IMF moet dringend afzien van bezuinigingseisen ten aanzien van kwetsbare landen

19/04/2022

87 procent van de COVID-19 leningen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) eist van kwetsbare landen die geen gelijke toegang hebben tot vaccins en geconfronteerd worden met enkele van 's werelds ergste humanitaire crises, dat zij harde, nieuwe bezuinigingsmaatregelen nemen die de ongelijkheid verder zullen verergeren.

Uit een nieuwe analyse van Oxfam blijkt dat 13 van de 15 IMF-leningsprogramma's waarover in het tweede jaar van de pandemie is onderhandeld, nieuwe bezuinigingsmaatregelen vereisen, zoals belastingen op voedsel en brandstof of bezuinigingen die vitale openbare diensten in gevaar kunnen brengen. Het IMF moedigt ook zes andere landen aan om soortgelijke maatregelen te nemen.

In 2020 heeft het IMF miljarden aan noodleningen verstrekt om kwetsbare landen te helpen het hoofd te bieden aan COVID-19, vaak met weinig of helemaal geen voorwaarden. Onlangs heeft Kristalina Georgieva, hoofd van het IMF, er bij Europa op aangedrongen zijn economisch herstel niet in gevaar te brengen met “verstikkende bezuinigingen". Toch is het IMF het afgelopen jaar weer begonnen met het opleggen van bezuinigingsmaatregelen aan landen met lagere inkomens.

"Dit belichaamt de dubbele standaard van het IMF: het waarschuwt rijke landen tegen bezuinigingen terwijl het armere landen ertoe dwingt. De pandemie is voor het grootste deel van de wereld nog niet voorbij. De stijgende energiefacturen en voedselprijzen treffen de arme landen het hardst. Zij hebben hulp nodig om de toegang tot basisdiensten en sociale bescherming te verbeteren, geen harde voorwaarden.,” aldus Nabil Abdo, senior beleidsadviseur van Oxfam International.

Kwetsbare landen

- Kenia en het IMF zijn in 2021 een leningsprogramma van 2,3 miljard dollar overeengekomen, dat onder meer voorziet in een driejarige bevriezing van de ambtenarensalarissen en hogere belastingen op kookgas en voedsel. Meer dan 3 miljoen Kenianen kampen met acute honger nu de droogte, die de ergste in decennia is geweest, zich over het hele land heeft verspreid. Bijna de helft van alle huishoudens in Kenia moet voedsel lenen of op krediet kopen.

- 9 landen, waaronder Kameroen en Suriname, moeten belastingen op de toegevoegde waarde (btw) invoeren of meer innen, die vaak van toepassing zijn op alledaagse producten zoals voedsel en kleding, en onevenredig zwaar doorwegen op mensen die in armoede leven.

- Sudan, waar bijna de helft van de bevolking in armoede leeft, moet de brandstofsubsidies afschaffen, waardoor de armsten het hardst zullen worden getroffen. Het land leed al onder bezuinigingen op internationale hulp, economische onrust en stijgende prijzen voor dagelijkse basisbehoeften zoals voedsel en medicijnen voordat de oorlog in Oekraïne begon. Meer dan 14 miljoen mensen hebben humanitaire hulp nodig (bijna een op de drie) en 9,8 miljoen mensen lijden aan voedselonzekerheid in Soedan, dat 87% van zijn tarwe uit Rusland en Oekraïne invoert.

- Tien landen, waaronder Kenia en Namibië, zullen waarschijnlijk de lonen en banen in de publieke sector bevriezen of verlagen, wat kan leiden tot een lagere kwaliteit van het onderwijs en minder verpleegkundigen en artsen in landen die toch al een tekort aan personeel in de gezondheidszorg hebben. Namibië telde minder dan zes artsen per 10.000 inwoners toen COVID-19 toesloeg.

Uit een nieuwe analyse van Oxfam en Development Finance International (DFI), die vandaag is gepubliceerd, blijkt dat 43 van de 55 lidstaten van de Afrikaanse Unie de komende vijf jaar moeten bezuinigen op hun overheidsuitgaven voor een totaal bedrag van 183 miljard dollar. Als deze bezuinigingen worden doorgevoerd, zullen hun kansen om de VN-doelen voor duurzame ontwikkeling te halen, waarschijnlijk verdwijnen. In 2021 bleek uit een onderzoek van Oxfam naar COVID-19 leningen van het IMF dat het fonds 33 Afrikaanse landen heeft aangemoedigd een bezuinigingsbeleid te voeren in de nasleep van de gezondheidscrisis. De pandemie is nog niet voorbij, maar dit beleid begint in heel Afrika al vorm te krijgen.

Uit de analyse blijkt ook dat de Afrikaanse regeringen er niet in geslaagd zijn de ongelijkheid aan te pakken - door bijvoorbeeld in te zetten op openbare gezondheidszorg, onderwijs, werknemersrechten en een eerlijk belastingsysteem - waardoor ze jammerlijk slecht toegerust waren om de COVID-19-pandemie aan te pakken. Het IMF heeft tot deze mislukkingen bijgedragen door consequent een beleidsagenda door te drukken die de nationale begrotingen in evenwicht tracht te brengen door te snijden in de openbare diensten, de belastingen voor de armsten te verhogen en de arbeidsrechten te ondermijnen. Toen COVID-19 toesloeg, had 52 procent van de Afrikanen geen toegang tot gezondheidszorg en 83 procent had geen vangnet om op terug te vallen als ze hun baan verloren of ziek werden.

"Het IMF moet de bezuinigingsvoorwaarden voor bestaande leningen opschorten en meer toegang geven tot noodfinanciering. Het moet landen aanmoedigen om de belastingen op de rijksten en bedrijven te verhogen om de uitgeputte schatkist weer aan te vullen en de groeiende ongelijkheid te verminderen. Dat zou wel een goed advies zijn", aldus Abdo.

 

Noot aan de redactie

De dataset van Oxfam's IMF-leningen is beschikbaar onder embargo tot 19 april, alsook het rapport van Oxfam en DFI “Commitment to Reducing Inequality in Africa Index”.

Oxfam schat dat in 2022 meer dan een kwart miljard mensen in extreme armoede kunnen vervallen als gevolg van COVID-19, de toenemende ongelijkheid in de wereld en de stijgende voedselprijzen. Foto's en video's uit Oost-Afrika zijn beschikbaar.

Het IMF heeft tussen 15 maart 2021 en 15 maart 2022 22 COVID-19 leningen gesloten met 23 landen. 15 daarvan zijn leningen met een reeks voorwaarden, zes zijn noodfinancieringen zonder voorwaarden en één is een flexibele kredietlijn die gewoonlijk geen voorwaarden bevat. De uitbetaling van 1,4 miljard dollar (1.005,9 miljoen SDR) door het IMF aan Oekraïne is niet opgenomen in de analyse van Oxfam, omdat deze bedoeld was om te helpen voorzien in dringende financieringsbehoeften en de economische gevolgen van de oorlog te verzachten.

Uit eigen onderzoek van het IMF blijkt dat bezuinigingen armoede en ongelijkheid verergeren.

Volgens het laatste Sudanese onderzoek onder huishoudens (2014) leeft 44 procent van de bevolking in armoede. Deze gegevens weerspiegelen echter niet de gevolgen van de hoge inflatie en de recente overstromingen. Het IMF schat dat de aanhoudende economische crisis, nog verergerd door COVID-19, de armoede wereldwijd aanzienlijk zal verergeren.

Volgens het Wereldvoedselprogramma hebben 9,8 miljoen mensen in Sudan te kampen met voedselonzekerheid. Naar schatting 14,3 miljoen mensen zullen in 2022 humanitaire hulp nodig hebben - het hoogste aantal in de afgelopen tien jaar.

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter