4 grootste farmareuzen ontwijken wereldwijd naar schatting 3,5 miljard euro aan belastingen

18/09/2018
Johnson & Johnson, Pfizer, Abbott en Merck & Co, ’s werelds grootste farmaceutische bedrijven, zouden miljarden aan belastingen ontwijken, onthult nieuw Oxfam-onderzoek.
 
Een nieuw Oxfam-rapport, Prescription for Poverty, analyseert de beschikbare financiële informatie van vier farmaceutische multinationals – Johnson & Johnson, Pfizer, Abbott en Merck & Co’– tussen 2013 en 2015. Terwijl de vier farmareuzen tussen 2013 en 2015 een winstmarge van zo’n 5% lijken te hebben in ontwikkelingslanden en zo’n 7% in het merendeel van de ontwikkelde economieën, is de winstmarge met 31% opvallend veel hoger in belastingparadijzen zoals Nederland, Ierland en Singapore. 

Wereldwijd tot 3,5 miljard euro aan ontweken belastingen 

Het grote verschil in winstmarges wijst erop dat farmareuzen op grote schaal winsten verschuiven naar belastingparadijzen. Ruwe schattingen van Oxfam suggereren dat 9 rijke landen en 7 ontwikkelingslanden samen mogelijk tot 3,5 miljard euro aan belastingen misliepen. De Verenigde Staten zijn veruit het grootste slachtoffer, maar ook landen als Frankrijk, Duitsland, Italië, India en Colombia liepen wellicht tientallen miljoenen mis. 

België geeft farma-industrie enorm belastingvoordeel

Het Oxfam-onderzoek wijst uit dat belastingparadijzen zoals Ierland, Nederland en Singapore een sleutelrol zouden spelen in de belastingontwijking. Daarnaast genieten de farmareuzen in verschillende landen, zoals België, van vele belastingvoordelen. In België ging het in de periode 2013-2015 voornamelijk over de notionele interestaftrek en de octrooi-aftrek, een maatregel waardoor farmaceutische bedrijven hun belastbare winst tot 80% konden verkleinen. Vooral Johnson & Johnson maakte daarvan gebruik: Tussen 2013 en 2015 kon dochterbedrijf Janssen Pharmaceutica haar belastbare winst via de octrooi-aftrek met 2,3 miljard euro verlagen, waardoor het slechts 1 tot 2% belastingen betaalde in België.
 
Maaike Vanmeerhaeghe, beleidsmedewerker fiscaliteit en ongelijkheid bij Oxfam: “De grootste farmaceutische bedrijven lijken op grote schaal belastingen te ontwijken en zetten overheden onder druk om meer belastingvoordelen te krijgen. België hervormde intussen enkele belastingvoordelen, maar via de innovatie-aftrek kunnen farmareuzen hun belastingfactuur in België nog steeds drastisch verlagen. Oxfam roept België op om meer maatregelen te nemen tegen belastingontwijking en de fiscale concurrentiestrijd tussen landen  tegen te gaan.”

Onbetaalbare medicijnen en buitensporige invloed op het beleid

Het Oxfam-rapport Prescription for Poverty beschrijft niet enkel hoe farmaceutische bedrijven ongelijkheid vergroten via belastingontwijking, maar ook hoe ze veel te hoge prijzen vragen voor medicijnen. Een kuur met Pfizers borstkankergeneesmiddel Paclitaxel kan geproduceerd worden voor 1,16 dollar, maar wordt verkocht voor 276 dollar in de VS en 912 dollar in het Verenigd Koninkrijk. Bedaquiline, een medicijn van Janssen Pharmaceutica tegen tuberculose, kost tot 708 euro in Zuid-Afrika, terwijl een generische variant op de markt gebracht zou kunnen worden voor slechts 41 euro.
 
Ten slotte klaagt het Oxfam-rapport de excessieve invloed van de farmasector aan op overheidsbeleid rond belastingen, gezondheid en handel. De sector geeft in Brussel bijna 40 miljoen euro uit om Europese besluitvorming te beïnvloeden, een bedrag dat oploopt tot 200 miljoen dollar per jaar in de VS. Ook in ontwikkelingslanden is de druk op de besluitvorming enorm.
 
Maaike Vanmeerhaeghe: “Niemand wil gedwongen worden om te kiezen tussen het kopen van eten of levensnoodzakelijke medicijnen. Toch gebeurt dit elke dag en het business model van de farmasector draagt daaraan bij. Farmaceutische bedrijven presenteren zichzelf als bastions van maatschappelijke verantwoordelijkheid, maar hun dagelijkse praktijk vertelt een ander verhaal. De onderzochte bedrijven gebruiken hun macht en invloed om de prijzen van medicijnen hoog te houden en meer belastingvoordelen te krijgen. Dit leidt tot recordwinsten voor de farmaceutische bedrijven en hun aandeelhouders, maar gaat ten koste van de allerarmsten, voor wie de hoge medicijnenprijzen onbetaalbaar zijn en publieke gezondheidszorg ontoereikend is.”

Noot aan de redactie

  • Interviews met Maaike Vanmeerhaeghe, beleidsmedewerker fiscaliteit en ongelijkheid bij Oxfam, zijn mogelijk op aanvraag.
  • Pfizer, Merck & Co’, Johnson & Johnson en Abbott zijn de bedrijven achter bekende geneesmiddelenmerken zoals Imodium, Xanax en Nesivine. Ze behoren tot 's werelds grootste farmaceutische bedrijven met een wereldwijde, gezamenlijke omzet van 1,6 biljoen euro in de periode van 2006 tot 2015.
  • Door een gebrek aan data is het slechts mogelijk een zeer ruwe schatting te maken van de winstverschuiving en de gerelateerde belastingontwijking. Oxfam roept overheden op om multinationals te verplichten om meer gegevens bekend te maken over waar ze belastingen betalen.
  • Janssen Pharmaceutica werd in november 2017 genoemd in de Paradise Papers door journalisten van het ICIJ-consortium, in verband met een constructie in Ierland en Bermuda.  
  • De octrooi-aftrek is een belastingvoordeel waardoor de inkomsten van bedrijven uit octrooien tot 80% vrijgesteld kunnen worden van vennootschapsbelasting. In 2016 werd de octrooi-aftrek vervangen door de innovatie-aftrek. Via de innovatie-aftrek kunnen de inkomsten van bedrijven uit intellectuele eigendomsrechten voor 85% vrijgesteld worden van vennootschapsbelasting.
  • Merck & Co is ook bekend als Merck Sharp & Dohme of MSD in sommige rechtsgebieden, waaronder Australië.
  • Het volledige rapport, de methodologie en gebruikte dataset vindt u hier terug
Thema: 

Contacteer ons

Nederlandstalige pers
Leen Speetjens
0484/10.17.87
leen.speetjens@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Volg ons

Globo
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar globo@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter