De top vijf van jullie vragen over onze petitie voor een eerlijk en gratis coronavaccin

17/06/2020

Oxfam lanceerde recent samen met UNAIDS en meer dan 150 wereldleiders een oproep om het toekomstige coronavaccin gratis beschikbaar te stellen aan iedereen op de planeet. Terwijl wetenschappers naarstig op zoek zijn naar een vaccin, stelden jullie ons massaal vragen over onze oproep. De antwoorden lees je hier.

Teken de petitie voor een eerlijk en gratis vaccin

1. Waarom is het belangrijk dat het Covid-19-vaccin gratis is en eerlijk onder iedereen wordt verdeeld?

De coronapandemie heeft al honderdduizenden levens gekost. Terwijl de verspreiding van het virus in sommige landen vertraagt zien we in andere landen - en vooral in regio’s waar de ongelijkheid groot is - dat het aantal besmettingen toeneemt. Begin juni nog bestempelde de WHO Latijns-Amerika als het volgende epicentrum voor het virus.

We hebben gezien dat het virus een aantal van de meest geavanceerde gezondheidssystemen lam kon leggen, dus stel je voor wat Covid-19 kan aanrichten in arme landen met moeilijk toegankelijke gezondheidssystemen. Een vaccin is onze grootste hoop om een einde te maken aan de pandemie en de chaos die deze veroorzaakt.

Het recht om veilig en gezond te blijven mag niet afhankelijk zijn van hoe rijk je bent. Een goede gezondheid is een basisrecht. Gezondheidszorg zou gratis moeten zijn wanneer je het nodig hebt. Helaas zijn er jaarlijks miljarden mensen die geen toegang krijgen tot de gezondheidszorg, omdat ze te arm zijn om de kosten te betalen.

Door deze pandemie lopen miljarden mensen het risico om in honger en armoede terecht te komen. Dat betekent dat de meeste mensen het nog moeilijker zullen hebben om de gezondheidszorg, inclusief een vaccin, uit eigen zak te betalen. Dit geldt eens te meer voor vrouwen en meisjes die als laatsten aan de beurt komen, terwijl zij een groter risico lopen op besmetting doordat zij vaker zorgverstrekkers zijn.

Maar een gratis vaccin draait niet alleen rond rechtvaardigheid. We hebben het vaccin nodig om ieder van ons te beschermen. Een vaccin zal de wereldbevolking enkel beschermen als iedereen die het nodig heeft er toegang toe heeft. Het is zelfvernietigend als enkel rijke mensen en rijke landen toegang krijgen tot een vaccin omdat ze het zich kunnen veroorloven. Zolang sommige mensen in de wereld geen toegang hebben tot het vaccin, blijven we allemaal risico lopen.

Terwijl sommige mensen denken dat het virus op een dag gewoon zal verdwijnen, en anderen uitgaan van massa-immuniteit, is het belangrijk om te weten dat massa-immuniteit vaak wordt bereikt door middel van vaccinaties. Alleen al het wachten tot er genoeg mensen met het virus zijn besmet, kan miljoenen levens kosten en zal de ongelijkheid blijven vergroten. Dat is een prijs die we niet kunnen betalen.

2. Wat betekent een “eerlijke verdeling”?

Als er slechts een beperkte voorraad van het vaccin beschikbaar is, is het zinvol om eerst de mensen die het meeste risico lopen te vaccineren, waaronder eerstelijns medisch personeel en andere eerstelijnshulpverleners, oudere mensen en risicopatiënten - waar ze zich ook bevinden. Uit schattingen blijkt dat wereldwijd ongeveer 1 miljard mensen binnen deze categorie vallen.

We hebben een wereldwijde bindende overeenkomst nodig waarin de regeringen zich engageren het vaccin te verdelen op basis van behoefte en niet op basis van het vermogen om te betalen.

De beste oplossing voor een eerlijke verdeling is om zo snel mogelijk voldoende voorraad van een vaccin te hebben voor iedereen. Om dit te bereiken zijn minstens twee dingen nodig:

Ten eerste, dat alle regeringen, instellingen en farmaceutische bedrijven die betrokken zijn bij de ontwikkeling van het vaccin  zich ertoe verbinden om de wetenschap en technologieën die ze ontdekken te delen.

In plaats van patenten toe te kennen aan de hoogste bieder, moeten zij alle bevindingen over het vaccin en alle behandelingen openlijk delen. Dit zou betekenen dat elk land of bedrijf met de capaciteit om dit veilig te doen, het vaccin kan produceren. Andere landen zullen vrij zijn om goedkope vaccins te importeren en er zo voor te zorgen dat iedereen op de planeet er van kan profiteren.

Ten tweede heeft de wereld behoefte aan extra productiecapaciteit om aan de ongekende wereldwijde vraag naar het vaccin te kunnen beantwoorden.

Regeringen moeten nu in deze extra capaciteit investeren, vooral in landen die al over de technologische kennis beschikken om het vaccin te produceren en die zich inzetten voor een eerlijke toegang.

3. Wie zal uiteindelijk het vaccin betalen? Kunnen we het ons veroorloven dat het voor iedereen gratis is?

Het vaccin moet een wereldwijd publiek goed zijn - het moet geproduceerd tegen de laagst mogelijke prijs - "tegen de werkelijke kostprijs", zonder dat iemand profiteert van de productie ervan. Dit is vooral belangrijk omdat de ontwikkeling van het vaccin grotendeels gefinancierd wordt met overheidsgeld. Idealiter zou het vaccin tegen een kostprijs van niet meer dan 2 dollar per dosis moeten worden verstrekt aan regeringen en instanties die het vaccin leveren, en gratis zijn voor degenen die het vaccin krijgen - zowel in rijke als in arme landen.

Oxfam schat dat de kosten voor het leveren van het vaccin aan de armste mensen op de planeet gelijk zouden kunnen zijn aan slechts 4 maanden van de jaarlijkse winst van de tien rijkste farmaceutische bedrijven ter wereld.

Het gaat er niet om of het betaalbaar is, het is een kwestie van politieke wil om het te laten gebeuren.

4. Zegt Oxfam dat het vaccin verplicht moet zijn voor iedereen?

In dit stadium moet de prioriteit liggen bij het nemen van de juiste stappen om ervoor te zorgen dat er een veilig en effectief vaccin wordt gevonden en beschikbaar wordt gesteld aan iedereen die het nodig heeft. Als dat vertraging oploopt, komt er wel een succesvol vaccin, maar door schaarste zullen alleen de mensen met geld er toegang toe hebben.

Vaccins zijn reeds uitermate efficiënt gebleken in de bestrijding van ziekten en blijven wereldwijd miljoenen doden voorkomen. Pokken en polio zijn slechts twee voorbeelden van ziekten die dankzij vaccins in de meeste landen zijn uitgeroeid.

Wetenschappelijk bewijs toont onomstotelijk aan dat vaccins efficiënt en veilig zijn. Eén enkel vaccin beschermt niet alleen de persoon die het ontvangt, maar elke gevaccineerde helpt de verspreiding van een ziekte te voorkomen, omdat ze dankzij de immuniteit het virus niet kunnen doorgeven.

Daarom zijn vaccins zo belangrijk voor iedereen - niet alleen op individueel niveau.

Op dit moment, met miljoenen mensen die bedreigd worden door de coronapandemie, moet onze grootste angst niet zijn dat er mensen gevaccineerd worden die geen bescherming willen. De grootste angst is dat niet iedereen die bescherming nodig heeft in staat zal zijn om het vaccin te krijgen.

Oxfam steunt oproepen tot voorlichtingscampagnes op basis van duidelijk en transparant wetenschappelijk bewijs met betrekking tot het vaccin en andere medische oplossingen, zodat mensen goed geïnformeerd zijn voordat er een vaccin en een behandeling op de markt wordt gebracht.

5. Wat zijn de ethische kwesties die op het spel staan bij de ontwikkeling en uitrol van een nieuw vaccin?

Vaccins hebben een grote bijdrage geleverd aan onze algemene gezondheid - op de tweede plaats komt de toegang tot zuiver drinkwater - en spelen daarom een belangrijke rol in onze collectieve volksgezondheid. Verschillende ethische kwesties zijn echter aan de orde bij de ontwikkeling en introductie van een nieuw vaccin. Dit zijn twee belangrijke kwesties:

De testfase

Nieuwe geneesmiddelen, waaronder vaccins, moeten een strenge testfase doorlopen voordat ze worden goedgekeurd voor gebruik. Er worden momenteel nieuwe soorten vaccins tegen Covid-19 ontwikkeld, bijvoorbeeld de zogenaamde RNA-vaccins. Net als alle andere vaccins moeten nieuwe soorten vaccins nauwgezet worden getest om ervoor te zorgen dat ze veilig en effectief zijn.

Hoewel klinische studies een fundamenteel onderdeel zijn van de ontwikkeling van veilige geneesmiddelen en vaccins, is het van het grootste belang dat de ethische normen in de meest strikte vorm worden nageleefd.

Er zijn onthutsende voorbeelden van medische tests in kwetsbare gemeenschappen, bijvoorbeeld in Zimbabwe en Nigeria in de jaren '90 of toen het eerste vaccin (tegen pokken) werd getest bij kinderen in een weeshuis in Oostenrijk, in de 18de eeuw.

Er moet een nieuw vaccin worden ontwikkeld en getest volgens een strikt ethisch protocol. Dat is absoluut noodzakelijk.

De uitrolfase

Sommige geneesmiddelen die ontwikkeld worden, worden uiteindelijk niet beschikbaar gesteld aan de meest behoeftigen, maar aan de mensen in het "juiste" land of met genoeg geld om het te betalen. Zeker wanneer er een beperkt aanbod is, is het een heikele kwestie wie het eerst de behandeling krijgt.

Het antwoord moet duidelijk zijn: de mensen die het nodig hebben, ongeacht waar ze wonen, ongeacht hun inkomen, etniciteit of geslacht.

Steun onze actie voor een eerlijk verdeeld vaccin