Hoe kano's levens redden in Zuid-Soedan

25/04/2017

Kanovaren in Midden-Afrika? Dat klinkt als een uitdagende actievakantie. Maar de kleine houten bootjes zijn voor veel gevluchte Zuid-Soedanezen een serieuze business.

'Dit werk is moeilijk maar erg bevredigend. Je hebt een sterk lichaam én een sterke wil nodig.' Met zijn zes jaar ervaring als kanovaarder verdient de gevluchte Jal Banyiei opnieuw een inkomen voor zichzelf en zijn gezin. Hij is een van de vele kanovaarders die met Oxfam samenwerken aan veilig transport over de meren in een moerassig gebied in Zuid-Soedan. 

Vluchten in een kano

'Ik groeide op in Leer en werkte daar als kanovaarder totdat in maart 2015 de oorlog uitbrak. Samen met mijn gezin ben ik in mijn kano gevlucht voor het geweld.'

Jal vluchtte naar het eilandengebied Nyal. 'Veel mensen waren, net als ik, op zoek naar een veilige plek. Mensen op de vlucht hebben helemaal niets meer. Al helemaal geen geld om een overtocht naar een eiland te betalen. Ik weet hoe het voelt om alles kwijt te zijn. Op de vlucht voor geweld. Dus toen ik zag hoe wanhopig mensen waren, kon ik niet machteloos toekijken. Ik hielp op de enige manier die ik ken. Met mijn kano.'

Belangeloos kanode Jal gevluchte mensen richting veiligheid, maar hij kon zelf geen kant meer op. Hij worstelde om het hoofd boven water te houden. 'Ik verdiende lang niet genoeg geld om mijn gezin eten te geven. En ik had al helemaal geen geld voor medicijnen of om mijn kinderen naar school te sturen.' Zijn leven stond stil.

Hulp voor hardwerkende helden

Met vouchers geeft Oxfam hardwerkende helden zoals Jal een steuntje in de rug. Met succes. Jal: 'Met het vouchersysteem zijn we allemaal geholpen. Als er ergens een voedseldistributie is, gebruiken mensen ons om hun eten weer terug te varen naar het eiland. Als er een medisch noodgeval is, gebruiken mensen de vouchers voor de oversteek. We zijn voorbereid om tijdens een nieuwe crisis mensen direct in veiligheid te brengen. En mensen weten dat ze op ons kunnen vertrouwen, want ze kennen ons inmiddels.'

Jal kan weer vooruit

'Met het inkomen dat ik nu verdien, kan ik weer voor mijn gezin zorgen. Ik heb genoeg geld voor eten, medicijnen en onderwijs voor mijn kinderen. Daarnaast kan ik zelfs wat geld opzij te leggen, voor het geval er opnieuw een crisis uitbreekt. Dat heb ik al jaren niet kunnen doen.'

Ook Martha vaart met de kano

'Veel kanovaarders in Nyal zijn vrouwen. We doen het al jaren en genieten veel respect binnen onze gemeenschap. Sommige mensen waren sceptisch in het begin omdat ze dachten dat we niet sterk genoeg waren om een kano te besturen. Maar we bewezen het tegendeel.'

Marta, moeder van 5 kinderen, is geboren en getogen in Nyal. Ze vaart al 10 jaar met de kano naar de verschillende eilanden en gebruikt de kano ook om te vissen. Wanneer Oxfam een oproep deed naar bedreven kanovaarders werd Marta door iedereen als eerste genoemd.

"We kregen een opleiding"

'We hebben een opleiding gekregen om mensen in nood te kunnen lokaliseren en helpen. Tegelijk leerden we hoe we de vouchers kunnen gebruiken. Het is een heel eenvoudig systeem, dat mij in contact brengt met mensen die ik anders nooit had leren kennen en mij op plaatsen brengt waar ik nog nooit was geweest.'

'Het vraagt heel wat kracht en tijd om ergens te geraken, zeker als het water laag staat. Maar de mensen die ik meeneem zijn altijd zeer geduldig. Soms is de kano te zwaar geladen, en soms vallen mensen in het water. Maar dat zijn de gebruikelijke  risico's waarvoor we onze klanten ook waarschuwen.'

Oxfam in Zuid-Soedan

Elke dag zijn er nieuwkomers in Nyal. Ze maken deel uit van de 1,6 miljoen mensen die op de vlucht zijn voor het aanhoudend geweld in de regio. Oxfam is ter plekke en zorgt voor eten, drinkwater en hygiëne voor de mensen op de vlucht. De veiligheid van extra kwetsbare mensen staat voorop. We geven daarom bijvoorbeeld kano-vouchers uit, waarmee vrouwen, kinderen en jongeren op een veilige manier kunne reizen  en mensen zoals Jal en Martha een inkomen verdienen.

Er blijven risico's en de logistieke omstandigheden zijn uitdagend, maar Oxfam slaagt er zo in om vele families humanitaire hulp te verlenen en levens te redden. Met jouw steun kunnen we nog meer levens redden.

Doe een gift