Dit is de menselijke kost van belastingontwijking

Farma-bedrijven ontwijken belastingen rapport Oxfam
19/09/2018

4 farmareuzen ontwijken naar alle waarschijnlijkheid voor miljarden euro’s aan belastingen. En mensen in armoede betalen daarvoor de prijs. Hoe kan het dat de farmaceutische industrie miljardenwinsten maakt, terwijl zorg voor veel mensen onbetaalbaar is? 

Zeggen de namen Johnson & Johnson, Pfizer, Abbott of Merck & Co (MSD) je iets? Het zijn 4 van de grootste farmaceutische bedrijven ter wereld. De producten die ze maken, zijn beter bekend: van Johnson & Johnson ken je de Compeed-pleisters, OB-tampons en RoC-antirimpelcrème... Maar ze brengen ook veel geneesmiddelen op de markt die levens redden en verbeteren. 

Gemakkelijk verdiend

Farmabedrijven weten als geen ander hoe ze mensen gezond kunnen maken. Maar ze weten tegelijkertijd ook precies hoe ze geld kunnen verdienen aan kwetsbare mensen. 

Want Johnson & Johnson, Pfizer, Abbott en Merck & Co ontweken naar alle waarschijnlijkheid en naar schatting 3,5 miljard euro aan belastingen, en dat in 9 rijke landen en 7 ontwikkelingslanden. Nieuw onderzoek van Oxfam duidt erop dat deze 4 farma-multinationals hun winsten systematisch in belastingparadijzen onderbrengen.

Daarnaast maken de farmabedrijven hun geneesmiddelen ook véél te duur. Janssen Pharmaceutica (onderdeel van Johnson & Johnson) heeft bijvoorbeeld een geneesmiddel tegen tuberculose dat tot 708 euro kost in Zuid-Afrika. Ze zouden een generische variant ervan kunnen verkopen voor amper 41 euro.

Mensen in armoede zijn de dupe (en dan vooral vrouwen)

Als multinationals belastingen ontwijken, hebben overheden minder geld voor diensten die iederéén ten goede komen, zoals goede gezondheidszorg. 

Zo'n diensten kunnen miljoenen mensen helpen om uit de armoede te raken.

Geen gezondheidszorg = een ramp

Kiran (foto hieronder) en Nasil hebben al 3 kinderen verloren. Een meisje (dat stierf door hoge koorts toen ze 10 jaar was) en 2 jongens (die stuiptrekkingen en hoge koorts hadden: ze overleden nog voor ze in het ziekenhuis raakten). Sandhaya is 6 en is hun enige overlevende kind.

Toen hun kinderen koorts kregen, hadden de ouders geen enkel idee waar die vandaan kwam. Bij hun oudste dochter dachten ze dat het een eenvoudig virus was, en dat de koorts op een paar dagen tijd wel zou overgaan. Maar het meisje begon het gevoel in haar benen en armen te verliezen. Kiran en Nasil namen haar mee naar een dokter. Die stelde een verkeerde diagnose. Het was geen eenvoudige koorts, maar hersenontsteking (encefalitis). (lees verder onder de foto)

Kiran (India) en haar enige overblijvende dochter, haar andere drie kinderen zijn overleden door een gebrek aan gezondheidszorg

Nasil en Kiran hadden nog nooit van hersenontsteking gehoord. De kinderen werden nooit gevaccineerd. En muskietennetten zijn essentieel om Japanse encefalitis te voorkomen, maar niet één familie in het hele dorp heeft zo'n muskietennet. 

En in België?

Het Belgische Janssen Pharmaceutica (onderdeel van de groep Johnson & Johnson) heeft van 2013 tot 2015 amper 1 à 2 % belastingen betaald in België. Op dat moment was het officiële belastingtarief voor bedrijven in België 33,99%. En die belastingontwijking is bovendien perfect legaal: het is de overheid die zulke constructies en belastingdeals mogelijk maakt.

Farmabedrijven maken er dankbaar gebruik van en willen nog meer: 

  • De farmasector geeft in Brussel bijna 40 miljoen euro uit om Europese besluitvorming te beïnvloeden. 
  • Dat bedrag voor lobbying loopt in de Verenigde Staten op tot 200 miljoen dollar per jaar

Oxfam-experte fiscaliteit Maaike Vanmeerhaeghe:

"De onderzochte bedrijven gebruiken hun macht en invloed om de prijzen van medicijnen hoog te houden en meer belastingvoordelen te krijgen. Dit leidt tot recordwinsten voor de farmaceutische bedrijven en hun aandeelhouders. Maar het gaat ten koste van de allerarmsten, voor wie de hoge medicijnenprijzen onbetaalbaar zijn en publieke gezondheidszorg ontoereikend is.”