Rijkste 1% stoot tegen 2030 dertig keer te veel uit om opwarming aarde te beperken tot 1,5°C

05/11/2021

De koolstofvoetafdruk van de rijkste 1% van de wereldbevolking zal in 2030 30 keer hoger liggen dan nodig is om de opwarming van de aarde onder 1,5°C te houden, de limiet die werd afgesproken in het klimaatakkoord van Parijs. Dat blijkt uit een nieuw Oxfam-rapport. Regeringsleiders buigen zich momenteel op de VN-klimaatconferentie in Glasgow over de vraag hoe deze doelstelling overeind kan worden gehouden.

In 2015 stemden regeringen in met de doelstelling om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5°C boven het pre-industriële niveau, maar hun huidige beloften om de uitstoot te beperken volstaan niet om dit waar te maken. Om binnen deze marge te blijven, zou elke mens op aarde tegen 2030 gemiddeld slechts 2,3 ton CO2 per jaar mogen uitstoten - dat is ruwweg de helft van de gemiddelde voetafdruk van elke persoon op aarde vandaag. Het Oxfam-rapport, op basis van onderzoek door het Institute for European Environmental Policy (IEEP) en het Stockholm Environment Institute (SEI), schat hoe de toezeggingen van de regeringen de koolstofvoetafdruk van rijkere en armere mensen over de hele wereld zullen beïnvloeden. De wereldbevolking en de inkomensgroepen worden behandeld alsof het om één land gaat. De conclusie is dat in 2030:

- De armste helft van de wereldbevolking nog steeds veel minder zal uitstoten dan het 1,5°C-niveau.

- De rijkste 1 procent en de rijkste 10 procent van de bevolking dit niveau respectievelijk 30 en 9 keer zullen overschrijden.

- Iemand die behoort tot de rijkste 1 procent zijn of haar uitstoot met ongeveer 97 procent zou moeten verminderen ten opzichte van vandaag om dit niveau te bereiken.

Dat het klimaatakkoord van Parijs toch enig effect heeft, blijkt uit de cijfers van de middelste 40% van de wereldbevolking. De mensen uit deze groep liggen op koers voor een emissiereductie van 9% tussen 2015 tot 2030. Dit is een ommekeer voor deze groep die vooral bestaat uit middeninkomenslanden zoals China en Zuid-Afrika, waar de uitstoot per hoofd van de bevolking tussen 1990 en 2015 het snelst is toegenomen. Als we kijken naar de totale wereldwijde uitstoot, in plaats van de uitstoot per hoofd van de bevolking, zal de rijkste 1 procent - minder mensen dan de bevolking van Duitsland - tegen 2030 verantwoordelijk zijn voor 16 procent van de totale wereldwijde uitstoot, tegenover 13 procent in 1990 en 15 procent in 2015. De totale uitstoot van alleen al de rijkste 10 procent zal in 2030 de 1,5°C-grens overschrijden, ongeacht wat de andere 90 procent doet.

"Een kleine elite lijkt een vrijgeleide te krijgen om te vervuilen. Hun buitensporige uitstoot wakkert overal ter wereld extreme weersomstandigheden aan en brengt de internationale doelstelling om de opwarming van de aarde te beperken, in gevaar. De rijkste 10% stoot zoveel uit dat we de limiet van 1,5°C in de komende negen jaar al kunnen overschrijden. Dat zou een ramp zijn voor de meest getroffen landen, die nu al te kampen hebben met dodelijke stormen, honger en armoede", reageert Nafkote Dabi, hoofd klimaatbeleid bij Oxfam.

Ook de geografie van de wereldwijde koolstofongelijkheid zal veranderen, waarbij vooral burgers uit middeninkomenslanden verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van de rijkste 10 procent van de wereld. Tegen 2030 zullen Chinese burgers verantwoordelijk zijn voor bijna een kwart (23 procent) van de emissies van de rijkste 1 procent, Amerikaanse burgers voor een vijfde (19 procent) en Indiase burgers voor een tiende (11 procent).

"Dat de wereldwijde emissiekloof te groot is om de 1,5°C-doelstelling van Parijs te halen, komt niet doordat het grootste deel van de wereldbevolking te veel consumeert”, zegt Tim Gore, auteur van het rapport en hoofd van het Low Carbon and Circular Economy-programma bij het IEEP. “De rijkste burgers op onze planeet stoten buitensporig veel uit. Om de emissiekloof tegen 2030 te dichten, moeten regeringen hun maatregelen richten op de rijkste, grootste vervuilers - de klimaatcrisis en de ongelijkheidscrisis vragen om één aanpak. Dat omvat zowel maatregelen om luxe koolstofconsumptie zoals megajachten, privéjets en ruimtereizen aan banden te leggen, als om klimaatnadelige investeringen zoals aandelenbezit in de fossiele-brandstofindustrie de kop in te drukken.”

"Ons onderzoek laat zien hoe belangrijk het is dat het resterende en snel slinkende mondiale koolstofbudget eerlijker wordt verdeeld”, zegt Emily Ghosh, wetenschapper aan het Stockholm Environment Institute. “Als we op dezelfde weg doorgaan, blijft de grote inkomens- en koolstofongelijkheid bestaan. Zo komt het billijkheidsbeginsel, dat de kern vormt van het Parijs-akkoord, op de helling te staan. Analyse van koolstofongelijkheid moet dringend centraal worden gesteld in de inspanningen van regeringen om emissies te verminderen."

Oxfam zegt dat de wereldleiders zich moeten richten op grotere emissiereducties tegen 2030, in overeenstemming met hun eerlijke aandeel, en ervoor moeten zorgen dat de rijksten radicaal minder uitstoten. Zij hebben het potentieel om dit proces drastisch te versnellen, zowel door een duurzamere levensstijl te volgen als door hun politieke invloed en investeringen te richten op een koolstofarme economie.

Noot aan de redactie

Een exemplaar van de briefing Carbon Inequality in 2030: Per capita consumption emissions and the 1.5C goal is beschikbaar onder embargo.

Het rapport is in opdracht van Oxfam opgesteld door Tim Gore, IEEP, op basis van onderzoek door IEEP en SEI.

De onderzoekers die bij dit onderzoek betrokken waren, zullen op donderdag 4 november om 14.00 uur GMT beschikbaar zijn voor een virtuele vraag- en antwoordronde. De plaatsen zijn beperkt. Gelieve u hier te registreren. Engelstalige Oxfam medewerkers in Glasgow zijn beschikbaar voor verdere toelichting.

De briefing van vandaag is gebaseerd op een analyse van het effect van onvoorwaardelijke Nationally Determined Contributions (NDC's) die in het kader van het klimaatakkoord van Parijs tot september 2021 worden ingediend, op de consumptie-emissies per hoofd van de bevolking van verschillende mondiale inkomensgroepen.

Globale inkomensgroepen

Geraamde verbruiksemissies per persoon in 2030 (ton CO2 per jaar)

Aantal keer boven het emissieniveau per hoofd van de bevolking dat overeenstemt met 1,5°C (2,3 ton)

Rijkste 1%

70

x30

Rijkste10%

21

x9

Middelste 40%

5

x2

Armste 50%

1

x0.43 (minder dan de helft)

 

In het UNEP Emissions Gap Report 2021 wordt geraamd dat de totale mondiale uitstoot tegen 2030 tot ongeveer 18 Gt CO2 (25 Gt CO2e) per jaar zal moeten dalen, op weg naar een netto-emissieneutraal niveau tegen het midden van de eeuw, om een redelijke kans te maken de opwarming van de aarde tot 1,5°C te beperken. Dit komt neer op ongeveer 2,3 ton CO2 per persoon per jaar (uitstoot per hoofd van de bevolking) in 2030.

Tegen 2030 zal de wereldbevolking naar verwachting ongeveer 7,9 miljard mensen tellen. Ongeveer 80 miljoen mensen zullen behoren tot de rijkste 1 %, 800 miljoen tot de rijkste 10%, 3,4 miljard tot de 'middelste 40%en 4 miljard in de armste 50%omvatten.

Tegen 2030 zou je een jaarinkomen (uitgedrukt in koopkrachtpariteit van $2011) van meer dan $172.000 nodig hebben om tot de rijkste 1 procent te behoren; meer dan $55.000 om tot de rijkste 10 procent te behoren; meer dan $9.800 om tot de middelste 40 procent te behoren; of minder dan $9.800 om tot de armste helft van de wereldbevolking te behoren.

Deze briefing bouwt voort op het rapport van Oxfam en SEI van vorig jaar, waarin werd geraamd dat de rijkste 1 procent van de mensen op aarde verantwoordelijk is voor twee keer zoveel koolstofuitstoot als de armste 50 procent tussen 1990 en 2015.

Het Instituut voor Europees Milieubeleid (IEEP) is een denktank die zich bezighoudt met duurzaamheid en samenwerkt met belanghebbenden in EU-instellingen, internationale organisaties, de academische wereld, het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven. Het team van economen, wetenschappers en juristen produceert wetenschappelijk onderbouwd onderzoek en beleidsinzichten.

Het Stockholm Environment Institute is een internationale non-profit onderzoeks- en beleidsorganisatie die uitdagingen op het gebied van milieu en ontwikkeling aanpakt.

Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter