Wat de nieuwe Europese aanpak voor migratie moet zijn

09/10/2017

Migratie is een dreiging die we tot elke prijs moeten inperken: dat is de visie van de Europese Unie. Waar zijn de Europese idealen naartoe? Waarom brengt de EU kwetsbare mensen en de mensenrechten in gevaar? We hebben dringend een totale ommekeer nodig, want migranten zijn ook en vooral gewoon mensen, zoals jij en ik. 

In 2015 kwam een groot aantal migranten toe in de Europese Unie. De Europese Commissie stelde daarom de Agenda voor Migratie op: een agenda die de leidraad moest vormen voor het Europees migratiebeleid. De Agenda voor Migratie bestaat uit 4 punten:

  1. illegale migratie inperken,
  2. de grenscontroles verbeteren,
  3. de asielprocedures hervormen, 
  4. een legale migratie mogelijk maken.

2 jaar later is het duidelijk: illegale migratie inperken heeft de overhand gekregen in het Europese migratiebeleid en weegt sterker door dan de andere 3 puntenvan de Agenda voor Migratie. Dat heeft drastische gevolgen voor de veiligheid en de mensenrechten van mannen en vrouwen die de oversteek maken.

Teken de Oxfam-petitie

Fort Europa versterken: een goed plan?

De redenering achter het migratiebeleid in de EU is: als we de grenzen beter beveiligen, neemt de migratiestroom vanzelf wel af. Maar dat is niet het geval. Migranten zien zich simpelweg verplicht om te kiezen voor een reis die steeds moeilijker en steeds gevaarlijker wordt, en om meer risico's te nemen onderweg. 

De Europese politici schilderen migratie af als een bedreiging die ingeperkt moet worden, en dat migratiebeleid heeft verwoestende humanitaire gevolgen, binnen én buiten de grenzen van de Europese Unie.

Migratie moet niet voorgesteld worden als een bedreiging die koste wat kost gestopt moet worden. Migratie heeft altijd bestaan en vindt zelfs op veel grotere schaal plaats buiten Europa: in Oeganda, Libanon, Kenia, Bangladesh... Wanneer migratie goed aangepakt wordt, kan het ook een bron van rijkdom zijn, zowel voor de landen van oorsprong als de gastlanden. 

Ontwikkelingslanden dragen de gevolgen

De Europese Unie probeert migratie in de eerste plaats tegen te gaan door migranten al te stoppen in het land waar ze vandaan komen. De lidstaten sluiten daarvoor akkoorden met deze landen van oorsprong, zodat die hun grenzen versterken. De lidstaten gebruiken daarvoor een deel van de subsidies die voor ontwikkelingssamenwerking.

De akkoorden hebben ook directe gevolgen voor de inwoners die géén gevaarlijke tocht naar Europa voor ogen hadden. Verplaatsingen tussen verschillende regio's worden veel moeilijker. Die verplaatsingen zijn voor locals nochtans belangrijk om in contact te blijven met andere mensen, om aan handel te kunnen doen en om alternatieve gebieden te zoeken om aan landbouw te doen of vee te laten grazen. Gesloten grenzen zijn op lange termijn nefast voor ontwikkeling. 

Lokale grenzen sluiten heeft nog ergere gevolgen: mensen die vluchten voor noodsituaties zoals droogte of oorlog, kunnen geen kant meer op. De meest kwestbare mensen worden tegengehouden aan de eigen grenzen.

Migranten worden gestopt in landen zonder veiligheid

Tegerlijkertijd heeft de Europese Unie akkoorden gesloten met andere landen aan de buitengrenzen van Europa, zoals de deal met Turkije en nu ook met Libië. De deals moeten migranten naar Europa stoppen in Turkije en Libië, zonder dat ze rekening houden met de situatie van de mensenrechten in die landen. 

In Libië bijvoorbeeld zijn talrijke gevallen vastgesteld van folteringen, verkrachtingen en mensenhandel bij de vele migranten die er tegengehouden worden. In Turkije gaat het om uitbuiting en kinderarbeid. Migranten worden tegengehouden of teruggestuurd naar een plek waar ze niet veilig zijn. 

Mensenrechten in het gedrang in hotspots Italië en Griekenland

In Griekenland en Italië, doorgaans de eerste landen binnen de EU die mensen bereiken, worden veel nieuwe migranten sinds 2 jaar naar zogenaamde hotspots gestuurd. Deze hotspots zijn plekken waar mensen op de vlucht snel geïdentificeerd en geregistreerd zouden moeten worden.

Maar de manier waarop de hotspots vandaag functioneren, gaat rechtstreeks in tegen de mensenrechten. Migranten worden er lange tijd vastgehouden in overbevolkte vluchtelingenkampen, zonder juridisch advies of toegang tot basisrechten. Ze wonen er in onveilige en mensonwaardige omstandigheden. Bovendien worden migranten er regelmatig onder druk gezet om terug te keren naar hun land van oorsprong, in plaats van hen toe te staan om asiel aan te vragen. 

Laat Europese politici weten dat we mensen op de vlucht willen beschermen: 

Teken de Oxfam-petitie

Ook in België

We zien de gevolgen van het Europese migratiebeleid ook in België. De Belgische overheid kiest voor een chaotische en zelfs repressieve manier om te reageren op de enkele honderden migranten die op dit moment in de buurt van het Maximiliaanpark verblijven.

8 aanbevelingen voor een menselijker beleid

Oxfam doet in een nieuw rapport een dringende oproep aan de Europese politici om het migratiebeleid drastisch te wijzigen. We hebben een nieuw migratiebeleid nodig, dat gebaseerd is op deze 8 principes:

  1. Subsidies die voorzien zijn voor ontwikkelingssamenwerking moeten effectief naar ontwikkelingsprogramma's gaan. Geld voor ontwikkelingssamenwerking moet gebruikt worden voor oplossingen voor belangrijke problemen, niet voor het tegenhouden van migranten; 
  2. Politici moeten rekening houden met de risico's en gevolgen van versterkte regionale grenzen voor de bevolking in de landen van oorsprong; 
  3. We moeten hulp bieden aan mensen die zich in gevaar bevinden, bijvoorbeeld op gammele bootjes in de Middellandse Zee; 
  4. Politici moeten migratie op een legale en veilige manier mogelijk maken; 
  5. Mensen die in Europa aankomen, moeten op een waardige manier opgevangen worden, met voldoende toegang tot elementaire voorzieningen (eten, hygiëne, een dak boven hun hoofd). 
  6. Mensen op de vlucht hebben recht op een toegankelijke, rechtvaardige en efficiënte asielprocedure; 
  7. Wie asiel heeft aangevraagd, mag niet opgesloten worden; 
  8. Politici moeten soepeler omgaan met de gezinshereniging voor mensen die net aangekomen zijn in Europa en die opnieuw willen samenzijn met hun gezin in een ander Europees land. 

Naar het Oxfam-rapport