Voedsel voor iedereen

805 miljoen mensen - 1 op de 9, dus - gaan met een lege maag slapen. Driekwart van de mensen die honger hebben, leeft op het platteland en produceert zelf voedsel. Oxfam pleit voor een ander, familiaal landbouwmodel, gebaseerd op voedselsoevereiniteit.

Met de steun van:

  • Mevrouw Ho Channao plukt thee op een bioplantage in Paksong, Laos. Ze brengt haar oogst naar de theebedrijfjes van Oxfam-partner Lao Farmer Products, waar de blaadjes verwerkt worden tot groene thee met een fairtradelabel. De blaadjes worden maar heel licht gefermenteerd, zodat alle waardevolle stoffen behouden blijven. Alles wordt handmatig verpakt, en zo zorgen de fabriekjes ook voor heel wat werkgelegenheid. Met de opbrengst van de thee worden sociale projecten gesteund, zoals de bouw van een schooltje.

    Lees meer over
    Laos
    Voedsel voor iedereen
    ASDSP
  • “De Peul in Burkina Faso leiden een nomadisch leven. De vrouwen halen hun inkomen vooral uit de verkoop van melk”, zegt Korotoumou Gariko. Zij nam het initiatief om de vrouwen samen te brengen, om de lokale melksector te beschermen tegen de goedkope import van buitenlands melkpoeder. “Met de steun van Oxfam hebben wij de Unie van minimelkerijen (UMPL-B) opgericht. Zo hebben we hebben ervoor kunnen zorgen dat onze eigen producten beter verdeeld worden op de markt. Samen met de Unie van melkverwerkers zetten we de overheid onder druk. Want het gaat om onze voedselsoevereiniteit en om ons leven.”

    Lees meer over
    Burkina Faso
    Voedsel voor iedereen
    UMPL-B
  • Haïti: Veterimed

    "Ik kan bijdragen aan het welzijn van mijn familie, en ervoor zorgen dat mijn kinderen niets te kort komen en naar school gaan. Dat is wat er veranderd is." Hélène Paul is boerin in Haïti. Na de aardbeving van januari 2010 heeft Oxfam ‘Lèt Agogo’ financieel gesteund. Dat is een programma van onze partnerorganisatie Veterimed. Hélène kreeg een koe, die ze na 4 jaar verkoopt aan een andere landbouwer. Daardoor kon ze tijdelijk de melkproductie opdrijven en ook bijdragen aan het herstel van de landbouw.

    Lees meer over
    Haïti
    Voedsel voor iedereen
    Veterimed
  • 86% van de bevolking in Burkina Faso is actief in de landbouw. Toch hebben de boeren geen voedselzekerheid.

  • Op melkpoeder moet maar 5 % taks betaald worden bij import in Burkina Faso. Dat is veel te weinig om de lokale melksector te beschermen.

De uitdagingen voor voedsel

Boeren, herders en vissers zitten wereldwijd gevangen in een systeem van vrijhandel. Dat systeem laat geen ruimte voor inspraak. De voedselzekerheid van miljoenen mensen wordt bedreigd door een oneerlijk grondbeleid. Ook de beperkte toegang tot productiemiddelen, de ongelijkheid tussen vrouwen en mannen, de klimaatverandering en conflicten hebben een negatief effect.

Voedselprijzen: kleine stijging = groot effect

Wanneer je bijna 80 % van je inkomen moet besteden aan voedsel -wat het geval is voor het merendeel van de armste families in de wereld- dan heeft zelfs de kleinste stijging van de voedselprijzen een enorm effect. Vandaag gaan 805 miljoen mensen (1 op de 9) elke dag slapen met een lege maag.

Basisvoedsel slaat een groot gat in het familiale budget van de allerarmsten, tot 80 % van hun middelen. Omdat het inkomen gebruikt wordt voor voeding, blijft er geen geld meer over voor gezondheidszorg, onderwijs of een spaarpotje.

Waarom stijgen de prijzen van voedsel?

De voedselprijzen stijgen:

  • als gevolg van slechte oogsten;
  • door de stijgende kosten van de olie (die nodig is om voedsel te verbouwen), van meststoffen en van het vervoer;
  • door speculatie met voedsel op de financiële markten;
  • door het beleid voor biobrandstoffen, want voedsel, bestemd voor het bord van de allerarmsten, wordt gebruikt om auto’s te laten rijden;
  • door de klimaatverandering, waardoor boeren minder voedsel kunnen verbouwen en oogsten.

Oneerlijke handel en kleine boeren

Families worden verdreven van hun gronden doordat ze verkocht worden aan rijke, commerciële investeerders. Dit fenomeen, landroof, duwt de boeren dieper in de armoede en veroorzaakt meer honger.

Bij de vrijmaking van markten wordt ook nauwelijks rekening gehouden met de manier waarop voedsel geproduceerd wordt. De markt sanctioneert geen negatieve gevolgen voor sociale en economische duurzaamheid, terwijl positieve bijdragen niet naar waarde geschat worden. Het huidige commerciële beleid is nauwelijks afgestemd op voedselzekerheid, armoedebestrijding en het duurzaam beheer van natuurlijke rijkdommen en klimaat.

Voedselproducenten hebben zelf honger

Drie kwart van de mensen met honger leeft op het platteland, en de meesten van hen werken zelf als voedselproducent. Dat is onaanvaardbaar. De producenten glijden af in een neerwaartse spiraal van armoede. Ofwel zijn de prijzen te hoog om zelf voedsel te kunnen kopen, ofwel zijn de prijzen zeer laag, waardoor hun inkomen niet kan toenemen.

Ze hebben geen toegang tot krediet, tot aangepaste technologie of tot de noodzakelijke infrastructuur. Ze beschikken zelden over dezelfde onderhandelingsmacht als de tussenpersonen waarmee ze handelen en ontvangen bijgevolg geen waardige prijs voor hun producten.

Vrouwen verdienen minder

In ontwikkelingslanden zijn 43 % van de landbouwers vrouwen. Toch bestaat er een gigantische ongelijkheid in deze sector. Voor gelijkaardig werk worden ze nog steeds een pak minder betaald. Op het platteland van Ghana verdienen mannen bijvoorbeeld 58 % meer dan vrouwen. Vrouwen hebben zelden toegang tot krediet.

Vrouwen bezitten weinig grond

De ongelijke toegang tot grond is een ander groot obstakel. Als gevolg van tradities en discriminerende wetten bezitten vrouwen gemiddeld amper 5 % (Noord-Afrika en Oost-Azië) tot 15 % (Sub-Sahara-Afrika) van de gronden.

Meer productieve landbouw door vrouwen

Er wordt weinig rekening gehouden met de problemen en de discriminatie van vrouwen. Dat is nochtans van vitaal belang. Want als vrouwen dezelfde productiemiddelen zouden krijgen als mannen, dan zou de landbouwproductiviteit met 20 tot 30 % kunnen toenemen. Dat zou meteen ook een verhoging inhouden van 2,5 tot 4 % van de totale landbouwproductie in de ontwikkelingslanden.

 

Wat doet Oxfam voor voedsel?

Oxfam werkt aan een wereld waar iedereen genoeg te eten heeft. We geloven dat voedselsoevereiniteit mogelijk is, en daarom verdedigt Oxfam een ander landbouwmodel. Een kleinschalig, familiaal landbouwmodel, duurzaam en van goede kwaliteit. Zo kan landbouw in de eerste plaats tegemoet komen aan wat de lokale bevolking nodig heeft.

Boeren sterker maken

Oxfam-Solidariteit houdt een pleidooi voor dit landbouwmodel en voor voedselsoevereiniteit. Hierbij is het essentieel dat de sociale bewegingen zelf de prioriteiten kunnen vastleggen. Zij moeten hun standpunten over levensbelangrijke vraagstukken als handelspolitiek, producten van eigen bodem, toegang tot de natuurlijke rijkdommen, migratie en productiemethoden zelf kunnen bepalen. Zeker tijdens een economische crisis is het van essentieel belang dat kleine boeren een eerlijke prijs krijgen voor hun producten.

Samen met boerenorganisaties wereldwijd voert Oxfam campagne tegen oneerlijke handelsregels die boeren in armoede onderdompelen. En we ijveren ervoor dat vrouwen kunnen opkomen voor hun rechten. Daardoor kunnen ze hun eigen bedrijfjes runnen en hun producten zowel op de lokale als op de internationale markt verkopen. Dat doet hun inkomen toenemen.

Wat is voedselsoevereiniteit?

De Verklaring van Nyéléni verwoordt het zo:

“Voedselsoevereiniteit omvat het recht van volkeren om hun eigen voedsel- en landbouwsysteem te bepalen. Het plaatst de producenten, verdelers en consumenten van het voedsel in het hart van het voedselsysteem en het -beleid. Voedselsoevereiniteit verdedigt de belangen van de volgende generatie. Het staat voor een strategie van verzet tegen het huidige handels- en voedselsysteem, dat gedreven wordt door de belangen van grote bedrijven en door de markt.

Voedselsoevereiniteit is gebaseerd op familiale boerenlandbouw, traditionele visvangst en veeteelt door herders. De productie, de verdeling en het verbruik van het voedsel mikken op duurzaamheid op ecologisch, sociaal en economisch vlak.

Voedselsoevereiniteit promoot een transparante handel die een correct inkomen garandeert voor iedereen. Ze verdedigt het recht van consumenten om hun voedsel te controleren. Het zorgt ervoor dat de rechten om grond, gebieden, water, zaden, vee en biodiversiteit te gebruiken en te beheren, in handen zijn van zij die voedsel produceren. Het impliceert nieuwe sociale relaties zonder verdrukking en zonder ongelijkheden.”

(Uit de Verklaring van Nyéléni, 27 februari 2007)

Boeren helpen tegen honger

Oxfam voert wereldwijd de GROEI-campagne om te ijveren voor een beter voedselsysteem. Want landbouwe kan duurzaam en ecologisch zijn. Tegen 2050 moet de landbouw in staat zijn 9 miljard mensen voldoende voedsel te bezorgen. De grote ongelijkheid die in het oude systeem ingebakken zit, moet aangepakt worden.

Vandaag al produceert onze wereld meer voedsel dan we eigenlijk nodig hebben. En toch lijdt bijna 1 miljard mensen honger. De kleine boeren die een groot deel van het voedsel produceren, beschikken niet over de nodige productiemiddelen zoals water, grond, technologie en investeringen. En als we niets veranderen, zorgt de klimaatverandering tegen 2050 voor 50 miljoen extra mensen met honger.

Daarom steunt Oxfam organisaties van boeren die opkomen voor hun belangen en noden. Die partnerorganisaties geven boeren vorming en toegang tot aangepaste technologieën. Zo verbeteren ze de productie, maken ze de toegang tot de markt eerlijker en helpen ze om de nodige infrastructuur te ontwikkelen.

Actie tegen landroof

De GROEI-campagne helpt boeren ook strijden tegen landroof. Landroof doet zich voor in Afrika, Azië, Latijns-Amerika en Centraal Europa. Het gaat doorgaans om landen met gebrekkige regels over grondbezit. Maar de Wereldbank kan het evenwicht herstellen. Boerenorganisaties voeren actie, gesteund door Oxfam, om grootschalige investeringen in land te stoppen en om de Wereldbank tot een ander beleid te brengen.

In november 2013 leverde dat resultaat op: Coca-Cola, het grootste suikerverwerkende bedrijf ter wereld, liet zich overtuigen door 215.000 handtekeningen van consumenten met de Behind the Brands-campagne. Het bedrijf liet weten dat het voortaan kiest voor nultolerantie bij landroof.

Zelf iets doen tegen honger?

 

Persberichten

Rapporten

 

We doen opleiding en kwaliteitscontrole bij de boeren en zorgen ervoor dat ze een eerlijke prijs voor hun producten krijgen.

Sisalio Svengsuksa, Directeur Oxfam-partner Lao Farmer Products

Lees meer over
ASDSP
Voedsel voor iedereen
Laos