Belgisch begrotingstekort? Denk ook even aan andere landen

30/09/2020

2700 miljard dollar aan af te betalen overheidsschulden in 2020 en 2021. Dat is de torenhoge schuldenberg waar landen in het Zuiden tegenaan kijken terwijl de negatieve economische gevolgen van de coronacrisis hun tol eisen. Voor nog eens 121 miljoen mensen dreigt hongersnood en bijna een half miljard mensen extra zou in armoede kunnen belanden. De schuldaflossingen verhinderen dat staten hun middelen besteden aan publieke diensten zoals gezondheidszorg. Voor sommige Afrikaanse landen bedraagt het deel van hun begroting dat aan de terugbetaling van schulden wordt besteed meer dan 40%.

Covid-19 is niet de enige verantwoordelijke en aan economisch wanbeheer op lokaal vlak ligt het ook niet. De landen in het Zuiden, erfgenamen van koloniale schulden, zijn vandaag de verliezers van financieel wanbeheer op mondiaal niveau. Zo werden ze in een zoektocht naar middelen en zonder er klaar voor te zijn toegelaten op slecht gereguleerde financiële markten met private leningen tegen hogere rentevoeten.  

Uitstel van schuldbetalingen ontoereikend

De "Club van Parijs", waarin de belangrijkste crediteurlanden verenigd zijn, waaronder ook België, heeft in april weliswaar beslist tot een moratorium van bepaalde schuldafbetalingen in 2020. Maar dit is geen toereikende maatregel. Waarom? Het gaat slechts om 1,68% van de in 2020 door alle ontwikkelingslanden verschuldigde terugbetalingen. Het is over een uitstel van betaling, geen annulering, en verhoogt zo ook de rente. Zo wordt het probleem alleen maar verschoven en verder opgeblazen. De president van de Wereldbank zelf vindt dit onvoldoende en roept op tot een schuldkwijtschelding  – alleen past hij die aanbeveling niet toe op zijn eigen instelling. De Wereldbank en het IMF weigeren om op een betekenisvolle manier deel te nemen aan het uitstel van betaling, en private schuldeisers worden slechts in beperkte mate uitgenodigd om op vrijwillige basis deel te nemen. Tot slot, is het problematisch dat een land dat effectief uitstel van betaling aanvraagt het risico loopt dat zijn rating door ratingbureaus zoals Moody’s verlaagd wordt, met als gevolg hogere rentes op toekomstige leningen. Een reëel risico, want al vijf landen die om uitstel van betaling vroegen, werden onder toezicht geplaatst.

Welke rol kan België spelen? Ons land is geen onbelangrijke speler. België zit niet alleen in de Club van Parijs, maar ook in de Raad van Bestuur van het IMF en de Wereldbank. Beiden instellingen die centraal staan in het internationale debat en de besluitvorming over deze kwesties. Ons land is dus strategisch geplaatst om een drijvende kracht te zijn achter positieve voorstellen.

De voorkeur voor echte oplossingen

De oplossingen bestaan. Wat nodig is, is de politieke wil. Debiteurlanden mogen niet onder dwang staan om schuldaflossingen voorrang te moeten geven op uitgaven voor een beleid in antwoord op de pandemie. Het huidige uitstel van betaling moet minimaal uitgebreid worden tot multilaterale schuldeisers. België heeft de kans om tijdens de  jaarlijkse vergadering van het IMF en de Wereldbank van 12 tot 18 oktober een sterk pleidooi te houden voor aanzienlijke schuldkwijtscheldingen door deze instellingen. Ook is het absoluut noodzakelijk dat China, als nieuwe hoofdrolspeler, en private schuldeisers worden betrokken. Anders zullen de inspanningen van de belastingbetalers in kredietverlenende landen op vlak van schuldverlichting simpelweg worden opgeslorpt in de winsten van deze schuldeisers. Het doel moet dus een brede consensus zijn tussen de landen van de G20 en de Club van Parijs, China en private schuldeisers.

Het gebrek aan internationale consensus mag echter niet als excuus worden gebruikt om niets te doen. Zo moet België dringend actie ondernemen wat betreft de eigen schuldclaims door illegale en onhoudbare schulden op te heffen. Dat is wat een twintigtal Belgische middenveldorganisaties vragen. Dit verzoek van het middenveld moet niet als een toegeving of een blanco cheque aan de debiteurlanden gezien worden. Het Afrikaanse middenveld eist bijvoorbeeld verantwoording van zijn politieke leiders, zodat de vrijgekomen middelen daadwerkelijk worden gebruikt in een antwoord op de coronacrisis.

De oplossingen bestaan dus. Van twee coformateurs die minister van Ontwikkelingssamenwerking waren of nog zijn verwachten we dat ze hiervan een punt maken.

  Anaïs Carton en Robin Delobel CADTM

  Aurore Guieu Oxfam België

  Els Hertogen 11.11.11

  Renaud Vivien Entraide & Fraternité

Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter