Problematisch: Alle landbouwgrond ter wereld mogelijk bebost om klimaatneutraal te zijn in 2050

03/08/2021

Als we uitsluitend door bosaanplanting de koolstof-uitstoot van de wereld in 2050 naar ‘netto nul’ willen brengen, is tenminste 1,6 miljard hectare aan nieuw bos vereist. Dit is meer dan alle wereldwijd beschikbare landbouwgrond, zo waarschuwt Oxfam in haar nieuw rapport vandaag. 

 

Volgens een nieuw rapport dat Oxfam vandaag heeft gepubliceerd, zou minstens 1,6 miljard hectare bos, vijf keer de oppervlakte van India, moeten worden aangeplant om de mondiale koolstofuitstoot te elimineren en tegen 2050 een "netto-nuluitstoot" te bereiken, uitsluitend door landgebruik.

Uit het rapport blijkt dat veel regeringen en bedrijven hun klimaatverantwoordelijkheid ontlopen door te vertrouwen op onbetrouwbare, onbewezen en onrealistische methoden voor CO2 opslag om zo te claimen dat hun koolstofuitstoot in 2050 ‘klimaatneutraal' zal zijn. Hiervoor zal veel land nodig zijn in kwetsbare landen. Tegelijkertijd stellen zij nu veel te weinig concrete en ambitieuze doelen voor 2030 voor, waardoor ​​desastreuze klimaatverandering realiteit kan worden. Er worden massaal nieuwe klimaatneutrale beloftes gedaan, maar die leunen veel te veel op het beplanten van enorme oppervlaktes met bomen om zo broeikasgassen uit de atmosfeer te verwijderen.

De misvatting over biobrandstoffen

In het kader van haar streven naar klimaatneutraliteit heeft de Europese Commissie onlangs voorgesteld het aandeel van hernieuwbare energie tegen 2030 op te trekken tot 40%. Helaas is een groot deel van de Europese energiemix gebaseerd op biobrandstoffen. 

"Dit soort brandstoffen is niet duurzaam. Zij bedreigen de bestaansmiddelen van miljoenen mensen in lage-inkomenslanden en vernietigen de biodiversiteit van onze planeet. Ze zijn vaak vervuilender dan fossiele brandstoffen," zegt Alba Saray Pérez Terán, Climate Advocacy Officer bij Oxfam België.

Om de opwarming tot minder dan 1,5°C te beperken en onomkeerbare schade door klimaatverandering te voorkomen, moet de wereld op schema liggen om de koolstofuitstoot tegen 2030 met 45% te verminderen ten opzichte van het niveau van 2010, waarbij de grootste uitstoters de grootste reducties moeten realiseren. Europa, bijvoorbeeld, zou zijn uitstoot tegen 2030 met 65% moeten verminderen in plaats van de -55% die nu wordt voorgesteld. De plannen die de landen vandaag uitvoeren, zullen de uitstoot tegen 2030 wereldwijd echter slechts met ongeveer 1% verminderen.

Overheden en bedrijven wedden op het verkeerde paard. Het klimaatneutraal maken van de wereld moet beginnen met een drastische reductie van fossiele brandstoffen en investeringen in schone energie. Koolstofopslag, door het herstel van bossen en bodems, moet onderdeel zijn van de strategie, maar het kan slechts een beperkte rol spelen, voor zover het de voedselzekerheid niet ondermijnt. Dus eerst reduceren en dan opslaan: dit is de volgorde die bedrijven en overheden nu moeten aanhouden

De klimaatcrisis heeft nu al rampzalige gevolgen voor de landbouw wereldwijd. Het leidt ook tot meer humanitaire crises, honger en migratie. Arme en kwetsbare mensen, vooral vrouwelijke landbouwers en inheemse bevolkingsgroepen, worden het zwaarst getroffen. Deze crisis ondermijnt alle inspanningen - ook die van Oxfam - om de armoede en ongelijkheid in de wereld aan te pakken.

Zoals Nafkote Dabi, beleidsmedewerker klimaat bij Oxfam International, zegt: "Er zouden ruim 2 miljard voetbalvelden, of 5 keer de oppervlakte van India, nodig zijn als we de klimaatdoelstellingen uitsluitend met boomaanplanting zouden willen realiseren. Zoveel land is simpelweg niet beschikbaar. En dit gaat leiden tot een toename van honger, landroof en mensenrechtenschendingen.”

"Het beleid van sommige Europese landen heeft een energiemarkt gecreëerd die een bedreiging vormt voor het grondbezit, de natuurlijke hulpbronnen en de mensenrechten van lage- en middeninkomenslanden. Twee decennia lang hebben landen als België de productie van bio-ethanol uit suikerriet in Peru voor de Europese markt gestimuleerd, ten koste van het recht van de plaatselijke bevolking op toegang tot hun eigen natuurlijke hulpbronnen.”

Oxfam schatte onlangs dat de voedselprijzen het afgelopen jaar wereldwijd met 40% zijn gestegen. Als gevolg daarvan leven nu nog eens 20 miljoen mensen in catastrofale omstandigheden die de hongerdood nabij zijn. Als zij op grote schaal worden toegepast, zullen op landgebruik gebaseerde methoden voor koolstofopslag, zoals de massale aanplanting van bomen, er waarschijnlijk toe leiden dat de wereldvoedselprijzen tegen 2050 met maar liefst 80% zullen zijn gestegen.

In de aanloop naar de COP in Glasgow dit jaar hebben meer dan 120 landen, waaronder de drie landen met de grootste uitstoot ter wereld (de VS, China en de EU), zich ertoe verbonden om tegen 2050 een "netto-nuluitstoot" te bereiken. Hun beloften zijn meestal vaag en worden niet gestaafd door plannen met meetbare resultaten.

België is van plan het aandeel van biobrandstoffen in het Belgische vervoer tegen 2030 op te trekken tot 14%, tegenover 5,5% in 2017. Zij maakt daarbij gebruik van de laksheid van de Europese richtlijnen, die ervan uitgaan dat zij op deze wijze haar uitstoot vermindert. Aangezien België amper 3% van de biobrandstoffen die het verbruikt op zijn bodem produceert, zijn het de lage- en middeninkomenslanden die de nadelige gevolgen zullen ondervinden.

Volgens de toezeggingen van vier van 's werelds grootste olie- en gasbedrijven (BP, Eni, Shell en TotalEnergies) zouden zij een gebied dat meer dan twee keer zo groot is als het VK moeten herbebossen om tegen 2050 een netto-uitstoot van nul te bereiken. 

Uit het Oxfam-rapport blijkt dat, als de hele energiesector (waarvan de emissies blijven stijgen) soortgelijke "net zero"-doelstellingen zou nastreven, er een oppervlakte nodig zou zijn die ruwweg gelijk is aan het Amazonewoud, of een derde van alle landbouwgrond in de wereld.

In België dwingt de regering de olie-industrie om biobrandstoffen op te nemen in de brandstoffen die zij voor consumptie afgeeft. De Belgische Petroleumfederatie, waarvan Shell en TotalEnergies lid zijn, erkent dat biobrandstoffen een risico vormen voor voeding en sinds 2017 aan banden moeten worden gelegd, volgens de Europese biobrandstoffenrichtlijn. In 2019 worden echter nog steeds bijna alle in België gebruikte agrobrandstoffen (97%) geproduceerd op basis van voedingsgrondstoffen.

Zoals Nafkote Dabi opmerkt, klinkt "netto-nul-uitstoot" misschien als een goed idee, maar uit de klimaatplannen van de grote oliemaatschappijen blijkt dat voor deze verre doelstellingen een aanzienlijke hoeveelheid land nodig is. Volledig vertrouwen op het planten van bomen, biobrandstoffen en onbewezen technologieën in plaats van echt af te stappen van een fossiele brandstofeconomie is een aberratie met riskante gevolgen. We zien nu al de verwoestende gevolgen van het uitstel van klimaatmaatregelen. Wij lopen het gevaar te worden misleid door "netto nul"-doelstellingen, terwijl die slechts rookgordijnen zijn voor een schadelijke status quo.

Met minder dan 100 dagen te gaan tot de VN-klimaatconferentie in Glasgow moeten regeringen en bedrijven veel meer de nadruk leggen op een drastische vermindering van de koolstofuitstoot op korte termijn, te beginnen met hun eigen activiteiten en toeleveringsketens. Als er "netto nul"-doelstellingen worden gehanteerd, moeten deze meetbaar en transparant zijn en voorrang geven aan een schone vermindering van de emissies tegen 2030. Koolstofopslagregelingen mogen niet worden gebruikt als substituut voor emissiereducties, en emissies moeten afzonderlijk worden geboekt.

"Land is een kostbare en beperkte hulpbron. Miljoenen kleinschalige boeren en inheemse volkeren over de hele wereld zijn er voor hun levensonderhoud van afhankelijk. We zijn allemaal afhankelijk van goed landbeheer, ook voor onze eigen voedselzekerheid. De hele wereld heeft baat bij de bescherming van de bossen en de bescherming van de landrechten van landbouwers en inheemse volkeren," besluit Nafkote Dabi.

Opmerkingen voor de redactie:

Download het rapport van Oxfam: "Tightening the Net".

Volgens het IPCC zal grootschalige bebossing de voedselprijzen tegen 2050 waarschijnlijk met ongeveer 80% doen stijgen. Als gevolg daarvan zouden miljoenen mensen meer het risico lopen honger te lijden.

Met een oppervlakte van meer dan 5.500.000 km2 is het Amazonegebied het grootste tropische woud ter wereld.

Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter