Helft van welvaartsgroei gaat naar rijkste 1%

18/01/2016

De wereld is de laatste 15 jaar een pak rijker geworden. Maar de helft van die welvaartsgroei is terecht gekomen bij de 1% rijkste mensen. Dat blijkt uit een nieuw rapport van Oxfam, vandaag gepubliceerd in de aanloop naar het Wereld Economisch Forum (WEF) in Davos.  De strijd tegen belastingparadijzen moet die extreme ongelijkheid helpen terugdringen, aldus Oxfam, ook in België.

De ongelijkheid escaleert. We leven vandaag in een wereld waar 62 mensen evenveel rijkdom bezitten als de armste helft van de wereldbevolking - amper 5 jaar geleden waren dat nog 388 personen.

Enorme kloof

Het nieuwe Oxfam-rapport An Economy for the 1%  toont aan dat het vermogen van die 62 superrijken sinds de economische crisis met 44% gegroeid is. Terwijl de armste helft van de wereld zijn vermogen met 38% zag dalen. Welvaartsgroei vloeit dan ook in grote mate terug naar wie al veel bezit. De afgelopen 15 jaar kwam 50% van de groei terecht bij de 1% rijkste mensen. Omgekeerd kon de armste helft van de wereldbevolking slechts rekenen op 1% van die groei.

Winnie Byanyima, directeur van Oxfam International en vorig jaar medevoorzitter van het WEF:

“Het is ronduit onaanvaardbaar dat de armste helft van de wereldbevolking evenveel bezit als enkele tientallen superrijken, die samen in één treinwagon zouden passen. We mogen niet langer toezien hoe honderden miljoenen mensen honger lijden terwijl de middelen die gebruikt zouden kunnen worden om hen te helpen, opgeslorpt worden door enkelingen bovenaan de ladder.”

Hoewel wereldleiders steeds vaker spreken over de nood om ongelijkheid aan te pakken, en in september nog een mondiale aanpak overeenkwamen, is de kloof tussen de superrijken en de rest recent dramatisch toegenomen. De voorspelling van Oxfam precies een jaar geleden, dat de 1% al gauw meer zou bezitten dan al de rest samen, werd realiteit in 2015 – één jaar vroeger dan verwacht.

7.000 miljard euro in belastingparadijzen

Om extreme ongelijkheid aan te pakken, richt Oxfam haar pijlen op belastingparadijzen. Berekeningen tonen aan dat een totaal van 7.000 miljard euro aan persoonlijke vermogen verborgen zit op offshore bankrekeningen. Overheden lopen zo miljarden aan belastinggeld mis. In Afrika alleen al gaat het om een verlies van bijna 13 miljard euro - voldoende om jaarlijks 4 miljoen kinderlevens te redden met een betere gezondheidszorg én elk kind meteen ook naar school te sturen.

Ook 188 van de 201 grootste bedrijven wereldwijd zijn aanwezig in belastingparadijzen. Bedrijfsinvesteringen in belastingparadijzen zijn tussen 2000 en 2014 bijna verviervoudigd.

Winnie Byanyima:

“Ik daag de overheden, ondernemingen en elite op Davos uit om te helpen om het tijdperk van de belastingparadijzen te beëindigen. Belastingparadijzen versterken de economische ongelijkheid en voorkomen dat honderden miljoenen mensen zich uit armoede bevrijden. Multinationals en rijke elites spelen volgens hun eigen regels. Ze weigeren om de belastingen te betalen die nodig zijn om onze maatschappij draaiende te houden.”

In 2015 besloten de regeringen van de G20 om stappen te ondernemen om belastingontwijking in te perken, door middel van de BEPS-overeenkomst. Deze maatregels zullen de armste landen echter weinig vooruithelpen en zijn blind voor de problematiek van belastingparadijzen.

België: belastingparadijs?

Een belastingparadijs is vaak minder exotisch dan het klinkt. Dat bewees ABInbev in september nog, toen het aankondigde dat het een verhuis naar Groot-Brittannië overwoog. De reden: de biergigant wilde vermijden dat de aandeelhouders van fusie-partner SABMiller in België belast zouden worden. Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) reageerde meteen met maatregelen om de gevreesde belasting te verlagen. Ook toen de Europese Commissie vorige week aankondigde dat de Belgische overheid 700 miljoen euro aan belastingen mocht terugvorderen van multinationals, reageerde de minister terughoudend.

Meer rendement dan groei

Als wereldleiders extreme armoede willen uitroeien tegen 2030 – zoals afgesproken in de nieuwe duurzame ontwikkelingsdoelen –, is  het nodig dat overheden voldoende belastingen kunnen innen. En daarvan moet iedereen een eerlijk deel betalen – ook multinationals en rijke mensen.

Hoewel het aantal mensen in extreme armoede, gehalveerd werd tussen 1990 en 2010, is het gemiddelde jaarlijkse inkomen van de armste 10% van de wereldbevolking met amper 2,5 euro gestegen over de afgelopen 25 jaar. Dit komt neer op een stijging van het dagelijkse inkomen van 1 eurocent per jaar.

Inkomen uit arbeid levert steeds minder op in verhouding tot inkomen uit vermogen. Het rendement op kapitaal ligt al geruime tijd hoger dan de economische groei. Precies dat voordeel wordt versterkt door kapitaal op te slaan in belastingparadijzen. Dergelijke belastingparadijzen vormen dan ook een flagrant voorbeeld van hoe de regels van het economische spel herschreven worden zodat het voor de rijken en machtigen nog gemakkelijker wordt om hun vermogen veilig te stellen.

Oxfam lanceert samen met dit rapport een wereldwijde online petitie om een einde te maken aan belastingparadijzen. De petitie is te vinden op www.oxfamsol.be/nl/maak-een-einde-aan-belastingparadijzen.


Noot voor de redactie

Het aantal mensen dat evenveel bezit als de armste helft van de wereldbevolking samen:

2010

2011

2012

2013

2014

2015

388

177

159

92

80

62

  • De vermogens van de 1%, 50% en 99% werden overgenomen van het Credit Suisse Global Wealth Datebook (2013 en 2014)
    https://www.credit-suisse.com/uk/en/news-and-expertise/research/credit-suisse-research-institute/publications.html
  • Het vermogen van de rijkste 62 werd berekend door middel van de Forbes-lijst van miljardairs http://www.forbes.com/ Jaarlijkse data worden genomen van de lijst gepubliceerd in maart.
  • De berekeningen bevatten ook negatief vermogen (schulden). Als een controle van de degelijkheid van de cijfers heeft Oxfam het aandeel van het vermogen berekend dat de rijkste 1% bezit wanneer negatief vermogen niet meegeteld wordt. Dit maakte geen wezenlijk verschil (een daling van 50,1% naar 49,8%). Het aandeel van het negatief vermogen ten opzichte van het totale vermogen bleef constant waardoor de trends in de verdeling van welvaart doorheen de jaren ongewijzigd bleven.
Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter