Burkina Faso

De West-Afrikaanse republiek Burkina Faso is een van de armste landen ter wereld. 86 procent van de 14 miljoen inwoners is afhankelijk van landbouw. Het land ligt in de noordelijke Sahelregio. Het heeft een slechte bodem en kent geregeld droogtes. Infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg zijn er onvoldoende ontwikkeld. Het valt niet mee om de bevolking van voldoende voedsel te voorzien. Voedsel is daarom de kern van het werk van in Burkina Faso.  
 

  • “De Peul in Burkina Faso leiden een nomadisch leven. De vrouwen halen hun inkomen vooral uit de verkoop van melk”, zegt Korotoumou Gariko. Zij nam het initiatief om de vrouwen samen te brengen, om de lokale melksector te beschermen tegen de goedkope import van buitenlands melkpoeder. “Met de steun van Oxfam hebben wij de Unie van minimelkerijen (UMPL-B) opgericht. Zo hebben we hebben ervoor kunnen zorgen dat onze eigen producten beter verdeeld worden op de markt. Samen met de Unie van melkverwerkers zetten we de overheid onder druk. Want het gaat om onze voedselsoevereiniteit en om ons leven.”

    Lees meer over
    Burkina Faso
    Voedsel voor iedereen
    UMPL-B
  • Vroeger regende het in Tibou van mei tot september, nu van eind juli tot eind augustus. De klimaatverandering is tastbaar voor de inwoners van dit dorp in Burkina Faso. “Tijdens de laatste droogte kregen we de volle laag”, vertelt Bintou Sankara, moeder van zeven en voorzitster van de vrouwengroep in het dorp. “Toch konden we groenten kweken, omdat Oxfam voor zaaigoed, werktuigen en vier waterputten had gezorgd.”

    Lees meer over
    Burkina Faso
    Klimaat
  • Klanten proeven melk, yoghurt en andere verse producten op de jaarlijkse melkbeurs in Ouagadougou (Burkina Faso). Zo helpt Oxfam-partner UMPL-B kleine melkerijen om de bevolking ervan te overtuigen dat Burkinese melk net zo lekker is en even lang goed blijft als Europese melk. De plaatselijke melkboeren gaan zo de concurrentie aan met het goedkope, geïmporteerde Europese melkpoeder.

    Lees meer over
    Burkina Faso
    Ongelijkheid
    UMPL-B
  • 86% van de bevolking in Burkina Faso is actief in de landbouw. Toch hebben de boeren geen voedselzekerheid.

  • Op melkpoeder moet maar 5 % taks betaald worden bij import in Burkina Faso. Dat is veel te weinig om de lokale melksector te beschermen.

De uitdagingen in Burkina Faso

Burkina Faso is volledig door land omgeven, ligt in West-Afrika en telt meer dan 14 miljoen inwoners. Daarvan zijn meer dan de helft jongeren. Ongeveer 90 percent van de bevolking leeft op het platteland, waar de armoede het grootst is. Vooral vrouwen worden er door getroffen. Het beleid moet dringend voor een omzwaai zorgen. Hoewel Burkina Faso de voorbije jaren vooruitgang boekte, staat het op de 161ste plaats van de 169 landen in de Ontwikkelingsindex. 86 procent van de bevolking is afhankelijk van de landbouw. Die activiteit is goed voor 40 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

Zwak bestuur

Om historische redenen en omwille van een zwak bestuur, dat onsamenhangende politieke keuzes maakt, heeft het land af te rekenen met corruptie, een gebrek aan financiële middelen en een ongelijke verdeling van zijn rijkdom. De 10 procent rijkste mensen bezitten meer dan de helft van de nationale rijkdom. Burkina Faso slaagt er ook niet in om voedselzekerheid te bieden. Het kan de actieve bevolking, die overwegend uit kleine boeren bestaat, geen waardig inkomen verzekeren.

Sterk afhankelijk van landbouw

De Burkinese economie is sterk afhankelijk van landbouw. Maar die sector kampt met tal van moeilijkheden: droogte en klimaatverandering, maar ook een gebrek aan technische deskundigheid en uitrusting. En boeren hebben ook weinig of geen impact op de verwerking en commercialisering van hun producten.
Recent werd gestart met de exploitatie van een rijke ertsenvoorraad, met onder meer uranium. Dit zou moeten bijdragen tot de ontwikkeling van het land. Transparantie werd vooropgesteld. De overheid zou corruptie tegengaan en meer controle gaan uitoefenen over de verdeling van de rijkdom.

Vrouwen in minderwaardige positie

In Burkina Faso bekleden vrouwen nog een minderwaardige positie. Tradities en gewoonten wegen er vaak zwaarder dan de wetgeving. Vrouwen worden niet gehoord, zelfs niet bij zaken die gevolgen hebben voor hun eigen leven. Ze beschikken amper over productiemiddelen en hebben er ook geen controle over. Ook jongeren hebben weinig in de melk te brokkelen. Zij spelen vrijwel geen rol bij de besluitvorming en ontwikkeling van de economie. De toegang tot basisvoorzieningen zoals onderwijs, drinkbaar water, gezondheidszorg en sanitair is niet voor iedereen verzekerd.

Kwetsbare groepen

  • Vrouwen: vrouwen zijn veel kwetsbaarder dan mannen, op alle vlakken.
  • Jongeren: jongeren hebben niet dezelfde rechten als volwassenen en zijn daardoor erg kwetsbaar.
  • Plattelandsbewoners: net buiten de stad en op het platteland hebben mensen slechts een beperkte toegang tot gezondheidszorg, water en onderwijs. Hun gemiddeld inkomen is lager en ze hebben weinig mogelijkheden om zelf een activiteit op te starten om een eigen inkomen te verwerven. De gevolgen van de klimaatverandering zijn op het platteland sterker voelbaar.
  • Lager opgeleiden: geletterde mensen met een opleiding maken meer kans op werk en slagen er beter in om op te komen voor hun rechten. Maar veel inwoners van Burkina Faso kunnen niet lezen of schrijven. Zeker vrouwen en meisjes hebben op dat vlak een achterstand.
  • Werklozen: hoe kleiner het inkomen van een Burkinees, hoe moeilijker hij toegang krijgt tot gezondheidszorg, kwalitatief onderwijs, drinkbaar water en elektriciteit.
  • Gehandicapten: de overheid stelt onvoldoende voorzieningen voor personen met een handicap ter beschikking. Zij vinden moeilijker werk, omdat ze minder mobiel zijn en omdat hun fysieke mogelijkheden beperkt zijn.

Nieuw ontwikkelingsbeleid

De overheid van Burkina Faso heeft zich geëngageerd om een nieuw ontwikkelingsbeleid door te voeren. Zo wil zij de strijd tegen armoede op een meer efficiënte manier aangaan. Na de voedselcrisis van 2007 werden landbouw en voedselzekerheid opnieuw een prioriteit. Subsidies voor zaaigoed en productiemiddelen gaven de nationale landbouwproductie een stimulans. Een aantal ontwikkelingspartners, zoals het VN-Voedselagentschap (FAO) en Oxfam, vergemakkelijkten de toegang tot verbeterd zaaigoed voor de kleine boeren. Daardoor kon de productie van voedingsgewassen toenemen.

Meer regionale samenwerking

Meer regionale samenwerking, met een gemeenschappelijke markt en vrij verkeer van mensen en goederen, moet de economie van verschillende landen in de regio ten goede komen. De ontwikkeling van de gemeenschappen moet geïntegreerd worden in een gemeenschappelijk actieplan. Dit krijgt een breder draagvlak wanneer alle betrokkenen, tot en met de lokale verantwoordelijken, actief samenwerken. De bevolking zal zich op die manier nog beter organiseren en toezicht houden op wat de overheid doet.

Steun aan vrouwen

De goedkeuring van een nationaal genderbeleid in 2009 en van haar actieplan toont de intentie van de overheid om ernstig rekening te houden met de noden van vrouwen. Het betekent dat de overheid vrouwen voortaan steunt in hun strijd voor gelijkwaardige sociale relaties tussen vrouwen en mannen.
 

Burkina Faso: Wat doet Oxfam?

Sinds de jaren ‘70 werkt Oxfam in Burkina Faso rond voedselzekerheid, gelijke rechten voor mannen en vrouwen, politiek beleid, onderwijs, ondersteuning van jongeren en humanitair werk. In die 40 jaar heeft Oxfam met meer dan vijftig partnerorganisaties samengewerkt, zodat deze op een volwaardige manier kunnen deelnemen aan de ontwikkeling van hun land. Ook de komende jaren bundelt Oxfam haar krachten om deze samenwerking nog te verbeteren. Daarbij staan efficiëntie en duurzaamheid voorop. 

Een duurzaam en eerlijk economisch beleid

Oxfam werkt samen met de gemeenschappen, sociale organisaties, overheid en mijnbedrijven om armoede te bestrijden in Burkina Faso. De inkomsten van de mijnontginning moeten bijdragen tot de duurzame ontwikkeling van het land. Maar dan moeten de Burkinezen ook aanspraak durven maken op die inkomsten.

Rechtvaardiger belastingen

De partnerorganisaties van Oxfam helpen de bevolking om haar rechten beter te kennen. We steunen hen om deel te nemen aan het beleid en om meer invloed uit te oefenen. De Burkinese overheid heeft beloofd om rechtvaardige belastingen te heffen. Met de opbrengsten daarvan wil ze de toegang tot sociale basisvoorzieningen verbeteren. Zowel het nationale parlement als de lokale organisaties en gemeenschappen krijgen informatie over de nationale en lokale budgetten. Op die manier kunnen ze controle uitoefenen.

Familiale landbouw

Om de familiale landbouw te ondersteunen, zetten we programma’s op. Dat doen we samen met organisaties van boeren en boerinnen en met bedrijven die landbouwproducten verwerken.  We richten onze inspanningen ook op een verandering van het Burkinese landbouwbeleid voor productie, verwerking, commercialisering en de toegang tot land. Bijzondere aandacht gaat daarbij naar vrouwen en jongeren onder de boeren, zodat zij makkelijker toegang hebben tot productiemiddelen en landbouwmaterieel. Zo kunnen de kleine boeren hun bestaansmiddelen structureel verbeteren.

Kwetsbare mensen beschermen: de GROEI-campagne van Oxfam

Oxfam voert over de hele wereld de GROEI-campagne om de familiale landbouw te ondersteunen, mensen bewust te maken en druk uit te oefenen op het beleid. Hoe we dat doen, met welke partners en welke alternatieven we voorstellen, kun je uitgebreid lezen op www.ikgroeimee.be. Daar vind je ook getuigenissen uit verschillende werelddelen, analyses over klimaat, investeringenen landroof en uitgebreide onderzoeksrapporten.

Ondervoeding voorkomen

Kwetsbare gezinnen krijgen geregeld te maken met de effecten van de klimaatverandering, of het nu extreme droogte of verwoestende stortregens zijn. Oxfam wil deze gezinnen sterker maken, zodat zij hun inkomsten uit verschillende bronnen kunnen halen en dus beter voorbereid zijn op de grillen van de natuur. Oxfam werkt samen met lokale partners om gezinnen steun en voorlichting te geven over regenbestendige gewassen, het opstarten van kleine veeteelt en het aanleggen van voedselreserves. Deze aanpak helpt om de ondervoeding te verminderen en te voorkomen. 

Voorbereiding op rampen

Op lokaal en nationaal vlak moet er in Burkina Faso een beleid zijn voor preventie, voorbereiding en risicobeheer. Daarbij moet ook de voedselsituatie geanalyseerd worden. Bij een ramp moet de overheid al het nodige doen, zodat er snel en efficiënt hulp kan worden geboden. Er is een nationaal systeem voor vroegtijdige waarschuwing nodig. Oxfam stimuleert de lokale organisaties en de plattelandsbevolking om mee de nodige gegevens te verzamelen en klaar te staan in geval van een ramp.

Onderwijs voor iedereen

Oxfam werkt in Burkina Faso ook aan een betere toegang tot onderwijs en beroepsopleiding. We steunen organisaties uit het middenveld om campagnes te voeren en aan beleidsbeïnvloeding te doen. Dat zorgt ervoor dat de overheid zich bewust wordt van de sense of urgency. De overheid moet voldoende financiële middelen ter beschikking stellen van de lokale gemeenschappen en stoppen met de privatisering van het onderwijs.

Rechten afdwingen

Het leven van jongeren en vrouwen gaat er aanzienlijk op vooruit als zij hun rechten en de wettelijke voorzieningen beter kennen en kunnen afdwingen. Rechten moeten gerespecteerd worden. De controle en het gebruik van de beschikbare middelen moeten beter. Een degelijk onderwijssysteem is daarbij onmisbaar.

De voedselcrisis in de Sahel

In de zomer van 2012 werd de Sahelregio in West- en Centraal-Afrika nog maar eens getroffen door een grote voedselcrisis. Daarvan werden 18 miljoen mensen het slachtoffer, als gevolg van de droogte, de slechte oogsten en de explosie van de voedselprijzen. Door een snelle interventie van hulporganisaties bleven verschillende mensenlevens gespaard. Verschillende families konden de ergste honger voorkomen en tegelijkertijd hun bestaansmiddelen behouden.

Noodhulp

Oxfam speelde een belangrijke rol bij deze interventie. We gaven noodhulp aan meer dan een miljoen mensen. 600.000 sympathisanten van over de hele wereld trokken samen aan de alarmbel en dwongen de internationale gemeenschap om in actie te schieten. Maar we voldoen niet alleen aan de meest dringende noden. Ook de diepere oorzaken van deze voedselcrisis moeten aangepakt worden. Zelfs wanneer de oogsten goed zijn, sterven er in de Sahel elk jaar nog 230.000 kinderen als gevolg van ondervoeding.

Voedselcrises weerstaan

Oxfam richt zich op de ondersteuning van de kleine boeren. We schieten de armste families te hulp met technieken om voedselvoorraden op te bouwen en met programma's voor sociale bescherming. Die laten hen toe om hun inkomsten te verhogen. Door acties als deze bouwen gemeenschappen een groter incasseringsvermogen op, waardoor ze toekomstige voedselcrises beter kunnen weerstaan. 

De projecten van Oxfam in Burkina Faso krijgen financiële steun van de Belgische Ontwikkelingssamenwerking, de Gemeente Meise en de provincie Vlaams-Brabant.

 

 

In dit land werkt Oxfam aan de volgende thema's met deze partners:
Thierry Kesteloot

De armste families in de wereld besteden tot 80% van hun inkomen aan voedsel. Elke prijsstijging is dus ondraaglijk.

Thierry Kesteloot, Beleidsmedewerker voedselsoevereiniteit bij Oxfam

Lees meer over
Voedsel voor iedereen
Burkina Faso