingen, maar ook over de hoop die deze wet met zich meebrengt.

De goedkeuring van de wet op 21 juli kent een lange voorgeschiedenis en is het resultaat van volgehouden lobbywerk van de civiele samenleving. Al sinds 2000 wordt de overheid onder druk gezet door vrouwenrechtenorganisaties (geleid door Fórum Mulher, een partner van Oxfam-Solidariteit in Mozambique). De civiele samenleving besloot uiteindelijk om zelf een wetsvoorstel tegen huiselijk geweld op te stellen, een voorstel dat in 2006 ingediend werd in het parlement. De sociale organisaties creëerden ook een “Beweging voor de goedkeuring van de wet” om de druk op te voeren.

Een lange strijd
Tussen het inleveren van het voorstel en de goedkeuring van de wet deze zomer, lag er een lange periode van hevige debatten en hoogoplopende spanningen. Er doken uiteenlopende verwachtingen en tegenstellingen op tussen leden van de regering, politici, invloedrijke personen… en binnen de civiele samenleving.

Voor velen was het feit dat huiselijk geweld vooral tegen vrouwen gericht is (en dat dit geweld hoofdzakelijk een gevolg is van de onevenwichtige machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen) geen afdoend argument om een wet goed te keuren die specifiek op vrouwen gericht is. Een meerderheid beweerde zelfs dat het voorstel in strijd is met de gelijkheid tussen mannen en vrouwen zoals beschreven in de grondwet. Deze stemmen in het debat benadrukten dat de wet op iedereen in de familiale sfeer van toepassing moet zijn, ook op mannen, kinderen en ouderen.

Dat het voorstel huiselijk geweld bestempelt als een “publieke misdaad” was ook het voorwerp van debatten en meningsverschillen. Er waren vooral intense discussies over de uitwerking van maatregelen zoals het recht op een tijdelijk onderkomen voor de slachtoffers, de opschorting van de vaderlijke macht, gevangenisstraffen,… Enkelen bestempelden deze maatregelen als gevaarlijk voor het huwelijk, de familie en de samenleving.

De “Beweging voor de goedkeuring van de wet” had ook zelf met interne spanningen af te rekenen. Op enkele cruciale momenten toonden meerdere organisaties zich niet in staat om het eens te zijn over de politieke basis van de strijd door in het openbaar posities te verdedigen die in tegenstelling waren met die van de beweging waar ze deel van uitmaakten.

Tussen frustratie...
Aan het wetsvoorstel werden wel nog artikels toegevoegd om tot een zekere consensus te komen. Deze artikels (35 en 36) verduidelijken dat in gelijke omstandigheden, de wet ook voor de verdediging van mannen kan toegepast worden en dat bij de toepassing van de wet rekening moet worden gehouden met het beschermen van de familie.

Volgens de “Beweging voor de goedkeuring van de wet” hollen deze overeenkomsten de geest van de wet uit en bieden ze talrijke mogelijkheden voor foute interpretaties en toepassingen.

...en hoop!
Ondanks deze amendementen, wacht de beweging vol spanning op de handtekening van de President. Want de goedkeuring van een specifieke wet rond huiselijk geweld blijft een belangrijke verwezenlijking!

Deze wet draagt bij tot het uithollen van de structuren die het bestaan van de ongelijke machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen in Mozambique rechtvaardigen en in stand houden. Door agressie in het huwelijk te criminaliseren geeft deze wet de aanzet tot een integrale behandeling van huiselijk geweld tegen vrouwen: de oplossingen van de conflicten op juridisch niveau versnellen, steun voor de slachtoffers, educatie,…

Deze wet, en dat is heel belangrijk, haalt huiselijk geweld ook uit de privésfeer. Beschouwd als een publieke misdaad, kan huiselijk geweld ingeroepen worden door iedereen; in die zin heeft de wet ook een zeker preventief potentieel.

Door deze wet over huiselijk geweld aan te nemen, neemt de Mozambikaanse overheid haar engagement op ten opzichte van de internationale instrumenten die ze ondertekend heeft. Het gaat hier om een belangrijke stap naar de gelijkheid van man en vrouw en de emancipatie van de vrouw. Hopelijk heeft deze wet ook een impact op de Mozambikaanse samenleving, zodat ze bijdraagt tot een mentaliteitsverandering en het geweld tegen vrouwen vermindert.

Fidélia Chemane, Oxfam-Solidariteit, Maputo, augustus 2009

Meer info:
- "Mozambique: de wet van het geslacht" - Globo n°25, Maart 2009
- De site van Fórum Mulher
- Het artikel in de originele versie (portugees)

 
 

Acties en projecten in Mozambique

 

Partners in Mozambique