Klimaatrampen dwingen 20 miljoen mensen per jaar uit hun huizen

02/12/2019

Klimaatrampen waren de belangrijkste oorzaak van de binnenlandse ontheemding in het afgelopen decennium, waardoor meer dan 20 miljoen mensen per jaar – één persoon om de twee seconden - hun huizen moesten verlaten, aldus Oxfam aan de vooravond van de COP. Financiële steun aan ontheemde gemeenschappen, die verlies en schade hebben geleden als gevolg van de klimaatcrisis, zal naar verwachting centraal staan op de VN-klimaattop in Madrid van 2-13 december 2019.

Uit Oxfam's briefing 'Forced from Home' blijkt dat mensen zeven keer zoveel kans lopen om in eigen land ontheemd te raken door cyclonen, overstromingen en bosbranden als door aardbevingen en vulkaanuitbarstingen, en drie keer zoveel kans op ontheemding als door conflicten. De klimaatcrisis verdrijft kwetsbare gemeenschappen dus van de plaatsen waar ze altijd hebben gewoond, vaak over grenzen heen maar ook in eigen land.

Hoewel niemand immuun is - in de afgelopen weken hebben bosbranden in Australië en overstromingen in Europa duizenden mensen ontheemd - blijkt uit Oxfam's analyse dat mensen in arme landen, die het minst verantwoordelijk zijn voor de wereldwijde koolstofvervuiling, het grootste risico lopen.

Kleine eilandstaten in ontwikkeling vormen zeven van de tien landen die het grootste risico op binnenlandse ontheemding door extreme weersomstandigheden lopen. Gemiddeld bijna vijf procent van de bevolking van Cuba, Dominica en Tuvalu, werd in de tien jaar tussen 2008 en 2018 elk jaar ontheemd door extreem weer. Dit komt overeen met bijna de helft van de bevolking van Madrid. De vijf Europese landen die overigens het meeste risico lopen op klimaatontheemding zijn Tsjechië, Griekenland, Spanje, Portugal en Polen.

De ongelijke gevolgen van de klimaatcrisis zijn over de hele wereld zichtbaar. Mensen in landen met lage en lagere middeninkomens, zoals India, Nigeria en Bolivia, zijn meer dan vier keer zo vaak ontheemd door extreme weerrampen dan mensen in rijke landen als de Verenigde Staten. Ongeveer 80 procent van alle ontheemden in het laatste decennium woont in Azië - thuisbasis van 60 procent van de wereldbevolking.

Chema Vera, waarnemend directeur van Oxfam International, zei hierover:
"Onze regeringen voeden een crisis die miljoenen vrouwen, mannen en kinderen uit hun huizen verjaagt en de armste mensen in de armste landen betalen de zwaarste prijs".

Een nieuw fonds in het kader van het Warschau mechanisme
De VN zal op de top in Madrid een evaluatie afronden van de vooruitgang die is geboekt in het kader van het 'Warschau-mechanisme voor verlies en schade', en ontwikkelingslanden zullen aandringen op de oprichting van een nieuw fonds om gemeenschappen te helpen herstellen en weer op te bouwen na klimaatschokken.

Rijke donorlanden hebben de arme landen grotendeels in de steek gelaten om de stijgende kosten van extreme weerrampen zelf te dekken. Nieuwe Oxfam-analyse toont aan dat de economische verliezen als gevolg van extreme weerrampen in het afgelopen decennium gemiddeld gelijk waren aan twee procent van het nationaal inkomen van landen. Dat is veel hoger voor veel ontwikkelingslanden - tot een verbazingwekkende 20 procent voor kleine eilandstaten in ontwikkeling.

"Overal ter wereld gaan mensen de straat op om dringende klimaatmaatregelen te eisen. Als politici hun pleidooi negeren, zullen meer mensen sterven, meer mensen zullen honger lijden en meer mensen zullen hun huizen moeten verlaten", aldus Vera.

"Regeringen kunnen en moeten Madrid belangrijk maken. Ze moeten zich inzetten voor snellere en diepere emissiereducties en ze moeten een nieuw 'Loss and Damage' fonds oprichten om arme gemeenschappen te helpen herstellen van klimaatrampen", voegde hij eraan toe.

De briefing ‘Forced from Home' benadrukt ook dat veel arme landen dubbel risico lopen door conflicten en de klimaatcrisis die zich tegelijkertijd voordoen. Somalië bijvoorbeeld, een van de armste landen ter wereld, zag in 2018 7,5 procent van zijn bevolking - ruim een miljoen mensen - opnieuw ontheemd raken door extreme weersomstandigheden zoals overstromingen of conflicten. Somalië kampt ook met jaren van ernstige droogte die de gewassen en het vee heeft weggevaagd.

Uit de briefing blijkt dat het de armsten in de samenleving zijn die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverplaatsingen. In maart 2019 ontheemde de cycloon Idai bijvoorbeeld 51.000 mensen in Zimbabwe. De zwaarst getroffen gemeenschappen woonden op het platteland van Chimanimani en Chipinge, waar de slechte infrastructuur en huisvesting niet bestand waren tegen de zware regen en wind. Bovendien zijn ontheemde vrouwen bijzonder kwetsbaar omdat ze bijvoorbeeld te maken hebben met veel seksueel geweld.

Volgens Oxfam-Solidariteit is het van essentieel belang dat er nieuwe en aanvullende financieringsbronnen voor verliezen en schade worden gevonden. Bovendien moet de financiering vooral ten goede komen aan de meest getroffen mensen, vaak vrouwen, en de meest kwetsbare gemeenschappen in ontwikkelingslanden.

Opmerkingen voor de redactie
De 25e VN-klimaattop vindt plaats in Madrid, Spanje, van 2-13 december 2019. Oxfam beleidsmedewerker aanwezig vanaf 4 december voor quotes in het Frans.
Oxfam's briefing ‘Forced from home' is hier in het Engels beschikbaar: https://oxfam.app.box.com/s/29yaf91pjuhq4p2o5lgomnvngcpxmm9w
Foto’s beschikbaar van Ethiopië en Soedan, waar herdersgemeenschappen gedwongen zijn hun huizen en land te verlaten door de jarenlange droogte die de gewassen en het vee heeft gedecimeerd. Velen zijn nu afhankelijk van humanitaire hulp om te overleven: https://intermon.resourcespace.com/pages/search.php?search=%21collection...

Thema: 

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter