Westelijke Sahara

De Westelijke Sahara wordt officieel beschouwd als een ‘niet-autonoom gebied dat een dekolonisatieproces doormaakt’. Het strekt zich uit over een oppervlakte van 266.000 km², gelegen tussen de Atlantische Oceaan, Marokko en Mauritanië. Het wordt in twee gedeeld door ‘de Berm’, een bijna 2.700 km lange muur die aangelegd werd door de Marokkaanse overheid. Een groot deel van de Sahrawi-bevolking leeft in vluchtelingenkampen in Algerije. De rest woont in het westelijke deel onder Marokkaans gezag en in het oostelijke deel dat in handen is van het Frente POLISARIO.

  • Oxfam focust op het voorzien van verse voedingsproducten (uien, wortelen, tomaten...), zodat het voedingspatroon van de Sahrawivluchtelingen diverser wordt. Per wijk wordt een vrouw verkozen om het voedsel in ontvangst te nemen en te verdelen onder de Sahrawifamilies. Voor de meest kwetsbare vluchtelingen (blinden, mensen met een handicap...) worden bovendien eieren verdeeld.

    Lees meer over
    Westelijke Sahara
    Rampen en conflicten
  • Kinderen op school in de Westelijke Sahara

    Lehdia is begeleidster in een lagere school in het vluchtelingenkamp Ausserd. Ze gebruikt spelletjes om de kinderen aan te leren hoe ze vers voedsel kunnen klaarmaken en bewaren. “Ik leg de kinderen uit wat de verschillende voedselgroepen zijn: er is eten dat je energie geeft (dat bevat zetmeel en koolhydraten) en eten dat je beschermt (vitaminen).” Dit Oxfam-project wordt gefinancierd door de Europese Unie.

    Lees meer over
    Westelijke Sahara
    Rampen en conflicten
  • Vrouwen uit een vrouwenvereniging steken hun roze kaarten in de lucht

    Vrouwen in het vluchtelingenkamp Ausserd geven een vorming over fruit en groenten, en hoe je ze kan klaarmaken en bewaren. Ze zijn lid van Oxfam-partner UNFS (Union Nationale des Femmes Sahraouies). Na de vorming volgt een test: zijn de stellingen waar (blauw kaartje) of niet waar (roze kaartje)? Bijvoorbeeld: “Zwangere vrouwen mogen geen eieren eten, want dan verdikt de foetus” (niet waar) of “sinaasappels veroorzaken diarree bij kinderen” (niet waar). Project gefinancierd door de Europese Unie.

    Lees meer over
    Westelijke Sahara
    Rampen en conflicten
    UNFS
  • De Westelijke Sahara is het laatste niet-autonome gebied in Afrika dat nog aan het dekoloniseren is.

  • Minurso, de VN-missie om een referendum te houden in de westelijke Sahara, is de enige VN-missie die niet over een mandaat beschikt om de rechten van de mens te beschermen.

De uitdagingen in Westelijke Sahara

Spanje heeft zich in 1975 teruggetrokken uit haar toenmalige kolonie in de Westelijke Sahara. Bij haar vertrek liet Madrid de controle over het gebied over aan Marokko en Mauritanië. Het werd het begin van een lang, vergeten conflict.

De verdeling van de Westelijke Sahara over Marokko en Mauritanië was de start van een gewapend conflict met de bevrijdingsbeweging Frente Polisario. Het Frente Polisario werd in 1973 opgericht door de oorspronkelijke Sahara-bewoners, de Sahrawi, die zich verzetten tegen de Spaanse kolonisering. Het gewapende conflict lag aan de basis van een vluchtelingencrisis, die tot op vandaag duurt en weinig bekend is in de wereld.

De Sahrawi zaten tussen twee vuren en vluchtten weg uit de Westelijke Sahara. Ze vestigden zich in vluchtelingenkampen in het zuidwesten van Algerije, in de buurt van de stad Tindouf.

Mauritanië trok zich in 1979 terug uit de Westelijke Sahara. In 1991 kwamen Marokko en het Frente Polisario eindelijk tot een akkoord over een staakt-het-vuren en aanvaardden de twee partijen tussenkomst van de Verenigde Naties.

“Niet-autonoom gebied dat een dekolonisatieproces doormaakt”

Vandaag is het dekolonisatieproces nog altijd niet afgerond. Volgens de Verenigde Naties blijft de Westelijke Sahara een “Niet-autonoom gebied dat een dekolonisatieproces doormaakt”. De VN blijven hameren op een compromis tussen Marokko en het Frente Polisario dat in lijn ligt met het internationaal recht. Het compromis moet de manier vastleggen waarop de Sahrawi hun recht op zelfbeschikking kunnen uitoefenen.

Het staakt-het-vuren uit 1991 wordt wel gerespecteerd, maar voor het conflict zelf is geen uitweg in zicht. De Sahrawi die gevlucht zijn naar de Algerijnse woestijn leven daar nog steeds, samen met hun kinderen en kleinkinderen. Ze hebben zich georganiseerd in vijf kampen, genoemd naar een stad in de Westelijke Sahara, waar ze vandaan komen: Laâyoune, Aousserd, Smara, Boujdour et Dakhla.

Onherbergzame woestijn

Traditioneel gezien zijn de Sahrawi een rondtrekkend volk. Maar na het gewapende conflict waren de Sahrawi-vluchtelingen gedwongen om zich te vestigen in de droge omgeving van de woestijn. Er zijn zo goed als geen mogelijkheden om in hun eigen voedsel en bestaansmiddelen te voorzien.

Het klimaat in deze regio is extreem ruw. De hitte loopt op tot 55 graden Celsius in juli en augustus. In dit deel van de Sahara is de droogte permanent en zijn er zandstormen en – heel uitzonderlijk, maar daarom niet minder verwoestend – stortregenbuien.

De mensen die hier wonen, beschikken maar heel beperkt over basisvoorzieningen als voedsel, water, gezondheidszorg, onderdak en onderwijs. Omdat de vluchtelingenkampen afgelegen liggen, is er bijna geen werk te vinden. Daarom zijn de vluchtelingen sterk afhankelijk van internationale hulp en financiering.

Aanslepende crisis

De crisis in de Westelijke Sahara is op 40 jaar tijd veranderd. Waar er in het begin sprake was van een noodsituatie, heerst er nu een aanslepende crisis.

Gevolgen voor voedsel

Het Wereldvoedselprogramma verdeelt sinds 1986 elke maand bijna exact hetzelfde pakket met droge voeding onder Sahrawi-vluchtelingen. Al jarenlang is ontbreekt het de Sahrawi-bevolking aan diverse en evenwichtige voeding. Dat heeft nefaste gevolgen voor de mensen.

Volgens onderzoek van het Wereldvoedselprogramma lijdt 7,6% van de kinderen jonger dan 5 jaar en van de vrouwen tussen 15 en 49 jaar aan acute ondervoeding. Gezondheidsproblemen als een hoge bloeddruk en diabetes komen erg vaak voor.

Het aantal mensen dat lijdt aan bloedarmoede en groeiproblemen – al jaren de meest voorkomende gezondheidsproblemen in de kampen – stijgt verontrustend snel.

Metalen tanks vervuilen het water

In de vluchtelingenkampen is er geen leidingwatersysteem. Daarom wordt het water bewaard in voorraadtanks, en 80% van die tanks is gemaakt van metaal. Volgens het Wereldvoedselprogramma en het VN-Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR) maken 4 metalen tanks op de 10 het water onbruikbaar voor consumptie.

Diezelfde gegevens tonen schatten dat 62% van de mensen in de kampen water met een hoog besmettingsrisico op ziekten drinkt. Dat komt omdat de watertanks in slechte staat zijn.

Jongeren willen hun toekomst in handen nemen

Want omdat het conflict aansleept, veranderen de behoeften van de bevolking. De Sahrawi-jongeren verdienen bijvoorbeeld bijzondere aandacht, want ze staan te springen om zelf hun toekomst in handen te nemen.

Humanitaire organisaties hebben sowieso al moeite om de nodige financiële steun te krijgen voor de Westelijke Sahara. Voor humanitaire hulp (die direct ten goede komt aan de bevolking), maar in het bijzonder voor projecten voor ontwikkeling op langere termijn. Als geldschieters en humanitaire organisaties investeren in ontwikkeling, komt dat tegemoet aan de nieuwe behoeften van de Sahrawi.

Een duurzame oplossing vinden

Een gezamenlijke humanitaire maakt nog geen einde aan het feit dat de Sahrawi nu afhankelijk zijn van voedselpakketten en medische hulp. Die afhankelijkheid kunnen we alleen stoppen met een duurzame oplossing voor het conflict, die gebaseerd is op de internationale rechtspraak.

Wat doet Oxfam in Westelijke Sahara?

Wanneer we het over vluchtelingen hebben, denken we vaak aan een tijdelijke situatie. Maar de Sahrawi-vluchtelingen, die leven al 40 jaar in vluchtelingenkampen in Algerije. Kinderen worden er geboren en zijn er opgegroeid. Het komt er dus op aan creatieve en positieve oplossingen te vinden in een bijzonder moeilijke context.

Oxfam-Solidariteit steunt de Sahrawi-bevolking sinds het begin van hun vlucht naar Algerije, in 1975. In de loop van de jaren hebben we onze acties ter plaatse veranderd en aangepast aan de noden van de Sahrawi-bevolking. Zo is de hulp geëvolueerd van dringende humanitaire hulp naar humanitaire steun en naar het versterken van de capaciteit van onze lokale partnerorganisaties. We helpen onze lokale partnerorganisaties ook om kansen te creëren voor de Sahrawi-jongeren.

Voor de humanitaire hulpverlening werkt Oxfam-Solidariteit samen met de Sahrawi-Rode Halve Maan, de Sahrawi-Vrouwenunie en de Algerijnse Rode Halve Maan. Oxfam coördineert de acties ter plaatse ook met de Sahrawi-instantie die zich bezighoudt met Ontwikkelingssamenwerking. Momenteel wordt het humanitair programma van Oxfam in de Sahrawi-vluchtelingenkampen gefinancierd door de Europese Unie.

Verse groenten bovenop voedselpakketten

Oxfam helpt om verse voedingswaren (aardappelen, tomaten, uien,…) te verdelen in de Sahrawi-vluchtelingenkampen. Dit verse voedsel is een broodnodige aanvulling van het basisvoedsel dat de Sahrawi krijgen via het Wereldvoedselprogramma. Oxfam deelt ook eieren en ander basisvoedsel uit aan de meest kwetsbare sociale groepen (zoals blinden en mensen met een handicap). Dit doen we in samenwerking met de Sahrawi-instantie die zich bezighoudt met Sociale zaken en Volksgezondheid.

We doen onderzoek naar de mogelijkheden om moringa te telen in de streek. Moringa is een bijzonder voedzame plant die in de woestijn kan groeien. Het gaat om een pilootproject. Met de moringa kunnen de Sahrawi zelf meer vers voedsel kweken. Oxfam steunt de lokale productie van vers voedsel via een coöperatieve vereniging van de Sahrawi's. Want vers voedsel is broodnodig om de producten aan te vullen die de Sahrawi krijgen via humanitaire hulp.

Eten verdelen en goed bewaren

Voedsel in de Sahrawi-vluchtelingenkampen krijgen is één ding; het voedsel bewaren en juist consumeren is nog iets anders. Daarom helpt Oxfam de Sahrawi-Rode Halve Maan op logistiek vlak en hebben we in 2014 een nieuw voedselvoorraadcentrum opgestart. Dit centrum zorgt voor een correcte en meer praktische verdeling van het voedsel dat van humanitaire hulp komt. Het voedselvoorraadcentrum zorgt er ook voor dat het eten langer vers blijft.

Werken met jongeren

De Sahrawi-jongeren in de vluchtelingenkampen zijn steeds meer gefrustreerd. Ze hebben weinig tot geen toekomst voor zich. Oxfam werkt daarom samen met de Sahrawi-jongerenorganisatie NOVA. NOVA doet inspanningen om geweldloosheid te promoten bij de jongeren. De Sahrawi hebben altijd een geweldloze houding gebruikt om hun rechten af te dwingen. NOVA en Oxfam willen betere kansen creëren voor jongeren, zodat ze weer controle krijgen over hun leven en toekomst en zodat hun stem gehoord wordt in de wereld.

De Sahrawi-jongeren hebben een perspectief nodig. Oxfam en de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR hebben samen een projectoproep gelanceerd waarmee de jongeren projecten kunnen realiseren in hun eigen gemeenschap. Dankzij deze projectoproep komen er onder andere een rijschool voor vrouwen, een speeltuin voor kleine kinderen, een molen en een internetcafé waar je ook met de computer kan leren werken.

Een evenwichtige en duurzame politieke oplossing vinden

Oxfam blijft werken aan de internationale erkenning van het conflict en van de ernst van de humanitaire situatie in de Sahrawi-vluchtelingenkampen. We roepen de internationale betrokken partijen op om zich te engageren om een rechtvaardige en duurzame politieke oplossing te vinden. Een oplossing die door beide partijen in het conflict wordt aanvaard en die in overeenstemming is met het internationaal recht.

Persberichten

 

In dit land werkt Oxfam aan de volgende thema's met deze partners:
Liesbeth Goossens

Het leven van personen die al 37 jaar geen controle meer hebben over de kwaliteit van hun leven en leefomstandigheden, kan nauwelijks nog “waardig” genoemd worden.

Liesbeth Goossens, verantwoordelijke humanitaire beleidsbeïnvloeding bij Oxfam-Solidariteit

Lees meer over
Rampen en conflicten
Westelijke Sahara