De klimaatcrisis veroorzaakt honger

21/10/2019

Droogte, overstromingen en cyclonen hebben een directe invloed op de productie en de toegang tot voedsel in de armste landen. De honger neemt toe in de wereld.

De huidige klimaatcrisis wordt grotendeels veroorzaakt door menselijke activiteit (industrie, vee, transport, verwarming ...). De klimaatverandering, die daar het gevolg van is, veroorzaakt een toename van extreme weersomstandigheden. Cyclonen Idai en Kenneth, die in maart dit jaar een spoor van vernieling trokken over Mozambique, Malawi en Zimbabwe, zijn daar een triest voorbeeld van.

Voor de armere landen zijn de gevolgen van deze extreme weerfenomenen het grootst, hoewel ze zelf weinig tot geen verantwoordelijkheid dragen. Vooral landbouwgemeenschappen worden zwaar getroffen. Droogtes of overstromingen vernielen volledige oogsten, waardoor gemeenschappen hun belangrijkste voedselbronnen en inkomen verliezen.

Eis klimaatrechtvaardigheid

820 miljoen mensen hebben honger

De Verenigde Naties hadden zich  in 2015 ten doel gesteld om honger tegen 2030 uit te roeien. Maar sinds dat jaar neemt de honger toe. In 2018 leden 820 miljoen mensen honger, evenveel als in 2010. En tegen 2050 verwacht het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) een stijging van 10 tot 20% van het aantal mensen in hongersnood.

De klimaatcrisis is echter niet de enige schuldige voor deze achteruitgang. We moeten het volledige politieke en economische systeem in twijfel trekken.

Jean-Pascal van Ypersele, klimatoloog aan de UCLouvain en ex-vicevoorzitter van het IPCC, beantwoordt drie vragen over de klimaatcrisis en voedsel.

Klimaatverandering en honger: meerdere oorzaken, veel factoren

Laten we, om de complexiteit van het probleem te illustreren, twee voorbeelden nemen: intensieve landbouw en biobrandstoffen.

Intensieve landbouw leidt tot massale ontbossing om voedsel te verbouwen voor miljarden stuks vee (die zelf verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de CO2-uitstoot). Deze massale ontbossing is onder meer de oorzaak van de gigantische branden in het Amazonewoud. En minder bomen betekent ook minder opname van CO2. Een vicieuze cirkel dus.

Biobrandstoffen worden vaak genoemd als een groen alternatief voor fossiele brandstoffen. Maar voor hun productie zijn er landbouwtechnieken zoals kunstmest nodig die de planeet schaden. Er is ook land nodig dat vaak gestolen wordt van lokale gemeenschappen, die zo belangrijke voedselbronnen verliezen. Toch zetten Europa en België steeds hoger in op het gebruik van biobrandstoffen.

Kortom, het probleem is wereldwijd en zorgt ervoor dat veel factoren op elkaar inwerken. Dat vraagt om een globale oplossing.

Kies jouw klimaateis

Agro-ecologie versus agro-industrie

Het huidige beleid ondersteunt voornamelijk agro-industrie: intensieve landbouw en veeteelt, kunstmest, gepatenteerde zaden, ontbossing, enzovoort. Maar deze productiewijze is ecologisch onhoudbaar en helpt de honger in de wereld niet uit te roeien. Agro-industrie is erop gericht winst te genereren.

Om de planeet te voeden, moeten we ons beleid heroriënteren en familiale en lokale landbouw ondersteunen, met meer respect voor het milieu. Dit wordt agro-ecologie genoemd. Agro-ecologie springt zuiniger om met bronnen en beschermt ecosystemen.

Deze aanpak helpt mensen zich beter voor te bereiden op de nieuwe landbouwuitdagingen, leidt tot een efficiënter beheer van landbouwgronden en heeft een positief effect op de klimaatcrisis. Ten slotte bevordert agro-ecologie de gelijkheid van mannen en vrouwen door de rol van vrouwen in gemeenschappen te versterken.

Diepgaande veranderingen in het voedselproductiesysteem zijn cruciaal om honger uit te roeien. Dat is niet alleen de conclusie van Oxfam of de Coalitie tegen de Honger, maar ook van de Verenigde Naties. Een overstap van agro-industrie naar agro-ecologie zou het grote keerpunt zijn voor de 193 landen die zich inzetten voor het uitroeien van honger. Het is tijd om engagementen te vertalen in concrete acties.

Thema: