Ghana: verrassend simpele oplossingen om met de klimaatcrisis om te gaan

22/08/2019

Oxfam heeft in Ghana een origineel programma opgestart dat landbouw(st)ers op weg moet zetten naar een beter leven. Dat programma combineert eenvoudige, maar ingenieuze oplossingen om de plattelandsgemeenschappen beter te wapenen tegen de gevolgen van de klimaatverandering.

Niemand die beter geplaatst is om de projecten toe te lichten dan diegenen die er de vruchten van plukken. We geven dan ook het woord aan Mina, Poakurugu en Alima, die elk een project voorstellen.

De compost van Alima

Oxfam verdeelt gereedschap en leert de landbouw(st)ers hun eigen compost te maken. Met deze eenvoudige oplossing wordt organisch afval omgezet in biologische meststof.

“Voor ik compost gebruikte, kon ik op mijn lapje grond 1 zak maïs oogsten. Dat is ongeveer 100 kilo. Maar vorig jaar heeft diezelfde akker me 10 zakken opgeleverd. Ik had bijna 1 ton maïs! Daardoor kan ik nu beter voor mijn kinderen zorgen en hen naar school laten gaan. Ik kan nu ook voedsel kopen. Ik ben gelukkig, want de compost heeft me een beter leven geschonken.”
Alima Fatawu, moeder van 7 kinderen.

Een opleiding en een composteringskit kosten om en bij de 70 euro.

Steun het compost-project in Ghana

Het fornuis van gebakken aarde van Poakurugu

In Ghana wordt van oudsher gekookt op een open vuur. Die methode is eenvoudig, maar verre van efficiënt. Er wordt veel hout opgestookt en er is altijd het verhoogde risico op brand.

Vandaar dat Oxfam een ‘low tech’-oplossing heeft bedacht in de vorm van een fornuis van gebakken aarde dat op een betonnen sokkel wordt geplaatst. Deze oplossing is niet alleen goedkoop, maar biedt ook heel wat voordelen tegenover het koken op een open vuur: een kortere gaartijd, een veel lager brandstofverbruik, minder rookontwikkeling en een kleiner brandrisico.

“Voor we het fornuis hadden, velden we bomen om brandhout te hebben. We hebben gemerkt dat het daardoor minder is gaan regenen. Het gevolg was dat we minder oogstten. Maar dankzij het fornuis gebruiken we nu nog maar een fractie van het hout dat we vroeger gebruikten. Het is ook veel veiliger. Vorig jaar zijn twee huizen in het dorp afgebrand als gevolg van een keukenbrand. Nu kan ik de maaltijden bereiden zonder bang te zijn dat het gaat branden, want het vuur brandt enkel onder het fornuis.”
Poakurugu (34), moeder van 4 kinderen

Het materiaal dat nodig is om een fornuis te installeren, kost haast niets. De klei is makkelijk te vinden, en wat beton volstaat om de sokkel te maken. Na een korte opleiding kunnen de gemeenschappen zelf de fornuizen voor een dorp maken. Alles samen kost een fornuis ongeveer 10 euro.

Help de dorpelingen fornuizen van gebakken aarde te installeren

Een gesloten doos als bank voor Mina

In de landelijke gebieden van Ghana is het niet moeilijk om een bank te vinden … het is gewoonweg onmogelijk. Dat betekent meteen ook dat de mensen er niet kunnen sparen en geen leningen kunnen afsluiten. Daarom heeft Oxfam een eenvoudig systeem bedacht en een soort coöperatieve bank in het leven geroepen.

Elk lid van de bank verbindt zich ertoe om wekelijks een bescheiden bedrag in te leggen in de 'doosbank' (5 Ghanese cedi, of omgerekend ongeveer 1 euro). Het geld dat zo wordt ingezameld, dient als spaargeld voor de ‘klanten’ van de bank. Er worden ook kleine leningen mee verstrekt, voor de aankoop van gereedschap of zaaigoed, bijvoorbeeld. De leningen worden afgelost met een kleine rente, die als dividend wordt uitbetaald aan de coöperanten.

 

“Soms was het echt schrapen om de schoolkosten van mijn kinderen te kunnen betalen. Om wat geld te verdienen, deed ik vroeger aan ‘galamsey’ (een Ghanees begrip: illegale, kleinschalige mijnbouw). Dat was vermoeiend, en bovendien ben ik een paar keer overvallen door gewapende bandieten die er met mijn opbrengst vandoor gingen. Maar dankzij de coöperatieve bank van het dorp kan ik nu wat geld lenen als dat nodig is, om de school te betalen, bijvoorbeeld.”
Mina Bugri (50)

Een ‘doosbank’ (ondoorzichtige doos, spaarboekjes, stempels, opleiding) kost 35 euro, en volstaat om een groep van 25 tot 30 coöperanten op te richten.

Help een coöperatieve bank te openen in Ghana

Het CRAFS-programma van Oxfam

Achter het acroniem gaat een programma schuil dat de gemeenschappen weerbaarder wil maken op het vlak van voedselvoorziening en landbouw, om zo de klimaatverandering mee het hoofd te bieden (Climate Resilient Agriculture and Food Systems – CRAFS). Of, om het eenvoudig te zeggen: de gemeenschappen verzekeren van goede oogsten en voldoende voedsel, ondanks het steeds minder gunstige klimaat.

Daarom heeft Oxfam, samen met zijn lokale partners, een hele reeks oplossingen uitgewerkt. Die oplossingen hebben één iets gemeenschappelijk: ze zijn gebaseerd op technologieën die eenvoudig te implementeren en te onderhouden zijn. Zoals altijd besteedt Oxfam extra aandacht aan de situatie van de vrouwen om zo de gelijkheid binnen de gemeenschappen te bevorderen.

Vele kleintjes maken één groot

Behalve deze 3 projecten omvat het CRAFS-programma ook:

  • Bewustmaking omtrent een betere taakverdeling tussen mannen en vrouwen.
  • Schoolclubs die werken rond de klimaatverandering.
  • Diversificatie van gewassen en bijenteelt.
  • Schenking van kleine boerderijdieren, voornamelijk aan landbouwsters.
  • Programma’s op de lokale radio om het contact tussen de geïsoleerde gemeenschappen te bevorderen

Deze projecten veranderen nu al het leven van de mensen. Ze vormen ook het bewijs dat een positieve verandering, zelfs met beperkte middelen, mogelijk is. Zo kan er ook druk worden uitgeoefend op de lokale en nationale politici, opdat ze soortgelijke initiatieven zouden financieren in het hele land. Oxfam hoopt dan ook dat, zoals het spreekwoord zegt, vele kleintjes één groot zullen maken.

Foto's © Nana Kofi Acquah/Oxfam