Ontwikkelingssamenwerking als antwoord op het coronavirus

05/06/2020

Al in april luidde Oxfam de noodklok: de gevolgen van het coronavirus konden een half miljard mensen in armoede duwen. Als de gezondheidscrisis ontegenzeggelijk een heuse uitdaging is voor de hele mensheid, dan ziet de economische crisis er nog ernstiger uit.

De Conferentie van de Verenigde Naties voor handel en ontwikkeling (UNCTAD) schatte dat een investering van 2,5 biljoen dollar nodig zou zijn om de gevolgen enigszins op te vangen, waaronder 500 miljard dollar naar ontwikkelingshulp zou moeten gaan. Deze crisis verergert immers de ongelijkheden tussen landen. Het zijn structurele ongelijkheden die een aantal landen ervan weerhouden om snel middelen te mobiliseren die nodig zijn om hun bevolking te beschermen.

Waarom moeten we ons op dit moment bezighouden met ontwikkelingssamenwerking?

Natuurlijk is ontwikkelingssamenwerking geen wondermiddel en kan het niet het enige antwoord op de crisis zijn. Daarom pleit Oxfam ook sterk voor andere belangrijke maatregelen. Bijvoorbeeld de kwijtschelding van schulden voor kwetsbare landen in 2020 en 2021 - zodat de toch al beperkte financiële middelen die in deze landen beschikbaar zijn, kunnen worden gebruikt om in de behoeften van hun bevolking te voorzien. Of door alle overheidssteun afhankelijk te maken van fiscale transparantie, zodat de door de regeringen goedgekeurde stimuleringspakketten niet in belastingparadijzen terechtkomen.

Maar samenwerking speelt een unieke rol in de ontwikkeling. Daarom moet zij worden gemobiliseerd om een samenhangend en doeltreffend mondiaal antwoord op de huidige crisis mogelijk te maken en ervoor te zorgen dat de gevolgen ervan op de lange termijn niet ernstig worden gevoeld.

Wat heeft België al gedaan?

In het kader van de respons op de coronacrisis heeft België middelen gemobiliseerd die in de voorgaande jaren onderbenut waren, om in 2020 22 miljoen euro beschikbaar te stellen voor humanitaire hulp, bovenop het oorspronkelijk voorziene budget. Dit is een bemoedigende eerste stap, aangezien humanitaire hulp een cruciaal middel is om een onmiddellijke reactie op een crisis mogelijk te maken.

België heeft ook een deel van de middelen die reeds voor ontwikkelingssamenwerking in 2020 zijn gereserveerd, opnieuw toegewezen. Dat is positief, maar het is geen extra investering als antwoord op de uitzonderlijke crisis waar we gezamenlijk mee te maken hebben. Op dit moment zijn er geen extra investeringen voor ontwikkelingssamenwerking aangekondigd door de regering.

Wat kan België nog doen?

Om op de economische crisis te kunnen reageren, moet de eerste reactie die vanuit de humanitaire hulp komt, worden geconsolideerd door middel van structurele maatregelen, met name op het gebied van de gezondheidszorg, sociale bescherming en voedselzekerheid. België heeft samen met andere OESO-lidstaten al op 9 april de essentiële rol van ontwikkelingssamenwerking bij het voorkomen van de gezondheids-, sociale en economische gevolgen van de Covid-19-crisis op lange termijn, erkend.

Nog voor de coronacrisis, bleef de politieke en financiële bijdrage van België aan de ontwikkelingssamenwerking al ver achter. Vijftig jaar geleden beloofde het 0,7 procent van zijn BBP aan ontwikkelingssamenwerking te besteden. Dit cijfer is nooit bereikt en in 2019 was het slechts 0,42%. Daarom heeft België een mandaat en een plicht om bij te dragen aan de huidige internationale inspanningen.

Het is nu niet het moment voor bezuinigingen. De eerste les die uit de pandemie moet worden getrokken, is dat de rol van de staat en de overheidsbegrotingen in het licht van een crisis absoluut essentieel is. België neemt momenteel, net als vele andere landen, talrijke maatregelen om in eerste instantie in eigen land het virus te bestrijden. Maar een nationale strijd tegen een grensoverschrijdend virus heeft geen enkele zin .Het is dus in het belang van België en de Belgen om ook buiten hun grenzen te investeren.

Ten slotte kan België ook een rol spelen op Europees niveau. Op 27 mei van dit jaar heeft de Europese Commissie haar herstelplan voor de EU gepresenteerd, een plan dat 10 miljard euro voor ontwikkelingssamenwerking (en 5 miljard euro voor humanitaire hulp) omvat. Over dit voorstel zal nu worden onderhandeld door de Raad, waarin de lidstaten vertegenwoordigd zijn. België heeft dus de mogelijkheid om deze gezamenlijke investering te ondersteunen.

Op langere termijn kan de crisis ook een kans zijn om de ontwikkelingssamenwerking te hervormen. Het heeft aangetoond dat sectoren als gezondheidszorg en sociale bescherming van fundamenteel belang zijn om de samenleving veerkrachtiger te maken. Hoewel ontwikkelingssamenwerking een essentiële steun is voor het functioneren van de gezondheidsstelsels in kwetsbare landen die in moeilijkheden verkeren - door bijvoorbeeld de financiering ervan tot 29% op te trekken sommige landen - is het aandeel van de gezondheidszorg in de samenwerkingsbegrotingen sinds 2014 echter gestaag gedaald. Evenzo werd in 2018 minder dan 1% van het totale samenwerkingsbudget toegewezen aan sociale bescherming.

Ontwikkelingssamenwerking is een uniek instrument dat een plaats heeft in de reeks oplossingen die de internationale gemeenschap hanteert om de huidige crisis het hoofd te bieden. En België moet zijn rechtmatige bijdrage leveren.

 

Aurore Guieu, thematic team leader bij Oxfam België

Contact us

Nederlandstalige pers
Belinda Torres Leclercq
0472/55.34.43
belinda.torres-leclercq@oxfam.org

Franstalige pers
Sotiris Gassialis
0494/13.56.78
sotiris.gassialis@oxfam.org

Follow us

OH-magazine
Abonneer je op het driemaandelijks magazine van Oxfam-Solidariteit, stuur een e-mail naar
oh-magazine@oxfamsol.be.

Twitter
Volg ons op Twitter