Corona winsten voor grootste multinationals stijgen met miljarden terwijl armsten de prijs betalen

10/09/2020

Zes maanden nadat Covid-19 werd uitgeroepen tot een wereldwijde pandemie, die een half miljard mensen in armoede kan storten, komen enkele multinationals als grote winnaars naar voren uit de crisis. Tweeëndertig van 's werelds grootste multinationals zullen naar verwachting hun winst in 2020 met 109 miljard dollar zien stijgen ten opzichte van vorige, ook al zeer winstgevende jaren’, zegt Oxfam.

Na de alarmbel te hebben geluid over de gevolgen van de pandemie voor de meest kwetsbaren, laat Oxfam in haar nieuw rapport Power, Profits and the Pandemic zien dat het coronavirus zeker niet  de 'grote gelijkmaker' is geweest en dat de crisis des te duidelijker maakt dat het huidige economische systeem de winst van een kleine elite boven alles en iedereen stelt.

Uit het rapport blijkt dat 32 van de grootste bedrijven ter wereld gebruik maken van de crisis om nog meer winst te maken. Onder hen zijn er de grootste techreuzen, zoals Google, Apple, Facebook, Amazon en Microsoft, die hun recordwinsten van vorige jaren naar verwachting met 46 miljard dollar zullen overschrijden. In de onderzochte groep bedrijven zitten ook farmaceutische giganten, zoals Johnson & Johnson, Roche en Merck, die naar verwachting elk minstens 3 miljard dollar meer winst zullen maken dan vorige jaren. Ook de grootste supermarkten en voedings- en drankbedrijven, zoals Walmart en Nestlé, vallen op.

Maaike Vanmeerhaeghe, beleidsmedewerker ongelijkheid bij Oxfam: "In tegenstelling tot de financiële crisis, die ook de grootste bedrijven trof, lijkt de coronacrisis een zorgwekkende economische trend, namelijk de concentratie van economische macht in de handen van een paar, steeds groter wordende bedrijven – te versnellen. Dit ondermijnt het gelijke speelveld tussen bedrijven onderling en zal de bestaande ongelijkheden nog vergroten".

Geen verrassing: de rijkste worden rijker

De buitensporige winsten van deze bedrijven zouden minder problematisch zijn als ze op grote schaal met de rest van de samenleving zouden worden gedeeld. Maar in plaats van een eerlijke fiscale bijdrage te betalen of de winst te herverdelen over werknemers, is de winst maar al te vaak voorbehouden voor een kleine elite. Uit het onderzoek van Oxfam blijkt dat de 32 multinationals naar verwachting 88% van hun overwinst zullen uitkeren aan aandeelhouders, die zich meestal in de hoogste inkomensgroepen bevinden.

Het is dan ook geen verrassing dat de boom in pandemische winsten vooral ten goede komt aan de rijkste mensen ter wereld. Zo is de rijkdom van de 25 rijkste miljardairs tussen half maart en eind mei met maar liefst 255 miljard dollar toegenomen. Jeff Bezos, CEO van Amazon en de rijkste man ter wereld, zou elk van zijn 876.000 werknemers - waarvan velen laagbetaalde, onzekere en fysiek veeleisende jobs uitoefenen - een bonus van 105.000 dollar kunnen uitbetalen in 2020 en nog steeds net zo rijk zijn als bij het uitbreken van de pandemie.

Het ‘aandeelhouders eerst’ model

Vóór de coronacrisis betaalden 's werelds grootste bedrijven gemiddeld al 90% van hun winst aan aandeelhouders. Maar ook tijdens de coronacrisis gingen sommige bedrijven erg ver om de uitbetalingen aan aandeelhouders te garanderen. Een voorbeeld hiervan is de olie-industrie: ondanks een nettoverlies van 61 miljard dollar in de eerste helft van 2020 hebben zes van 's werelds grootste oliemaatschappijen nog steeds 31 miljard dollar aan aandeelhouders uitbetaald.

In sommige gevallen bleven multinationals uitbetalingen aan aandeelhouders garanderen, terwijl ze noodsteun kregen van overheden of duizenden werknemers ontsloegen. Dangote Cement, een Nigeriaans cementbedrijf, ontsloeg meer dan 3.000 medewerkers tijdens de pandemie, maar zal desondanks naar verwachting 136% van zijn winst uitbetalen aan aandeelhouders. Een ander voorbeeld is BASF, dat een noodlening van een miljard dollar aanvroeg, maar toch dividenden uitkeert. 

Maaike Vanmeerhaeghe: "Voor veel van 's werelds grootste bedrijven betekent de coronacrisis een voortzetting van hun aandeelhouder-eerst bedrijfsmodel. Dit model betekent dat bedrijven ervoor kiezen hun aandeelhouders in grote mate te belonen, in plaats van hun bedrijf sterk te maken voor onverwachte gebeurtenissen, winst te investeren in fatsoenlijke jobs en eerlijke belastingen te betalen. Dit model maakt bedrijven niet weerbaar voor onverwachte crisissen en berooft regeringen van broodnodige inkomsten om de gevolgen van de coronacrisis te bestrijden".

Een meer menselijke economie

Om de economie weer in evenwicht te brengen, roept Oxfam op om als antwoord op de acute crisis, de steun voor werknemers en kleine bedrijven te prioritiseren.

Op lange termijn vraagt Oxfam beleidsmakers en bedrijven om de macht en winsten van bedrijven weer in evenwicht te brengen, zodat die niet uitsluitend ten goede komen aan een kleine groep van CEO’s en aandeelhouders, maar ook aan werknemers, toeleveringsbedrijven, consumenten en de gehele samenleving. Een hervormingsagenda moet ervoor zorgen dat de grootste bedrijven een eerlijke belastingbijdrage betalen, door een minimumbelasting in te voeren die bedrijven verplicht om belastingen te betalen daar waar ze winst maken. Bovendien zou elke werknemer een leefbaar loon, een veilige plek om te werken en een stem op de werkvloer moeten krijgen, voordat er ook maar één dividend aan de aandeelhouders wordt uitgekeerd.

Maaike Vanmeerhaeghe: "We staan momenteel op een kritiek punt. We hebben de keuze om terug te keren naar 'business as usual' of om van dit moment te leren om een eerlijker en duurzamer economie te bouwen. Als we niet van koers veranderen, zal de economische ongelijkheid nog verder toenemen. Het is nu tijd om kleine bedrijven en werknemers te steunen - niet een nog kleiner aantal grote bedrijven die steeds meer economische en politieke macht uitoefenen".

Noot aan de redactie

Het Engelstalig rapport kan onder embargo hier bekeken worden. Maaike Vanmeerhaeghe, beleidsmedewerker ongelijkheid bij Oxfam is beschikbaar voor interviews. Contact Belinda Torres Leclercq, pers Oxfam België.

  1. De 32 bedrijven die naar verwachting in 2020 $ 109 miljard extra winst zullen maken, staan in de onderstaande tabel. De tabel geeft een overzicht van de gemiddelde jaarlijkse winsten en dividenduitkeringen over de periode 2016-2019 en 2020.
  2. Jeff Bezos is de oprichter en eigenaar van Amazon. De marktkapitalisatie van Amazon is meer dan $ 1,5 biljoen en Jeff Bezos is nu de rijkste man ter wereld met een vermogen van ongeveer $ 200 miljard. Zijn vermogen is in slechts vijf maanden tijd met $ 92 miljard gestegen, tussen 18 maart en 20 augustus 2020.

  3. TABLE: COVID-19 Pandemic Profits and Payouts by Company

Company

Industry

HQ country

Net profits:

AVG FYs 2016-2019

Net profits:

FY 2020 (TTM)

Pre-Pandemic Profit Margin

Pandemic Profit Margin

Excess Pandemic Profits

Pandemic Profits Tax liability

Shareholder Payout Ratio: Median FYs 2016-2019

Shareholder Payout Ratio: FY2020 (TTM*)

Microsoft

Tech

US

25.46b

44.28b

25%

31%

18.82b

17.63b

112%

86%

Intel

Tech

US

15.50b

23.66b

23%

30%

8.16b

7.48b

84%

75%

Apple

Tech

US

52.21b

58.42b

22%

21%

6.22b

7.03b

120%

154%

Walmart

Retail

US

11.22b

17.90b

2%

3%

6.68b

6.88b

126%

49%

UnitedHealth

Healthcare

US

10.85b

17.10b

5%

7%

6.25b

6.45b

58%

41%

Facebook

Tech

US

16.69b

23.52b

34%

31%

6.83b

6.08b

34%

33%

Google

Tech

US

24.30b

31.53b

19%

19%

7.23b

5.93b

34%

86%

BHP

Mining

AUS

3.16b

7.96b

8%

18%

4.80b

4.71b

138%

88%

Nestlé

Consumer goods

CH

9.77b

14.28b

11%

15%

4.51b

4.62b

136%

130%

Merck & Co

Pharmaceutical

US

5.59b

10.48b

13%

22%

4.88b

4.23b

224%

92%

CVS Health

Healthcare

US

4.49b

8.26b

2%

3%

3.76b

3.79b

109%

33%

Amazon

Retail

US

6.77b

13.18b

3%

4%

6.41b

3.52b

0%

0%

Procter & Gamble

Consumer goods

US

9.87b

13.03b

15%

18%

3.16b

3.47b

128%

117%

Visa

Finance

US

8.77b

11.75b

46%

51%

2.99b

3.25b

108%

97%

Cisco Systems

Tech

US

8.02b

11.21b

16%

23%

3.19b

2.93b

170%

84%

Johnson & Johnson

Pharmaceutical

US

12.06b

15.19b

15%

19%

3.12b

2.69b

108%

96%

Home Depot

Retail

US

9.74b

11.83b

10%

10%

2.09b

2.45b

123%

96%

Roche

Pharmaceutical

CH

10.72b

13.68b

18%

21%

2.96b

2.34b

75%

75%

Oracle

Tech

US

8.29b

10.14b

21%

26%

1.85b

1.69b

252%

227%

Deutsche Telekom

Telecom

DE

3.45b

4.27b

4%

5%

.82b

.94b

76%

92%

Reliance Industries

Energy

IN

5.09b

5.62b

8%

8%

.53b

.75b

9%

12%

ASML

Tech

NL

2.50b

3.25b

23%

23%

.75b

.65b

61%

64%

MTN Group

Telecom

ZA

.35b

.95b

3%

10%

.60b

.59b

207%

60%

AbbVie

Pharmaceutical

US

6.21b

6.96b

21%

19%

.75b

.58b

134%

106%

Novo Nordisk

Pharmaceutical

DK

5.83b

6.25b

34%

33%

.43b

.51b

92%

86%

Telecom Italia

Telecom

IT

.67b

1.17b

3%

6%

.51b

.51b

26%

37%

Crédit Agricole Group

Finance

FR

7.21b

7.23b

21%

21%

.02b

.36b

28%

0%

AngloGold Ashanti

Gold

ZA

-.00b

.30b

0%

8%

.30b

.28b

72%

24%

Tata Consultancy

Tech

IN

4.06b

4.13b

22%

20%

.08b

.26b

69%

84%

Power Grid Corporation of India

Energy

IN

1.19b

1.40b

28%

28%

.21b

.26b

28%

42%

Pfizer

Pharmaceutical

US

13.99b

14.17b

27%

29%

.18b

.23b

137%

58%

BUA Cement

Industrial

NG

.12b

.17b

41%

35%

.05b

.05b

6%

8%

* TTM (Trailing Twelve Months). A very common formula analysts use to annualize mid-year data. Formula is: Fiscal Year 2020 (TTM) = 2020 Quarter 1,Quarter 2 + 2019 Quarters 1,2, and 4 – 2019 Quarters 1, Quarters 2.

Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter