De uitdagingen in Laos

De Democratische Volksrepubliek Lao bleef op economisch vlak relatief geïsoleerd tussen 1975 – het einde van het conflict waarbij de Communistische Partij aan de macht kwam – en het begin van de jaren '90. Aan het einde van de Koude Oorlog zag Laos af van de collectivistische economie die de overhand had sinds 1975. Het land evolueerde toen naar een grotere integratie op regionaal en internationaal niveau.

WTO

Dat leidde onder meer tot de toetreding van het land tot de Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) in 1997 en tot de World Trade Organization (WTO) in 2012. Niettemin is de ontwikkeling er nog erg ongelijk: er bestaan grote tegenstellingen tussen economisch actieve regio’s zoals het Mekongbekken en de meer bergachtige zones.

Vrijhandel bevorderen

De economische koers van de huidige regering bevordert de vrijhandel en investeringen door de deur open te zetten voor rechtstreekse buitenlandse investeringen, de commercialisering van gronden en de actieve promotie van marktmechanismen. Laos hoopt ook meer inkomsten te verwerven via zijn beschikbare natuurlijke grondstoffen. Het probeert daarmee buitenlandse en binnenlandse investeerders aan te trekken en de economische exportactiviteit te verhogen. Laos ondersteunt bijvoorbeeld de ontwikkeling van grote plantages voor exportgewassen en de vestiging van fabrieken.

Sterke ontwikkeling mijnsector

De mijnsector heeft de voorbije jaren een sterke ontwikkeling gekend. In 2011 was die sector alleen al goed voor 80 procent van de rechtstreekse buitenlandse investeringen, 45 procent van de export en 10 procent van de nationale inkomsten. Maar die ontwikkeling heeft zware gevolgen, zoals de gedwongen verhuizing van bevolkingsgroepen, een beperktere toegang tot natuurlijke hulpbronnen, sociale problemen en milieuproblemen in de productiezones.

Illegale bosexploitatie

Voor de exploitatie van zijn grondstoffen maakt Laos ook gebruik van zijn immense, hydro-elektrische productiecapaciteit om te beantwoorden aan de steeds groeiende vraag naar elektriciteit van de grote buurlanden. Ook de vaak illegale en weinig duurzame exploitatie van de bossen roept vragen op over het milieu, en over de toegang van de lokale gemeenschappen tot de hulpmiddelen die zij nodig hebben voor hun levensonderhoud en ontwikkeling.

Kleine landbouwers in moeilijkheden

In de landbouwproductie komen de buitenlandse investeringen voornamelijk uit China, Vietnam, Thailand, Maleisië en Zuid-Korea. Dit model van landbouwontwikkeling, dat opnieuw de nadruk legt op exportgewassen, brengt de kleine landbouwers en de lokale gemeenschappen in grote moeilijkheden. Ze worden weinig of niet betrokken bij de beslissingen. Vaak hebben zij de grootste moeite om hun rechten te doen respecteren en verliezen ze de toegang tot de natuurlijke hulpbronnen.

Landroof

Die moeilijkheden ontstaan doordat hun recht op grond niet wettelijk beschermd wordt. Zelfs de lokale overheid kent de bestaande wettelijke bepalingen niet. Bovendien ontbreekt de mogelijkheid om in rechtszaken gehoord te worden. De goede verstandhouding tussen nationale of plaatselijke elites en  buitenlandse investeerders ligt aan de basis van een aantal problemen. Er is landroof, en boeren steken zich in de schulden door contracten te tekenen waarvan zij niet alle gevolgen kunnen inschatten. Zelfs al hebben kleine boeren de controle over grond en water, dan ontbreekt het hen aan kennis en de nodige commerciële relaties. Dat zijn twee essentiële elementen om op een efficiënte manier aanwezig te zijn op de lokale markten en zo correcte prijzen voor hun producten te krijgen.

Kloof stad en platteland

De toegang tot sociale basisdiensten vormt ook een steeds terugkerend probleem. Er is verbetering is op het vlak van basisonderwijs, maar de kloof tussen de stadscentra en het platteland blijft groot. Er zijn ook verbeteringen zichtbaar in de gezondheidszorg. De moeder- en kindersterfte blijft wel erg hoog. Om die sterftecijfers te doen dalen, moet vooral de toegang tot de reproductieve gezondheidszorg verbeteren.

Clusterbommen

Naast de andere problemen waarmee het land geconfronteerd wordt,  ligt er nog een groot aantal niet-ontmantelde clusterbommen. Daarnaast zijn er de natuurrampen, zoals de tyfoon Ketsana die het land teisterde in 2009. De laatste jaren nemen die rampen in frequentie en intensiteit toe. Om efficiënt te kunnen reageren op die evolutie, is een betere voorbereiding op rampen nodig. Om beter het hoofd te kunnen bieden aan de schade die ze veroorzaken, moet ook het reactievermogen op rampen verhoogd worden.