Het Belgische klimaatplan: en de mensenrechten?

13/06/2019
Volgens Oxfam-Solidariteit is het Belgische Klimaatplan niet ambitieus genoeg om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Het toont bovendien een duidelijk gebrek aan ambitie om de mensenrechten te bevorderen. 

In het afgelopen halfjaar zijn tienduizenden burgers op straat gekomen voor een ambitieus en sociaal rechtvaardig klimaatbeleid. De klimaatwet die de manifestanten luidkeels eisten, is er in deze legislatuur uiteindelijk niet gekomen. Misschien zal ze weer op de politieke agenda verschijnen wanneer België een nieuwe regering heeft. Eén ding staat vast: in december 2019 zal België zijn geïntegreerd nationaal energie-klimaatplan 2021-2030 klaar moeten hebben.

Wat is een klimaatplan? 

Het plan beschrijft hoe België de op Europees niveau bepaalde doelstellingen wil bereiken. Ons land moet met name tegen 2030 zijn uitstoot van broeikassen met 35% verlagen tegenover 2005. De 28 hebben al eind 2018 hun eerste nationale voorstellen ingediend om in die richting vooruit te gaan.

De Europese wetgeving verplicht bovendien elk land om een openbare raadpleging te organiseren, wat onze regering van lopende zaken op 4 juni heeft gedaan. De raadpleging loopt tot 15 juli en geeft de burgers de mogelijkheid om hun mening te geven over de verbintenissen op Belgisch niveau.

Klimaatwet of geen klimaatwet, België zal hoe dan ook zijn plan moeten voltooien en de Europese Unie zal erop toezien dat het wordt nageleefd. Maar we hebben niet veel tijd meer om een antwoord te vinden op de klimaatcrisis. De Europese wetgeving heeft de verdienste te bestaan maar houdt geen rekening met de aanbevelingen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 65% te verminderen tegenover 1990 om de temperatuurstijging tot 1,5°C te beperken. Een Belgische klimaatwet zou meer ambitieuze doelstellingen kunnen bepalen. Veel landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Nederland, hebben dat al gedaan. Het is dus vooral een kwestie van politieke wil.

Oxfam vindt het Belgische klimaatplan niet inclusief genoeg

Het Klimaatplan bevat geen garanties voor de bescherming van de mensenrechten, hoewel de EU dat eist en het voorzien is in het op de klimaattop van Parijs in 2015 goedgekeurde klimaatakkoord. Afgezien van enkele verwijzingen naar de energiearmoede in België, zegt het plan niets over de voedselzekerheid, de gendergelijkheid of de andere Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen.

Wat zijn de gevolgen voor de landen van het zuiden? 

Het Klimaatplan voorziet een ongeziene stijging van het gebruik van biobrandstoffen. Het gros van die brandstoffen wordt echter niet in België geproduceerd maar veeleer in Paraguay, Brazilië of Argentinië, waar al schendingen van de mensenrechten vastgesteld zijn. Een recent rapport van Oxfam toont hoe in Tanzania mensen van hun land worden verdreven om biobrandstoffen te produceren die op de Belgische markt worden verbruikt. Bovendien nemen seksueel geweld, verkrachting en diverse misbruiken van vrouwen en meisjes beduidend toe wanneer plantages de grond van de gemeenschappen in bezit nemen.

Een temperatuurstijging zal grote gevolgen hebben voor de bevolkingen van het zuiden. Het is bewezen dat de klimaatverandering met name de intensiteit en de frequentie van cyclonen beïnvloedt. De humanitaire crisissen na de doortocht van de cyclonen Idai en Kenneth in zuidelijk Afrika hebben eens te meer de verwoestende gevolgen van deze verschijnselen aangetoond.

Zoals het recente rapport van een groep Belgische experts heeft aangetoond, eerbiedigt de huidige versie van het Klimaatplan de doelstellingen van het Akkoord van Parijs niet en verzekert het geen rechtvaardige overgang naar een koolstofneutrale samenleving voor 2050.

Neem deel aan de openbare raadpleging

Als jij ook de Belgische overheid wilt vragen om in haar klimaatbeleid de mensenrechten te eerbiedigen en het aandeel van de biobrandstoffen in het Klimaatplan drastisch in te krimpen, kun je deelnemen aan de publieke raadpleging

Oxfam heeft zijn aanbevelingen om de mensenrechten in het Klimaatplan op de voorgrond te brengen al geformuleerd. Jij kunt dat voorstel op jouw beurt naar het enquêtebureau bezorgen door het te mailen naar: nekp@enquete.belgium.be