Nieuw EU-voorstel over duurzaam ondernemen is te zwak voor mens en planeet

23/02/2022

Vandaag heeft de Europese Commissie een wetsvoorstel ingediend om de toeleveringsketens wereldwijd te saneren en het bedrijfsleven duurzaam te maken. Deze nieuwe wet zal belangrijke hervormingen doorvoeren, die echter alleen van toepassing zullen zijn op een kleine groep zeer grote bedrijven die goederen en diensten op de EU-markt verkopen. In tegenstelling tot de oorspronkelijke ambities van de Commissie bevat de wet geen significante hervormingen van de plichten van bestuurders. 

Sarah Vaes, beleidsmedewerkster voor Oxfam België zei in een reactie het volgende:

"Dit langverwachte voorstel is ver verwijderd van wat nodig is om mensen en de planeet te beschermen tegen onverantwoordelijke bedrijfspraktijken. In plaats van het beloofde 'game-changer'-voorstel heeft de Europese Commissie wetgeving voorgesteld die slechts op 1 procent van de bedrijven in Europa van toepassing zal zijn.

"We hebben een wet nodig die de aspiraties van de Commissie waarmaakt. Een wet die alle bedrijven, niet alleen de grootste, verantwoordelijk maakt voor hun schendingen van de mensenrechten, het milieu en aan het klimaat. Een die bedrijven aan een hoge zorgvuldigheidsnorm houdt en geen kans biedt om via de kleine lettertjes aan hun verplichtingen te ontsnappen.

"Het op de lange baan schuiven van het merendeel van de hervormingen van de plichten en de beloning van bestuurders is een gemiste kans van historische proporties, zeker in het licht van de huidige klimaat- en ongelijkheidscrises, en is duidelijk beïnvloed door de regressieve bedrijvenlobby. Het voorstel is te zwak om ervoor te zorgen dat bestuurders verder kijken dan het onmiddellijke financiële rendement en bij het nemen van strategische beslissingen rekening houden met het milieu en de mensenrechten, het milieu en het klimaat.

"Het is nu aan het Europees Parlement en de Europese leiders om het voorstel te aan te passen en het te laten werken voor mensen en de planeet."

 

Noot voor de redactie

- Sarah Vaes beschikbaar voor commentaar en briefing.

- In oktober 2020 zei Didier Reynders, EU-commissaris voor Justitie: "Duurzame corporate governance kan een echte game-changer zijn in de manier waarop bedrijven in hun toeleveringsketens werken."

- Belangrijkste kenmerken van het voorstel voor een richtlijn betreffende de due diligence op het gebied van de duurzaamheid van ondernemingen:

o Beperkt toepassingsgebied: 99% van de bedrijven zal erbuiten vallen. De voorgestelde wetgeving zal alleen van toepassing zijn op de grootste bedrijven die op de EU-markt actief zijn: bedrijven met een jaaromzet van meer dan 150 miljoen euro en meer dan 500 werknemers. In drie "risicosectoren" - textiel en leder, landbouw en levensmiddelen, en winningsindustrieën - zullen beperkte zorgvuldigheidseisen gelden voor ondernemingen met een jaaromzet van 40 miljoen euro en ten minste 250 werknemers. De Commissie schat dat 13 000 EU-bedrijven en 4000 bedrijven van buiten de EU aan de wetgeving zullen moeten voldoen. Dit betekent dat de meeste bedrijven die actief zijn in sectoren waar de mensenrechten en het milieu worden geschonden, buiten de boot vallen.

o Dekking van de toeleveringsketen: Bedrijven krijgen een zorgplicht voor hun hele waardeketen. Deze plicht strekt zich uit tot hun eigen activiteiten, hun dochterondernemingen en "gevestigde zakelijke relaties", zowel upstream als downstream. Een bedrijf kan echter aan zijn zorgplicht voldoen door contractuele garanties van zijn directe zakenpartners en door de verificatie van de naleving uit te besteden.

o Zorgvuldigheidsverplichtingen: Deze verplichtingen hebben betrekking op internationaal erkende mensenrechten en een beperkte reeks milieunormen die in de bijlage bij de richtlijn zijn opgenomen.  Bedrijven zullen ook een klimaattransitieplan moeten vaststellen overeenkomstig de 1,5°C-doelstelling van de Overeenkomst van Parijs, vergezeld van emissiereductiedoelstellingen die alleen gelden wanneer klimaatverandering een risico vormt voor het bedrijf zelf - waarbij de ogen worden gesloten voor de enorme gevolgen van de emissies van bedrijven op de planeet.

o Handhaving en aansprakelijkheid van bedrijven: Volgens het voorstel moeten de EU-landen en de lidstaten autoriteiten aanwijzen die bevoegd zijn om onderzoeken in te stellen en sancties op te leggen om de wetgeving te handhaven. De EU-landen moeten ervoor zorgen dat bedrijven aansprakelijk zijn voor schade als zij niet voldoen aan hun zorgvuldigheidsverplichtingen ten aanzien van de internationale mensenrechten en een zeer beperkt aantal internationale milieunormen. Ondernemingen zullen niet aansprakelijk zijn als zij niet de nodige zorgvuldigheid op klimaatgebied betrachten.

o Verplichtingen van bestuurders: Het voorstel, dat aanvankelijk de naam "Initiatief voor duurzame corporate governance" droeg, introduceert slechts cosmetische hervormingen van de plichten van bestuurders van ondernemingen met betrekking tot het toezicht op het beleid en de maatregelen van een onderneming op het gebied van due diligence. Bedrijven zullen niet worden verplicht om de beloning van bestuurders te koppelen aan de duurzaamheidsprestaties van het bedrijf. Corporate governance hervormingen zijn uit het voorstel geschrapt onder druk van de bedrijfslobby en door sommige Noordse landen.

- Het wetgevingsvoorstel over duurzame zorgvuldigheid in de bedrijfswereld gaat vergezeld van een mededeling over fatsoenlijk werk wereldwijd, waarin de Commissie haar visie op duurzamere toeleveringsketens uiteenzet, onder meer hoe zij de belofte van voorzitter von der Leyen zal nakomen om goederen die door dwangarbeid zijn aangetast van de EU-markt te weren.

- Volgende stappen:

o Het Europees Parlement en de Raad van de EU (bestaande uit de ministers van de 27 EU-landen) zullen het voorstel van de Commissie wijzigen. Dit proces zal naar verwachting ten minste een jaar duren.

o Zodra het is goedgekeurd, moeten de EU-landen de wetgeving omzetten in hun nationale wetgeving.

- Lees onze pers kit over het waarom, het wat en het hoe van de nieuwe wet.

- Grote bedrijfsorganisaties hebben zich vijandig opgesteld tegenover het initiatief inzake duurzame corporate governance dat tot het wetgevingsvoorstel van vandaag heeft geleid. Veel bedrijven hebben echter hun steun betuigd. Onlangs nog hebben meer dan 100 ondernemingen en investeerders een gezamenlijke verklaring gepubliceerd waarin zij oproepen tot doeltreffende EU-regels ter bescherming van mens en planeet.

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter