Waarom de orkaan Matthew aan niemand het leven kostte in Cuba

15/12/2016

Op 4 oktober sloeg de orkaan Matthew toe in de Caraïben. In Haïti vielen 546 doden, in Cuba geen. Een wonder of zijn de Cubanen beter voorbereid op natuurrampen?

Wereldwijd stijgt het aantal natuurrampen, onder andere door de klimaatverandering. De landen die het vaakst getroffen worden door deze rampen zijn ontwikkelingslanden en zij zijn daar dan ook vaak het minst tegen gewapend. Toch hoeft niet elk extreem weersfenomeen synoniem te staan voor een ramp.

Een orkaan is altijd potentieel gevaarlijk, maar met een goede voorbereiding kun je de schade beperken. Dat kan bijvoorbeeld door het voorspellen en nog preciezer analyseren van weersomstandigheden en aardbevingen en door overheid en bevolking te sensibiliseren met behulp van waarschuwingssystemen, evacuatieplannen, onthaalcentra en opleidingen over de risico’s.

Hoe je je voorbereidt op een ramp

Ook kunnen maatregelen genomen worden om de impact van de ramp te beperken. Dat kan door bijvoorbeeld afvoerkanalen en overstromingsgebieden aan te leggen, stevigere daken en huizen te bouwen, ver van overstromingsgebieden te bouwen en bestaansmiddelen te beschermen.

Disaster risk reduction (DRR) heet dat, oftewel preventie om het risico op rampen te verminderen. Het is een methode die Oxfam promoot in verschillende landen die het risico lopen op natuurrampen zoals bijvoorbeeld Laos of El Salvador. Cuba bewijst dat het werkt.

Het Cubaanse model

Cuba wordt regelmatig geteisterd door droogte, vulkanen en aardbevingen. Wereldwijd wordt het land geprezen om zijn goede organisatie bij dit soort natuurrampen. De Cubaanse overheid investeert veel in het voorbereiden en sensibiliseren van de bevolking, onder andere door alle scholieren over de risico’s van cyclonen te leren, en door elk jaar een simulatie te organiseren waaraan de hele bevolking moet deelnemen. Ook hebben ze een ‘risicokaart’, om zo in elke wijk de personen en zones aan te duiden die het meeste risico lopen.

Een inwoonster van Havana legt uit:

“Ik ben de verantwoordelijke van dit deel van de wijk. Als er een orkaan komt, weet ik bijvoorbeeld dat in dat huis een vrouw in een rolstoel woont die geholpen moet worden bij het evacueren.”

Er zijn ook veilige opvangcentra voorzien, met voedsel, water en geneesmiddelen. Wanneer de orkaan is gepasseerd, is de hele bevolking betrokken bij de wederopbouw. 

20 jaar samenwerking

Oxfam ondersteunt al meer dan 20 jaar de inspanningen die de Cubaanse provincies doen rond rampenpreventie. Momenteel werkt Oxfam aan het versterken van hun capaciteit, zeker met betrekking tot droogte, orkanen en aardbevingen.

Dit gebeurt in het kader van drie projecten die gefinancierd worden door de Europese Unie, het Directoraat-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD) en het Agence Suisse de Coopération internationale.

Droogte en aardverschuivingen

In 2015 werd Cuba geconfronteerd met de ergste droogte in een eeuw tijd. Meer dan 1 miljoen mensen waren slachtoffer daarvan.

Om de gevolgen te beperken zet Oxfam zich in de eerste plaats in om toegang tot water te garanderen, ondanks het uitblijven van neerslag. Dit doen we door bijvoorbeeld regenputten te installeren en door de bevolking op te leiden om aan beter waterbeheer te doen.

Oxfam werkt ook samen met de overheid en lokale afdelingen om zo in de toekomst de kans op droogte beter te voorspellen en te analyseren, en vervolgens ook te verhelpen aan de hand van studies en analyses.

Omdat Cuba ook getroffen werd door een aardbeving, helpt Oxfam in samenwerking met de Cubaanse overheid bij de preventie van het risico op aardbevingen. Dat is vooral mogelijk dankzij de versterking van het netwerk van seismometers en de opleidingen over risicobeheer voor lokale technische teams, het Cubaanse Rode Kruis en de bevolking zelf. 

Noodhulp in verwoeste stad Baracoa

Als het noodlot dan toch toeslaat, staat Oxfam klaar met humanitaire hulp voor de Cubaanse bevolking. Zoals in oktober, toen de orkaan Matthew de Caraïben teisterde.

In Cuba vielen er gelukkig geen doden, maar de orkaan heeft wel 78% van de stad Baracoa verwoest en meer dan 85% van de inwoners van de stad Maisi heeft geen toegang meer tot water.

De Cubaanse overheid zorgt voor elektriciteit, toegankelijkheid en voedselbedeling, en Oxfam deelt pakketten uit met noodhulp aan 2000 gezinnen (8000 mensen) met zeilen, hygiënekitten, waterzuiveringstabletten... Een noodactie met de steun van provincie West-Vlaanderen

Hulp op lange termijn

De komende maanden zullen de voorlopige oplossingen plaatsmaken voor de installatie van daken die orkanen kunnen weerstaan voor 500 gezinnen (2000 mensen), systemen die de opslag en het vervoer van water garanderen in noodgevallen (regenputten, jerrycans, …) en sensibilisatiecampagnes.

Deze acties werden gesteund door de Europese Unie, de Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire hulp (DGD), provincie West-Vlaanderen en Agence Suisse de Coopération internationale.

Afbeeldingsresultaat voor EU       Afbeeldingsresultaat voor de belgische ontwikkelingssamenwerking         Afbeeldingsresultaat voor provincie west-vlaanderen              Afbeeldingsresultaat voor agence suisse de cooperation internationale

Land: