Afname CO2-uitstoot EU komt vooral op rekening armere Europeanen, uitstoot van de rijkste 10% is juist gestegen

08/12/2020

De daling van de consumptiegerelateerde CO2-uitstoot in de EU in de periode 1990-2015, is het gevolg van een daling van de uitstoot van de lagere en middeninkomens in Europa, terwijl de uitstoot van de rijkste 10% van de Europeanen is toegenomen, zo blijkt uit een nieuwe analyse van Oxfam vandaag. 

Uit de analyse blijkt dat de aanpak van de koolstofongelijkheid de sleutel is tot het halen van de nieuwe EU-klimaatdoelstelling voor 2030, die later deze week door de EU-leiders wordt besproken. 

Confronting Carbon Inequality in the EU’ is gebaseerd op onderzoek dat samen met het Stockholm Environmental Institute is gevoerd, met focus op de consumptiegerelateerde CO2-uitstoot van verschillende inkomensgroepen tussen 1990 en 2015. In deze periode van 25 jaar, daalde de consumptiegerelateerde CO2-uitstoot met 12% in Europa, maar ze legt ook een belangrijke economische ongelijkheid bloot:

- De rijkste 10% van de EU-burgers was verantwoordelijk voor meer dan een kwart (27%) van de uitstoot - evenveel als de armste helft van de EU-bevolking samen. De 40% van de Europeanen met een 'gemiddeld inkomen' was verantwoordelijk voor 46% van de emissies, en de rijkste 1% voor 7% van de emissies. 

- De armste helft van de Europeanen verlaagde haar uitstoot met bijna een kwart (24%) en de burgers met een gemiddeld inkomen met 13%. De rijkste 10% van de Europeanen daarentegen heeft haar uitstoot met 3% verhoogd, de rijkste 1% met 5%.

- Om te vermijden dat de wereld niet meer dan 1,5°C opwarmt, moet de CO2-voetafdruk van de rijkste 10% van de Europeanen tegen 2030 tien keer kleiner zijn, en die van de rijkste 1% 30 keer kleiner dan nu. De voetafdruk van de armste 50% moet daarentegen worden gehalveerd.

’De beleidsverantwoordelijke voor klimaat en auteur van het rapport, Tim Gore benadrukt: "De vermindering van de CO2-uitstoot in de EU komt op de rekening van de de armere Europeanen, terwijl de rijkste een gratis ritje hebben gehad. Iedereen moet zijn verantwoordelijkheid nemen om  om de uitstoot in het komende decennium nog verder terug te dringen.”

"Koolstofongelijkheid kan de Europese klimaatdoelstellingen doen ontsporen, tenzij de EU-leiders kiezen voor een gezamenlijke aanpak om de uitstoot te verminderen én de ongelijkheid aan te pakken. De protesten van de gele hesjes in Frankrijk laten zien hoe snel het draagvlak voor het klimaatbeleid ondermijnd kan worden als het niet gebaseerd is op eerlijkheid en rechtvaardigheid," voegde Gore eraan toe. 

België moet haar verantwoordelijkheid opnemen

De analyse onthult de schrille koolstofongelijkheid binnen en tussen de lidstaten van de EU. Kleinere lidstaten zoals België dragen een grote verantwoordelijkheid:

  • De 10% rijkste Belgen zijn verantwoordelijk voor evenveel uitstoot als de hele bevolking van Hongarije, Zweden, Finland of Denemarken.
  • Per hoofd van de bevolking is de gemiddelde uitstoot van de 10% rijkste Belgen bovendien de op één na hoogste in de EU, alleen de uitstoot van de 10% rijkste in Luxemburg is hoger.
  • De gemiddelde uitstoot per hoofd van de bevolking in 2015 is 40 keer hoger (dan de 2,1 tonCO2/jaar doelstelling voor 2030) voor de rijkste 1% in België, bijna 20 keer hoger voor de rijkste 10%, wat bijvoorbeeld betekent dat de rijksten hun CO2-voetafdruk in minder dan tien jaar tijd met 95% moeten verminderen (rijkste 1% met 97%).

België moet dus op de Europese top later deze week het meest ambitieuze voorstel dat op tafel ligt (-60%), steunen. Ons land mag zich niet verstoppen.

Bij het uitwerken van concrete maatregelen moet vervolgens rekening gehouden worden met de koolstofongelijkheid: de sterkste schouders zullen de zwaarste inspanning moeten leveren. "Een ambitieuze klimaatdoelstelling voor 2030 in combinatie met eerlijke maatregelen zullen Europa en België helpen om de coronacrisis te boven te komen met een meer duurzame en veerkrachtige economie die werkt voor de planeet en de maatschappij," voegde Gore eraan toe.

In 2020 bracht de klimaatcrisis, met slechts 1°C wereldwijde opwarming, overstromingen en hittegolven in heel Europa, dodelijke orkanen in Midden-Amerika, enorme sprinkhanen die gewassen in heel Oost-Afrika hebben verwoest, en ongekende bosbranden in Australië en de VS. Niemand is immuun voor deze crises, maar het zijn telkens de armste en meest gemarginaliseerde mensen die het hardst worden getroffen.

Nota's voor de redactie:

- Het rapport “Confronting Climate Inequality in the European Union" kan hier worden gedownload.  

- Het onderzoek is gebaseerd op schattingen van de consumptie-emissies van fossiele brandstoffen, d.w.z. de emissies die binnen een land worden verbruikt, inclusief de emissies door invoer en exclusief de emissies door uitvoer. De EU is een netto-importeur van emissies, met een iets hoger verbruik dan de productie-uitstoot. 

- De nationale consumptie-emissies werden verdeeld over individuele huishoudens op basis van de meest recente gegevensbestanden over de inkomensverdeling en een functionele relatie tussen de emissies en het inkomen. Dit veronderstelt, op basis van talrijke studies, dat de emissies stijgen in verhouding tot het inkomen boven een minimale emissiegrens en tot een maximaal emissieplafond. De gegevens over de verschillende inkomensgroepen uit 27 lidstaten - met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk - worden in heel Europa verzameld. Meer details over de methodologie zijn te vinden in het onderzoeksrapport. 

- De rijkste 1% van de Europeanen - een subgroep van de rijkste 10% - heeft een jaarlijks inkomen van meer dan €89.000 per jaar (vanaf 2015), de rijkste 10% heeft een inkomen van meer dan €41.000 per jaar, de middelste 40% heeft een inkomen tussen €20.000 en €40.999 per jaar, en de armste helft van de Europeanen heeft een inkomen van maximaal €19.999 per jaar. 

- De Europese leiders zullen tijdens de komende bijeenkomst van de Europese Raad (10-11 december) een voorgestelde emissiereductiedoelstelling voor 2030 van 60% onder het niveau van 1990 bespreken. Oxfam schat dat een vermindering van meer dan 65% nodig is opdat Europa een billijk aandeel zou hebben in de wereldwijde vermindering die nodig is om de opwarming van de aarde te beperken tot de 1,5C-doelstelling van het Akkoord van Parijs. De EU is de thuisbasis van 7% van de wereldbevolking, maar is toch verantwoordelijk voor 15% van de wereldwijde consumptie-uitstoot. 

- Het Stockholm Environmental Institute is een internationale non-profit onderzoeks- en beleidsorganisatie die de uitdagingen op het gebied van milieu en ontwikkeling aanpakt.

Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter