Gezondheid

De voorbije drie jaar hadden arme mensen in Malawi de grootste moeite om aan geneesmiddelen te raken. Ze aarzelden om naar het ziekenhuis te gaan omdat de voorraden daar dikwijls uitgeput waren. Zelfs basisgeneesmiddelen tegen malaria en andere veel voorkomende ziekten waren slechts beperkt beschikbaar.

Maar wie kon vermoeden dat zelfs de president daar problemen mee zou hebben? Niemand, totdat president Bingu wa Mutharika aan een hartstilstand bezweek nadat hij in het grootste ziekenhuis van de hoofdstad Lilongwe opgenomen was. De dokters konden simpelweg geen basisadrenaline vinden om hem te reanimeren voordat hij naar Zuid-Afrika kon worden overgevlogen.

Ondertussen in het ziekenhuis…
Voor de meeste arme mensen is sterven voor de deuren van het ziekenhuis helaas niet zo uitzonderlijk. Malawi is een van de armste landen in de wereld en meer dan de helft van de bevolking moet zien te overleven met minder dan 1 dollar per dag. Er werd onder meer door Oxfam campagne gevoerd om gezondheidszorg voor iedereen ter beschikking te stellen.

In 2004 keurde de overheid van Malawi een reeks maatregelen goed over basisgezondheidszorg. Daardoor moest de bevolking van efficiënte en rendabele voorzieningen gebruik kunnen maken. De voorzieningen hadden betrekking op elf van de meest voorkomende ziekten waaronder malaria en hiv/aids. De geneesmiddelen zouden gratis verstrekt worden in openbare ziekenhuizen en klinieken. Dit veronderstelde wel dat de overheid voldoende financiële middelen ter beschikking stelt en dat het middenveld in staat is toe te zien op het gebruik van die budgetten voor geneesmiddelen.

De overheid erkent dat betere gezondheidsvoorzieningen op het platteland voor de armste en meest kwetsbare gemeenschappen van cruciaal belang zijn om de armoede te bestrijden. Maar in de praktijk gebeurt het geregeld dat de klinieken op het platteland lange periodes zonder de nodige geneesmiddelen moeten overbruggen. Zelfs de grote openbare ziekenhuizen in de steden moeten het zonder stellen.

Er wordt veel te weinig geïnvesteerd in medisch personeel en in infrastructuur, de middelen zijn schaars, er is corruptie en een slecht beleid. Het ministerie van Volksgezondheid, de centrale apotheken van de overheid en de verantwoordelijken voor de gezondheidscentra in de districten moeten hun verantwoordelijk nemen om de problemen kordaat aan te pakken.

Sterven bij gebrek aan geneesmiddelen
Het overlijden van de president maakt nog maar eens duidelijk dat het middenveld een belangrijke rol kan spelen om te verzekeren dat het overheidsbudget voldoende reserves van basisgeneesmiddelen voorziet en dat de bevolking in rurale ziekenhuizen verantwoording kan eisen indien deze geneesmiddelen niet voorhanden zijn.

Ook de donors hebben een rol te spelen: zij kunnen landen als Malawi steunen om de Millenniumdoelstellingen rond gezondheid te verwezenlijken en te zorgen dat geneesmiddelen gratis beschikbaar zijn in ziekenhuizen en klinieken.

Het gebrek aan geneesmiddelen leidt tot frustratie bij de patiënten omdat zij geld moeten uitgeven voor de tocht naar het ziekenhuis, zonder enige zekerheid dat ze ook geholpen worden. Ze geven onnodig geld uit en verliezen bovendien hun inkomsten voor die dag. Voor mensen met een zeer bescheiden inkomen, is dat moeilijk aanvaardbaar.

Investeren in de ontwikkeling van actieve burgerzin is in een land als Malawi meer dan welkom want de meeste mensen kennen hun rechten nauwelijks. Een goede informatiecampagne moet ook gepaard gaan met voldoende openheid in de ziekenhuizen over het gebruik van hun middelen. Anderzijds moeten de bevolking en de gemeenschappen de nodige moeite doen en over de nodige capaciteiten beschikken..

Gezondheid is een fundamenteel mensenrecht en ze is van groot belang om de Millenniumdoelstellingen te kunnen realiseren. De steun van de internationale gemeenzschap is dus absoluut nodig om de toegang tot geneesmiddelen voor iedereen te garanderen of dat nu in Malawi is of elders in de wereld. Internationale instellingen moeten mensen in hun eigen gemeenschap betere kansen bieden om hun rechten te doen respecteren en om hun overheid ter verantwoording te roepen over de aanwending van middelen in de gezondheidssector.

Shenard Mazengera, beleidsmedewerker basisvoorzieningen van Oxfam Groot-Brittannië

Meer info:
 Leila Bodeux, beleidsmedewerker sociale basisvoorzieningen Oxfam-Solidariteit, +32 2 511 89 19, leb(at)oxfamsol.be

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op de website van Oxfam Groot-Brittannië. Het werd lichtjes aangepast en wordt hier gepubliceerd met de toestemming van de auteur.